Sla navigatie over

Het inschrijfproces voor onze cursussen is gewijzigd. Lees meer over de veranderingen

Pieter Litjens - Directeur-bestuurder CROW

CROW-ambitie: meer duidelijkheid nodig in de sector

31 maart 2026

Thema Aanbesteden

Thema Asfaltverhardingen

CROW maakt praktische kennis direct toepasbaar: nu én in de toekomst. “We werken hard aan die ambitie”, vertelt CROW-directeur Pieter Litjens. Benieuwd welke stappen we zetten en waar we de sector voor nodig hebben? In een reeks artikelen nemen we je hierin mee. Deze keer: de Milieukostenindicator (MKI), de Leidraad Toegankelijkheid en ontwikkelingen rondom duurzame wegverharding.

Waar werkte CROW de afgelopen maanden aan?

Milieukostenindicator: eenduidig en wettelijk

“Ook CROW werkt al langere tijd aan verduurzaming in de gww-sector. Zo zijn verschillende RAW-hoofdstukken herzien vanuit de invalshoek duurzaamheid. Momenteel werken we aan een mooie opdracht voor het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) voor de minimale milieuprestatie-eisen in de vorm van de Milieukostenindicator.”

De Milieukostenindicator (MKI) is een maatstaf die de totale milieu-impact van een product, materiaal of bouwwerk uitdrukt in één enkele schaduwprijs in euro's. Hoe lager de MKI-waarde, hoe duurzamer het product. Daarom wordt de MKI regelmatig gebruikt in aanbestedingen, al is dat op dit moment nog niet verplicht.

“Het ministerie van EZK wil in 2027 maximale MKI-waarden (ook wel plafondwaarde) voor beton en asfalt in de wet opnemen. Om invulling te geven aan die plafondwaarden zijn er in maart twee commissies met deskundigen gestart: voor beton en voor asfalt. Beiden hebben als doel om realistische, maar wel ambitieuze minimale milieuprestatie-eisen op te stellen. En dat wordt nog een hele uitdaging”, vertelt Pieter, die ook voorzitter van de stuurgroep is waar de commissies aan rapporteren.

“Aan de ene kant wil je de MKI zo scherp mogelijk stellen om flinke stappen te zetten. Aan de andere kant moet een aanzienlijk deel van de sector eraan kunnen voldoen, wil het effect hebben. Daarnaast zien we een behoefte aan duidelijkheid in de sector. Marktpartijen willen weten waar ze over enkele jaren aan moeten voldoen, zodat investeringen ook renderen."

"Een randvoorwaarde is daarom dat we langere tijd met dezelfde systematiek werken. Door een eenduidige, wettelijke MKI vast te stellen en die periodiek aan te scherpen, stimuleer je dat de sector blijft innoveren en verduurzamen.”

Nationaal Platform Duurzame Wegverharding (NPDW)

“Een andere ontwikkeling zijn de positieve gesprekken die we voeren met Rijkswaterstaat over onze rol binnen het NPDW. Dit kwam in de vorige update al kort aan de orde en het is mooi om de progressie te zien. Het doel van het NPDW is om samen met de sector duurzame wegverharding de nieuwe norm te maken. Ook zij brengen overheden, bedrijven en kennisinstellingen samen om kennis te bundelen, processen te uniformeren en innovaties te versnellen. CROW fungeert als programmabureau.”

“We werken al een tijd samen om de transitie naar duurzame wegverharding te versnellen en te standaardiseren. Daarom koppelen we onze kennis- en ontwikkelagenda’s, zodat we de kracht van beide organisaties in de transitie aan elkaar verbinden en de ontwikkelde kennis kunnen borgen in onze richtlijnen, handreikingen en systematieken, zoals de RAW."

walsmachines leggen asfalt aan.

"Zo kan CROW die kennis doorontwikkelen en blijvend beschikbaar stellen aan de sector. Daarom is het belangrijk dat we goede afspraken maken met Rijkswaterstaat over de definitieve vorm van samenwerking.”

Intertraffic en Leidraad Toegankelijkheid

Begin maart was CROW aanwezig op Intertraffic Amsterdam, een tweejaarlijkse vakbeurs voor mobiliteitsprofessionals over hightech oplossingen zoals smart mobility. Naast dat CROW present was in het Connekt paviljoen en inhoudelijke bijdragen verzorgde, reikte Pieter als juryvoorzitter ook de Intertraffic Awards uit.

“Tussen de inzendingen zaten slimme hightech en AI-toepassingen, maar ook verrassend simpele oplossingen. Eén daarvan vond ik fantastisch: grote stickervellen met geleidelijnen, waarmee je tijdelijke omleidingen en werkzaamheden in de stad toegankelijk maakt voor mensen met een visuele beperking.”

“Toegankelijkheid in de openbare ruimte voor iedereen, ook voor mensen met een beperking, wordt nog te vaak vergeten. Om dit eerder bij ontwerpers en wegbeheerders op het netvlies te krijgen, heeft CROW de Leidraad Toegankelijkheid uitgebracht."

"Deze leidraad biedt praktische aanknopingspunten voor een toegankelijke buitenruimte, denk aan looproutes, bushaltes en trappen. Is de aantrede bijvoorbeeld te krap, dan wordt een trap al snel lastig te beklimmen door senioren. Met de verder vergrijzende samenleving is dit een aandachtspunt in het ontwerp.”

Wat viel op de afgelopen periode?

CROW werkt voor én met de sector aan onderwerpen waar vaak verschillende belangen spelen bij marktpartijen, overheden en belangenorganisaties. Dat maakt samenwerken wel eens lastig.

“Wat me op Intertraffic bijbleef uit de keynote van Isabelle Prohn van Brainport Bereikbaar, is dat we samenwerken soms onnodig ingewikkeld maken en belangrijke basisstappen overslaan. Mensen zoeken vaak meteen een oplossing of maken een visie voor de lange termijn, maar blijven daardoor hangen in vergezichten zonder tot echte resultaten te komen."

"Zij pleitte voor de ja-en-benadering: eerst luisteren en elkaar begrijpen om het juiste vertrekpunt te vinden voor een goede samenwerking, daarna in kleine stappen aan de slag gaan, leren van fouten en zo sneller concrete resultaten bereiken.”

“Ik vind dat een mooie benadering, ook voor onze sector, omdat ik het gevoel heb dat er vaak te snel naar het eigen belang wordt gekeken. Dat maakt samenwerken niet alleen ingewikkeld, maar uiteindelijk ook duur denk ik.”

Innovaties bouwmaterialen

Ook bij innovatieve mengsels en gerecyclede materiaalsoorten voor beton en asfalt spelen veel belangen, maar ook zorgen om bijvoorbeeld veiligheid. “Wat wij merken is dat deze discussies bij CROW in werkgroepen worden ‘uitgevochten’, terwijl die werkgroepen daar niet voor bedoeld zijn."

"Wat mij betreft moeten opdrachtgevers in de sector de komende maanden duidelijkheid geven: welke materialen kunnen worden gebruikt en welke risico’s accepteer je? Die helderheid hebben wij nodig om vervolgens een verantwoorde manier van werken met die materialen verder uit te werken. De opdrachtgevende partijen in de sector zijn nu aan zet.”

Wat kan de sector verwachten de komende tijd?

“We hebben net het Nationaal Congres Beheer Openbare Ruimte (NCBOR) in Delft gehad en de komende periode volgen meer congressen. Zo organiseren we op 16 april 2026 voor het eerst het Nationaal Gladheidbestrijdingscongres."

Vanaf dit jaar nemen wij de organisatie over van de Nederlandse vereniging voor afval- en reinigingsdiensten (NVRD). Dat sluit goed aan bij ons kennis- en cursusaanbod rondom gladheidbestrijding.”

“Hoe eerder we kennis delen, ervaringen uitwisselen, integraal samenwerken en standaardiseren, hoe beter we als sector de renovatie- en vervangingsopgave aankunnen. Het is daarom goed om te zien dat die betrokkenheid er is, zoals tijdens de drukbezochte inspiratiemiddag van het Programma DOOR, waarbij dataharmonisatie centraal stond. We hebben een flinke ambitie voor de komende jaren en dat vraagt om commitment van de hele sector.”

Nationaal Congres Beheer Openbare Ruimte 2026

NCBOR 2026 in de Oude Kerk in Delft.

Meer informatie

Onder Over CROW lees je alles over onze missie: samen werken aan een veilige, duurzame en toegankelijke fysieke leefomgeving. In onze corporate video vertelt Pieter Litjens samen met drie collega’s meer over CROW: wie zijn we, wat doen we en waarvoor doen we dat. Bekijk de infographic voor het verhaal van CROW in één oogopslag.

Delen via

Meer weten over dit onderwerp?

Ga naar de onderwerppagina voor meer informatie en direct toepasbare kennis over dit onderwerp.

Aanbesteden & Contracteren

Om de complexe opgaven in de grond-, weg- en waterbouw effectief en efficiënt uit te voeren, is samenwerking een voorwaarde. Dat begint al bij het aanbesteden en contracteren. CROW biedt standaardcontracten en contractmodellen, richtlijnen, tools en trainingen aan om professionals in de sector te ondersteunen.

Assetmanagement en beheer openbare ruimte

Grote veranderingen zijn gaande in de wereld van beheer van de openbare ruimte. De noodzaak ontstaat om risico’s beter te beheersen en intensiever samen te werken. In deze veranderende wereld van professioneel beheer kan assetmanagement oplossingen bieden.

Brede welvaart

Brede welvaart in mobiliteitsbeleid gaat in de basis over het afwegen van aspecten van welvaart: gezondheid, veiligheid, bereikbaarheid en leefomgeving. Dit biedt kansen voor een beleid waarin maatregelen zijn gericht op het tegengaan van bereikbaarheidsongelijkheid aan de ene kant en het voorkomen of terugdringen van de schadelijke effecten op bijvoorbeeld het milieu of veiligheid van bewoners, of van excessieve mobiliteit aan de andere kant. Door dit te koppelen aan begrippen als ‘nabijheid’ en het actief toepassen van de capabilitiesbenadering kunnen ook doelen voor gezondheid en ruimtelijke kwaliteit worden nagestreefd.

Civiele constructies

Civiele constructies worden gemaakt van materialen zoals beton, staal en hout, elk met unieke eigenschappen. CROW bevordert duurzaamheid en innovatie door richtlijnen, netwerken en kennisdeling, met speciale aandacht voor gerecyclede materialen en milieuvriendelijke technologieën.

CROW en duurzaamheid

Nederland heeft de ambitie om in 2050 volledig klimaatneutraal en circulair te zijn. Dit vraagt om fundamentele veranderingen in hoe we onze fysieke leefomgeving ontwerpen, aanleggen en beheren. De infra- en mobiliteitssector spelen hierin een sleutelrol. De maatschappelijke opgaven worden complexer en vereisen een integrale aanpak en duurzame samenwerking waarin circulariteit, biodiversiteit, klimaatadaptatie en CO₂-reductie centraal staan. CROW speelt hier als kennisplatform een belangrijke rol in.

Landelijke mobiliteitsstandaarden

Via deze startpagina kun je naar de pagina’s met landelijke standaarden voor de domeinen iVRI’s, Parkeerdata en Mobility as a Service (MaaS). Logistiek is nog in ontwikkeling. De standaarden voor iVRI en Parkeerdata zijn achter een login geplaatst in de CROW Kennisbank. De standaarden voor MaaS (TOMP-API) zijn via de betreffende tegel hieronder rechtstreeks te benaderen. Voor de standaarden in de Kennisbank is een eenmalig, gratis account nodig.

Toegankelijkheid

De vanzelfsprekendheid en het gemak van verplaatsen of reizen geldt niet altijd voor mensen met een beperking of voor ouderen in onze maatschappij. Dat vraagt om toegankelijkheid van het verkeers- en vervoerssysteem en een goed ingerichte openbare ruimte.

Verhardingen

Verhardingen zoals asfalt en klinkers vormen de basis van wegen en pleinen. Met richtlijnen, tools en meetprotocollen ondersteunt CROW de sector bij het waarborgen van kwaliteit, duurzaamheid en veiligheid van verhardingen.

Verkeer en Vervoer

CROW werkt met aan het bevorderen van duurzame, veilige en toegankelijke mobiliteit. Dat doen we met name voor de decentrale overheden en daarnaast voor alle andere partijen in het brede werkveld van beleidsontwikkeling en -uitvoering.

Werk en Veiligheid

CROW ontwikkelt richtlijnen om de veiligheidsrisico's te minimaliseren bij werken in verontreinigde grond, het aanleggen van kabels en leidingen of bij wegwerkzaamheden.