Hoe begin je met datagedreven werken?

Hoe verzamel je nu – bijvoorbeeld als assetmanager – data? Vaak zoeken medewerkers dit zelf bij elkaar: een berekening hier, een advies daar en een bestand met her en der ingewonnen data. Alles bij elkaar is het in feite een ongestructureerde ‘vergaarbak’. Samenwerken in de openbare ruimte, sturen op doelen en de juiste beslissingen nemen, wordt een stuk makkelijker met datagedreven werken.

Vraag Jan-Pieter waarom datagedreven werken belangrijk is en hij barst vol enthousiasme los. Als programmamanager data en informatie voor de fysieke leefomgeving houdt hij zich hier dagelijks mee bezig, ook vanuit zijn rol bij het Programma DOOR. “Datagedreven werken geeft je een veel betere informatiepositie en dat is hard nodig gelet op het tekort aan mensen, middelen én ruimte.” Voorwaarde is dat de data betrouwbaar, eenduidig en actueel is.

Hoe data je werk slimmer, efficiënter en sneller maakt, lees je in de Infographic datagedreven werken. Andere voordelen: samenwerking tussen verschillende vakdisciplines en afdelingen is noodzakelijk, maar kan ook makkelijker. En je kunt door standaardisering, automatisering en de inzet van AI veel meer met de beschikbare data doen, mits je dat sturingsgericht aanpakt. Meer hierover lees je in dit interview met Willem Sosef.

Provincies, gemeenten, waterschappen, maar ook Rijkswaterstaat, ProRail en aannemers werken samen in hetzelfde gebied. Iedere organisatie heeft vaak eigen dataverzamelingen met net een andere structuur en kenmerken. Dit komt deels omdat organisaties de afgelopen jaren noodgedwongen aan eigen informatiestructuren hebben gewerkt. Maar ook omdat er van oudsher verschillende data-standaarden bestaan, zoals het Gegevenswoordenboek Stedelijk Water (GWSW), NEN 2767 voor conditiemetingen aan de infrastructuur en het Informatiemodel Kabels en Leidingen (IMKL), waar de KLIC-meldingen op worden gedaan.

Er is behoefte aan één taal voor het registreren en delen van objectgegevens in de openbare ruimte. “Zo kan data van verschillende organisaties makkelijk worden uitgewisseld en krijg je een gezamenlijk en gedetailleerder beeld van zo’n gebied”, zegt Jan-Pieter. Het betekenisvol uitwisselen van data kan alleen als je data eenduidig en gestructureerd volgens een standaard opslaat, registreert en bewerkt.

“Binnen het Programma DOOR werken we aan het structureren en verbinden van die specialistische standaarden met het Informatiemodel Beheer Openbare Ruimte (IMBOR). Als iedere organisatie haar eigen database inricht op basis van de verbonden standaarden, dan ontstaat er als het ware één grote dataset die bevraagd kan worden door verschillende gebruikers en voor verschillende doelen”, legt hij uit. Met behulp van software kun je daar vervolgens allerlei functionaliteiten op (laten) bouwen.

Wat verder belangrijk is voor datagedreven werken is dat gemeenten en andere publieke organisaties hun eigen data en bronnen beheren. Je wilt bouwen op common ground, zoals gemeenten dat noemen. “Begin met gericht data te verzamelen voor een specifiek doel. Denk aan vergroening, of breder klimaatadaptatie, of de energietransitie, zodat je deze data ook daadwerkelijk gebruikt in de praktijk, aanvult en actueel houdt in je eigen database”, zegt Jan-Pieter. Op basis van nieuw of veranderend beleid wordt je dataverzameling steeds uitgebreider. “Zo krijg je niet alleen grip op je data, maar ook op je kosten. Waar zitten dubbele werkzaamheden, welke objecten zijn niet (meer) functioneel of waar kan beheer efficiënter in de keten.”

Technisch is er veel mogelijk met datagedreven werken. Ook hoeven organisaties niet zelf het wiel uit te vinden, legt Jan-Pieter uit. “Schakel bijvoorbeeld een externe adviseur in om te helpen bij het opzetten van de informatiearchitectuur en stel een datasteward aan binnen de organisatie voor het beheren en analyseren van de beschikbare data. Of kijk eens naar de verschillende cursussen die CROW aanbiedt, zoals de Basiscursus IMBOR, de Basiscursus Linked Data of de BIM-game.” Ook DigiGO heeft trainingen die je helpen om effectief digitaal samen te werken.

Het lastigste aan starten met datagedreven werken is vaak om in de waan van de dag de organisatie mee te krijgen in deze transitie. “Je moet er eerst werk en capaciteit in steken, voordat je de voordelen ervaart. Dat is lastig omdat gemeenten die capaciteit ook hard nodig hebben voor alle opgaven die nu spelen”, zegt Jan-Pieter. Toch is het advies: begin gewoon. Klein, met een duidelijk doel en bouw dat verder uit.

Jan-Pieter ziet in de praktijk mooie voorbeelden van ontwikkelde instrumenten. Zo is met de gemeente Dronten verkend hoe je op basis van data – met een simulatie – kansrijke plekken voor vergroening kunt bepalen. In Amsterdam moesten honderden bruggen worden gerenoveerd. Analyse van data, zoals bouwperiode, constructie en bekende constructieproblemen, leidde tot ‘bruggenfamilies’. Dat gaf het benodigde inzicht met welke bruggen te beginnen. “Vanuit het programma Toekomstbestendige Leefomgeving kijken we mee hoe we dit idee, met een herbruikbaar instrument, breder beschikbaar kunnen maken.”

• Datagedreven assetmanagement
• Cursusaanbod assetmanagement en beheer openbare ruimte