CROW-ambitie: "We gaan meer richting geven, al is dat wennen”

CROW wil dit strategisch plan de komende jaren als kapstok gebruiken. Niet alleen om de herkenbaarheid in de sector te vergroten, maar ook intern voor de eigen medewerkers. “Het is belangrijk dat mensen in hun dagelijkse werk kunnen herleiden aan welk groter geheel zij bijdragen. Ik vind dat we beter die verbinding moeten maken van operationeel naar tactisch niveau en van tactisch naar strategisch niveau.”

In de strategie komen de drie speerpunten terug die CROW in eerdere artikelen over de ambitie al benoemde: AI-ontwikkeling en digitalisering, releasemanagement en gebiedsgericht werken. Die blijven belangrijk. Daarnaast is er een onderwerp toegevoegd: de positionering van CROW. Voor we hier verder op ingaan eerst een korte update over de drie speerpunten.

Volgens Pieter moet AI vooral helpen om efficiënter te werken. Dat is nodig vanwege de steeds krapper wordende arbeidsmarkt en de steeds complexere opgaven. “We moeten AI inzetten om écht efficiënter te werken. Niet om met dezelfde mensen hetzelfde werk te blijven doen.”

De recente afsluiting van de Hardenbergerbrug in de A28 laat volgens hem zien hoe groot de renovatie- en vervangingsopgave is. Daarbij verwijst hij ook naar de waarschuwing van de deltacommissaris dat miljarden extra nodig zijn om het Deltaprogramma op orde te houden. “De komende jaren gaan we dit soort situaties vaker zien. De opgaven zijn gigantisch groot. Het gaat daarbij niet alleen om geld, maar ook om het werk dat verzet moet worden.”

Met releasemanagement en standaardisatie wil CROW ervoor zorgen dat de laatste stand van zaken en de nieuwste, beproefde technieken sneller bij de markt terechtkomen. Dit helpt mensen om efficiënter en duurzamer te werken, ook aan de renovatie- en vervangingsopgave. “Juist de combinatie van alle opgaven maakt het werk enorm ingewikkeld voor de sector. Wat we moeten voorkomen, is dat we pas in actie komen nadat er een crisis is ontstaan. Daarom voeren wij graag het gesprek over welke gereedschappen, instrumenten en producten we hebben om de verschillende vraagstukken die in een gebied samenkomen op te lossen.”

Via deelname aan nationale programma’s, zoals het programma Integrale Samenwerking Openbare Ruimte (ISOR) en het programma Woningbouw en Mobiliteit (WoMo), werken we samen met gemeenten en regio’s aan gebiedsgerichte en toekomstbestendige oplossingen. Binnen WoMo doen we dit om grootschalige woningbouw, bereikbaarheid en mobiliteit eerder en beter op elkaar af te stemmen.

“Nu worden die onderwerpen nog te vaak als losse dossiers behandeld. Samen met een aantal koplopergemeenten willen we onderzoeken hoe je meer samenhang kunt aanbrengen in de planvorming en uitvoering van deze integrale gebiedsgerichte aanpak.”

“Wat ik merk, is dat de toenemende complexiteit leidt tot een groeiende behoefte aan richting. Daarbij wordt er ook steeds nadrukkelijker naar CROW gekeken om die richting te geven. Aan die rol zijn we niet gewend.” CROW heeft van oudsher een dienende en faciliterende rol, maar dat betekent volgens Pieter niet dat je nooit richting geeft.

“Ik denk dat we juist vaker naar voren moeten stappen. De huidige tijd vraagt daar ook om. Dit betekent iets voor CROW en hoe we samenwerken met de sector. Maar het betekent ook iets voor onze collega’s en voor de manier waarop we werken. Als wij die stap naar voren zetten, moeten we ervoor zorgen dat de mensen én de organisatie meegaan in die ontwikkeling en cultuurverandering. Wat we naar buiten willen uitstralen, moet intern ook herkenbaar zijn.”

Het verduurzamen van materiaalstromen, met name in de betonsector, houdt de gemoederen flink bezig. Zo verscheen er eerder deze maand een artikel in de Volkskrant ‘Hoe groen kan beton zijn?’ Stakeholders zoeken naar alternatieven voor cement, het bindmiddel in beton, omdat dit een van de grote bronnen van CO₂-uitstoot is.

Ook in de werkgroepen van CROW wordt hierover intensief gesproken, bijvoorbeeld bij een aanvraag om innovatieve producten te certificeren. Zoals al in een eerder artikel aan de orde kwam, komen er in deze paritaire werkgroepen tegengestelde belangen op tafel. “Het is alleen niet aan CROW om geschillen te beslechten of belangen te behartigen. Wij moeten ervoor zorgen dat er goede richtlijnen tot stand komen.”

“Wat ik merk, en ook in dat Volkskrant-artikel heb aangegeven, is dat soms de indruk wordt gewekt dat vooral de cementindustrie innovatie tegenhoudt. Dat is een te simpele voorstelling van zaken. Aan tafel zitten ook publieke opdrachtgevers die verantwoordelijk zijn voor veiligheid, gezondheid en milieu. Die vinden innovatie prima, maar willen risico’s beheersen en daarom zeker weten dat gerecycled materiaal veilig en verantwoord toepasbaar is. En dat is op dit moment nog lastig, omdat je aan de buitenkant van beton niet ziet wat erin zit.”

“Wat CROW nodig heeft, is dat opdrachtgevers veel explicieter aangeven wat hun randvoorwaarden zijn. Bijvoorbeeld door te zeggen: ‘Bij twijfel over veiligheid of milieueffecten passen we een materiaal niet toe.’ Dat helpt enorm. Anders blijven discussies in werkgroepen eindeloos doorgaan en komen we niet verder.”

Het materialenpaspoort is daarbij een van de belangrijke randvoorwaarden. Als een brug of gebouw wordt gesloopt, wil je weten welk beton je terugkrijgt. Welke stoffen zitten daarin? Waar kun je het weer voor gebruiken? Daarnaast heb je voor verantwoord hergebruik monitoring nodig en duidelijke verwerkingsstromen in de recycling.

“Met duidelijke randvoorwaarden kunnen we veel gerichter sturen op een oplossing en de sector vooruithelpen. Het is daarom tijd dat wij ook in werkgroepen vaker die sturende rol pakken, zodat discussies binnen de kaders en randvoorwaarden blijven die opdrachtgevende partijen meegeven.”

CROW werkt met steun van het Fonds Fysieke Leefomgeving aan de doorontwikkeling van de Beheersystematiek Openbare Ruimte, met specifieke uitwerkingen voor groen, civiele kunstwerken en wegverhardingen. “Tijdens de Vakbeurs Openbare Ruimte in september presenteerden we het groene deel, de Leidraad Beheersystematiek groen.” Het gaat om een groeidocument dat verder wordt aangevuld met ervaringen uit het werkveld.

“Verder heb ik er veel zin in om de komende jaren de strategische speerpunten echt handen en voeten te geven en om die meer richtinggevende rol van CROW vorm te geven. We hebben daarvoor de kennis, de ervaring, de positie én er is behoefte aan vanuit de sector.”

Bij Over CROW lees je alles over onze missie: samen werken aan een veilige, duurzame en toegankelijke fysieke leefomgeving. In onze corporate video vertelt Pieter Litjens samen met drie collega’s meer over CROW: wie zijn we, wat doen we en waarvoor doen we dat. Bekijk de infographic voor het verhaal van CROW in één oogopslag.

• Interview ambitie CROW Pieter Litjens, maart 2026
• Blijf op de hoogte via de nieuwsbrieven van CROW: schrijf je in