Met de komst van de UAV-GC 2025 verandert ook de manier waarop partijen met geschillen omgaan. Voordat arbitrage in beeld komt, ligt de nadruk meer op het zoeken naar een passende vorm van geschiloplossing. In dit artikel licht de Raad van Arbitrage in bouwgeschillen toe welke mogelijkheden er zijn, wanneer welke aanpak past en hoe de keuzewijzer partijen daarbij kan helpen.
De Raad van Arbitrage in bouwgeschillen (RvA) behandelt al sinds 1907 arbitrages in bouwgeschillen. Deze alternatieve vorm van rechtspraak heeft verschillende voordelen ten opzichte van een procedure bij de overheidsrechter. Arbiters bij de RvA zijn zelf bouwkundig of civieltechnisch onderlegd, waardoor in veel gevallen geen aparte deskundige hoeft te worden benoemd. Daarnaast werken er in het bouwrecht gespecialiseerde juristen, is maatwerk mogelijk en kan een procedure vaak sneller verlopen. Ook de vertrouwelijkheid van arbitrage kan voor partijen een voordeel zijn ten opzichte van het openbare karakter van een gerechtelijke procedure. Een vonnis van de RvA is bindend, net als een vonnis van een rechter.
Onder de UAV-GC 2025 kunnen partijen niet meer direct een arbitrageprocedure starten. Zij moeten eerst onderzoeken of hun meningsverschil op een andere manier kan worden opgelost. De RvA biedt daarvoor verschillende instrumenten. Daardoor ontstaat meer ruimte om een geschil aan te pakken op een manier die past bij de aard van het conflict en bij de fase waarin het project zich bevindt. Omdat die keuze in de praktijk niet altijd eenvoudig is, heeft de RvA een keuzewijzer ontwikkeld. Ook bespreekt een arbiter van de RvA in deze video hoe je geschillen kunt voorkomen.
Geschiloplossing of geschilbeslechting
Bij geschiloplossing houden partijen zelf de regie over de uitkomst van hun meningsverschil. Mediation, de Adviesraad en een Fast Track-procedure met richtinggevend advies lenen zich daar goed voor. Partijen kunnen ook samen een andere vorm kiezen, waarbij zij gebruikmaken van de arbiters en het secretariaat van de RvA. Denk bijvoorbeeld aan een eenvoudige vorm van bemiddeling door een bouwkundige arbiter, eventueel samen met een jurist.
Bij geschilbeslechting geven partijen de beslissing over hun geschil uit handen. Dat gebeurt bijvoorbeeld bij een Fast Track-procedure met bindend advies of bij arbitrage.
Welke mogelijkheden zijn er?
Mediation
Mediators van de RvA hebben verschillende mediationtrajecten afgerond. Die gingen bijvoorbeeld over vertraging en bijbehorende kosten, meerkosten en de overeengekomen kwaliteit van het werk. Een van de mediators vertelt daar zelf meer over in deze video.
Adviesraad (onafhankelijke deskundigen)
De Adviesraad loopt op de achtergrond mee tijdens het gehele bouwproject: vanaf het sluiten van de overeenkomst tot na de oplevering. Door periodiek met partijen te overleggen, houdt de Adviesraad de vinger aan de pols en kan zij vroegtijdig adviseren als knelpunten dreigen te ontstaan. Een voorbeeld is het project Onderwijs- en Cultuurcentrum Amare, met de gemeente Den Haag als opdrachtgever. In dat project bemiddelde de Adviesraad tientallen keren tussen partijen. Vaak leidde dat, op verzoek van partijen, tot een richtinggevend advies waarmee zij verder konden. Betrokkenen van de gemeente Den Haag vertellen hierover in deze video.
Fast Track
Er zijn twee soorten Fast Track-procedures: Light en Plus. In deze procedures wordt een bindend of richtinggevend advies gegeven onder leiding van een onafhankelijke deskundige. Ze zijn bedoeld voor geschilpunten die in korte tijd kunnen worden behandeld en waarvoor snel duidelijkheid nodig is, zodat de bouw kan doorgaan. In de toelichting bij de UAV-GC 2025 wordt naar deze procedures verwezen als geschiloplossingsmethode.
Fast Track-procedures bij de RvA gingen onder meer over de uitleg van overeenkomsten, verzakkingen bij buurpanden door bemaling, de waterdichtheid van perronvloeren bij een zwembad, recht op termijnverlenging, de gevolgen van gestegen prijzen door de oorlog in Oekraïne, afwijkende bodemgesteldheid, maatregelen die tijdens de bouw door een hoogheemraadschap werden gelast en verrekenbare hoeveelheden bij het ontgraven van grond.
Arbitrage
Als partijen er samen niet uitkomen, schrijft paragraaf 47 van de UAV-GC 2025 arbitrage voor. In grotere geschillen wijzen drie arbiters, onder wie een jurist, vonnis. Een van deze juristen, in het dagelijks leven rechter, vertelt hier over haar werk voor de RvA. Hoger beroep tegen een vonnis is ook mogelijk. De RvA heeft in veel UAV-GC-geschillen vonnis gewezen. Een terugkerend geschilpunt is de vraag of de opdrachtgever onjuiste of onvolledige informatie heeft verstrekt en of sprake is van onvoorziene omstandigheden.
Hoe helpt de keuzewijzer?
Als partijen niet weten welke geschiloplossingsmethode het beste past bij hun meningsverschil, kunnen zij contact opnemen met het intakeloket van de RvA. Samen met een medewerker van de RvA bekijken zij aan de hand van de keuzewijzer welk instrument het meest geschikt is. Naast mediation, de Adviesraad, Fast Track en arbitrage biedt de RvA ook plaatsopneming en deskundigenbericht aan. Ook die instrumenten kunnen partijen helpen om tot een passende aanpak van hun conflict te komen.
Daarnaast kunnen partijen de RvA vragen om mee te denken over een andere vorm van ondersteuning. In overleg kan dan een procedure op maat worden ingericht die aansluit bij het geschil en bij de situatie van het project.
Meer informatie
Delen via