Collectieve kennis, zichtbaar in de praktijk: onze kennispartners en hun bijdrage in 2025

Onze belangrijkste kennispartners zijn (decentrale) overheden, die hun gezamenlijke kennisbehoefte organiseren via programma’s en fondsen. Dat is essentieel: grote opgaven in beheer, bouw, mobiliteit en openbare ruimte houden zich niet aan organisatiegrenzen.

Door collectieve kennis te ontwikkelen en te financieren ontstaat een gedeelde basis waar álle overheden én de sector (aannemers, adviseurs, beheerders en vervoerspartijen) op kunnen bouwen. Kennisontwikkeling die direct aansluit op de praktijk en door de juiste toepassing bijdraagt aan duurzame, veilige en toekomstbestendiger fysieke leefomgeving.

In 2025 hebben de kennispartners het Fonds Fysieke Leefomgeving, het Kennisprogramma Beheer en Bouw Infrastructuur (KpBBI) en het Kennisprogramma Verkeer en Vervoer (KpVV) bijgedragen aan een groot aantal projecten van CROW.

Het Fonds Fysieke Leefomgeving ondersteunt collectieve kennisontwikkeling voor gemeenten, provincies, waterschappen en bedrijven op thema’s, zoals kwaliteit van de openbare ruimte, infrastructuur, verkeer en mobiliteit, duurzaamheid (klimaatadaptatie, energietransitie, circulair bouwen, biodiversiteit, gezondheid), participatie, datagebruik en digitalisering.

Het Fonds Fysieke Leefomgeving werkt met een Koersdocument: de kennisbehoefte is vertaald naar 12 deelprogramma’s, waarna het werkprogramma’ wordt gevuld met jaarplannen per deelprogramma en concrete projecten. FFL ondersteunt niet alleen CROW. Ook andere organisaties in het publieke kennisveld, zoals Centrum voor Ondergronds Bouwen (COB), Stichting RIONED en NEN, kunnen vanuit deze collectieve agenda subsidie aanvragen voor kennisontwikkeling die breed bruikbaar is.

Harry Prinsen, programmamanager van het Fonds Fysieke Leefomgeving, licht toe: “Collectieve kennis werkt pas echt als je het samen organiseert én het breed beschikbaar maakt, zodat iedere overheid en partner ermee vooruit kan.”

Concrete projecten waaraan in 2025 is bijgedragen:

• Richtlijn Toegankelijkheid
• Herziening Handboek Damwandconstructies
• Actualisatie Handboeken Werk in Uitvoering
• Handreiking Biodiversiteit voor de Kwaliteitscatalogus openbare ruimte

KpBBI biedt professionals bij provincies en andere (overheids)organisaties betrouwbare, actuele en praktisch toepasbare kennis om bouw en beheer van infrastructuur duurzamer, efficiënter en toekomstbestendiger te maken. Het programma combineert landelijke standaarden en collectieve kennisdeling met aandacht voor de provinciale context, zodat organisaties- groot én klein- beter onderbouwde keuzes kunnen maken rond prestaties, kosten en risico’s.

Het Strategiedocument KpBBI 2024-2027, waarin de lange-termijn-opgaven en -doelen zijn opgenomen, is de basis voor het Jaarprogramma 2025. In het Jaarprogramma 2025 wordt concreet welke activiteiten er op de acht verschillende thema’s plaatsvinden in dat jaar.

Het programma maakt zichtbaar waar KpBBI aan bijdraagt: het verbinden van praktijkvragen aan concrete kennisproducten en -activiteiten die helpen bij de dagelijkse afwegingen in beheer en bouw. Denk aan het beter kunnen sturen op levensduur en prestaties, het professioneler omgaan met risico’s en kosten plus het versnellen van toepasbare kennisdeling tussen overheden en markt. Daarmee ondersteunt KpBBI niet alleen beleid, maar juist ook uitvoering en beheer: keuzes worden consistenter, beter uitlegbaar en makkelijker opschaalbaar.

Simon Buwalda, programmamanager KpBBI, vertelt: “De waarde van KpBBI zit in het samenbrengen van praktijkervaring en standaardisatie: wat we ontwikkelen moet direct helpen bij besluiten over prestaties, kosten en risico’s.”

Concrete projecten waaraan in 2025 is bijgedragen:

• Thema verkeersveiligheid: 'Afweegkader gebiedsontsluitingsweg 80 km/h en 60 km/h' (GOW80 en GOW60).
• Thema partnerschap bouwproces: Actualisatie Eisensets en voorbeelddocumenten voor uniforme geïntegreerde contracten (PCB) op de nieuwe UAV-GC 2025.
• Thema data en digitalisering: naast activiteiten op het gebied van harmoniseren van datastandaarden maakten we ook communicatiemiddelen, zoals een infographic voor het Programma DOOR.

KpVV ontwikkelt collectieve kennis voor decentrale overheden op het gebied van mobiliteit en ondersteunt partijen in verkeer en vervoer bij beleidsontwikkeling en -uitvoering. Dat gebeurt via projecten die CROW zelf uitvoert, in samenwerking oppakt of (deels) door de markt laat uitvoeren.

De opbrengsten landen in een digitale bibliotheek, praktische producten en diensten (zoals publicaties en bijeenkomsten) en actieve kennisnetwerken. KpVV signaleert ontwikkelingen, duidt gevolgen voor het decentrale beleid en werkt vanuit een meerjarenprogramma dat jaarlijks wordt uitgewerkt in een jaarprogramma op hoofdlijnen.

Na zeven jaar nam John Pommer afscheid als directeur van het Kennisprogramma Verkeer en Vervoer (KpVV) én van CROW. Ook Wilma Slinger stopte per 1 januari 2026 als programmasecretaris van KpVV en richt zich nu volledig op de inhoudelijke thema’s Toegankelijkheid en Voetganger bij CROW.

In zijn terugblik beschrijft John hoe KpVV zich in de afgelopen jaren verder ontwikkelde tot méér dan een subsidieprogramma: een stevig georganiseerd netwerk en een continue dialoog met beleidsmakers en kennispartners, zodat kennisontwikkeling beleidsrelevant blijft voor decentrale overheden.

Collectieve kennisontwikkeling via kennispartners voorkomt versnippering: niet elke organisatie hoeft afzonderlijk dezelfde vragen uit te zoeken. In plaats daarvan ontstaat een gedeelde kennisbasis die breed toepasbaar is, sneller landt in de praktijk en aansluit op de opgaven van vandaag én morgen.

• Kennispartners
• Fonds Fysieke Leefomgeving
• KpBBI
• KpVV