Thema Brede welvaart
Namens CROW hielden Anne Tijman en Marco van Burgsteden op 29 september een bijeenkomst van de Community of Practice (CoP) Brede welvaart over publieke mobiliteit. De bijeenkomst in Utrecht stond volledig in het teken van vrijwilligersvervoer als onderdeel van publieke mobiliteit.
Gastsprekers Johan Elsinga (Stichting Vervoer voor Elkaar) en Femke Nannes (Kenniscentrum Vrijwilligersvervoer) gingen in op de kracht van vrijwilligersvervoer, de maatschappelijke waarde ervan en wat er nodig is om vrijwilligersvervoer een plek te geven in beleid en samenwerking.
Vrijwilligersvervoer maakt meedoen mogelijk
Johan Elsinga van de Stichting Vervoer voor Elkaar benadrukte dat mobiliteit een grondrecht is en een belangrijke voorwaarde vormt voor brede welvaart en maatschappelijke participatie. Door bezuinigingen, personeelstekorten en het wegvallen of aanpassen van ov-routes ontstaan steeds meer vervoergaten. Vooral mensen die minder mobiel zijn of geen eigen vervoer hebben, lopen hierdoor het risico op vervoersarmoede, sociale isolatie en eenzaamheid. Dit heeft niet alleen gevolgen voor hun zelfredzaamheid en mentale gezondheid, maar brengt ook maatschappelijke en financiële kosten met zich mee.
Hij pleitte daarom voor een brede invulling van publieke mobiliteit, waarin alle beschikbare vervoermogelijkheden samenkomen. Vrijwilligersvervoer – zoals ANWB AutoMaatje, PlusBus en buurtmobiliteitsdiensten – kan een belangrijke aanvulling zijn op het reguliere openbaar vervoer, Wmo-vervoer en Valys. Door deze initiatieven beter te benutten via bijvoorbeeld aanbestedingen en de bekendheid ervan te vergroten, kunnen meer mensen zelfstandig blijven reizen en deelnemen aan de samenleving.
De centrale boodschap: vervoer is meer dan van A naar B komen; het stelt mensen in staat om mee te doen.
Johan Elsinga van de Stichting Vervoer voor elkaar
Betaalbaar, betrouwbaar en flexibel
De presentatie van Femke Nannes van het Kenniscentrum Vrijwilligersvervoer liet zien welke belangrijke rol vrijwilligersvervoer speelt binnen publieke mobiliteit. In Nederland zijn naar schatting 350 organisaties actief, samen goed voor ongeveer 10 miljoen ritten per jaar. Vrijwilligersvervoer kent veel verschillende vormen, van deur-tot-deurvervoer tot vaste routes en buurtvervoerdiensten. Het biedt betaalbaar, betrouwbaar en flexibel vervoer, vaak met extra persoonlijke aandacht en begeleiding.
Daarmee draagt het bij aan de zelfstandigheid van inwoners, sociale contacten, langer zelfstandig thuis wonen en het voorkomen of uitstellen van duurdere zorgvoorzieningen. Vooral voor ouderen en mensen die minder goed gebruik kunnen maken van het reguliere openbaar vervoer, biedt vrijwilligersvervoer belangrijke mogelijkheden.
Tegelijkertijd is vrijwilligersvervoer nog niet altijd goed vindbaar en ontbreekt vaak een overzicht van het aanbod en de maatschappelijke impact. Om de mogelijkheden beter te benutten, is samenwerking met gemeenten, provincies en vervoerregio's belangrijk. De overheid kan daarbij verschillende rollen vervullen: faciliteren, stimuleren, regisseren, samenwerken en waarderen.
Het Kenniscentrum benadrukt dat samenwerking vraagt om aandacht voor de eigenheid, motivatie en historie van lokale initiatieven. Niet alles hoeft efficiënter of op grotere schaal georganiseerd te worden. Juist door aan te sluiten bij bestaande netwerken, kennis te delen en passende ondersteuning te bieden, kan vrijwilligersvervoer een waardevolle en structurele plek krijgen binnen publieke mobiliteit.
Femke Nannes van het Kenniscentrum Vrijwilligersvervoer
Betekenis voor reizigers en niet-reizigers
Na de presentaties gingen de deelnemers met elkaar in gesprek over de betekenis van vrijwilligersvervoer voor brede welvaart. De aanwezigen waren het erover eens dat vrijwilligersvervoer een belangrijke bijdrage kan leveren aan het meedoen in de maatschappij en het bereikbaar maken van voorzieningen.
Vanuit de aanwezige gemeenten kwam de wens naar voren om een overzicht te hebben van de verschillende initiatieven. Zo'n overzicht kan niet alleen helpen bij het gesprek over vrijwilligersvervoer, maar ook om ervaringen op te halen en de samenwerking tussen het mobiliteitsdomein en het sociaal domein te versterken.
Ook keken de deelnemers vooruit: hoe zou vrijwilligersvervoer er over tien jaar uit kunnen zien? De aanwezigen droomden van een grotere zichtbaarheid en een stevigere plek binnen publieke mobiliteit. Zo kan vrijwilligersvervoer bijdragen aan meer maatwerk en ervoor zorgen dat inwoners beter passend vervoer kunnen vinden.
Community of Practice 26 november: Wijkspel Laak
De eerstvolgende Community of Practice vindt plaats op 26 november en staat volledig in het teken van het Wijkspel Laak van WAAI serious games. Wil je erbij zijn? Er zijn nog plaatsen beschikbaar! Neem voor meer informatie contact op met Brandon van Spall via brandon.vanspall@crow.nl.
Delen via
Meer weten over dit onderwerp?
Ga naar de onderwerppagina voor meer informatie en direct toepasbare kennis over dit onderwerp.
Brede welvaart
Brede welvaart in mobiliteitsbeleid gaat in de basis over het afwegen van aspecten van welvaart: gezondheid, veiligheid, bereikbaarheid en leefomgeving. Dit biedt kansen voor een beleid waarin maatregelen zijn gericht op het tegengaan van bereikbaarheidsongelijkheid aan de ene kant en het voorkomen of terugdringen van de schadelijke effecten op bijvoorbeeld het milieu of veiligheid van bewoners, of van excessieve mobiliteit aan de andere kant. Door dit te koppelen aan begrippen als ‘nabijheid’ en het actief toepassen van de capabilitiesbenadering kunnen ook doelen voor gezondheid en ruimtelijke kwaliteit worden nagestreefd.
CROW en duurzaamheid
Nederland heeft de ambitie om in 2050 volledig klimaatneutraal en circulair te zijn. Dit vraagt om fundamentele veranderingen in hoe we onze fysieke leefomgeving ontwerpen, aanleggen en beheren. De infra- en mobiliteitssector spelen hierin een sleutelrol. De maatschappelijke opgaven worden complexer en vereisen een integrale aanpak en duurzame samenwerking waarin circulariteit, biodiversiteit, klimaatadaptatie en CO₂-reductie centraal staan. CROW speelt hier als kennisplatform een belangrijke rol in.
Verkeer en Vervoer
CROW werkt met aan het bevorderen van duurzame, veilige en toegankelijke mobiliteit. Dat doen we met name voor de decentrale overheden en daarnaast voor alle andere partijen in het brede werkveld van beleidsontwikkeling en -uitvoering.