Terugblik op eerste kenniscafé Automatisch openbaar vervoer

Na een introductie door Paul Eradus (CROW) gaven Luuk Verheul (ministerie van IenW) en Daniël Koelikamp (provincie Groningen) een toelichting op de beleidsontwikkeling voor automatisch openbaar vervoer. De Krachtenbundeling Smart Mobility heeft een Ontwikkelagenda automatisch openbaar vervoer opgesteld en een programmatische aanpak om de agenda tot uitvoering te brengen.
 
Het voornaamste doel bij innovaties rond automatisch openbaar vervoer is bekijken wat de meerwaarde is voor het Nederlandse mobiliteitssysteem en hoe innovaties kunnen worden opgeschaald. De aanpak voor geautomatiseerd ov bestaat uit drie sporen. Over elk spoor was er een presentatie waarin de huidige stand van zaken aan de orde kwam, met kennisvragen en leerpunten.
 

Zelfstandig manoevreren

Michel van der Mark (Qbuzz) gaf een presentatie over spoor A waarbij de vraag was in hoeverre bussen zelfstandig manoeuvrerend op het depot kunnen rijden. Mogelijke voordelen zijn verbetering van de veiligheid en productiviteit en een oplossing voor het gebrek aan personeel en geld. Het busdepot is een afgesloten, veilige plek voor experimenten met automatische bussen, met vaste processen zoals wassen, tanken/laden en stallen op vaste plekken. Bovendien is er geen ontheffing nodig om autonoom op het depot rond te rijden. Verder lichtte Michel kort toe hoe het huidige materieel kan worden omgebouwd om autonoom te kunnen rijden.
 
Guus Kruijssen (Noord-Holland) en Patrick van Norden (MRDH) gingen in op spoor B, dat betrekking heeft op bus(achtige) diensten op een vrijliggende busbaan. Ze gaven twee praktijkvoorbeelden. Het eerste: een busdienst die in 2016 tussen Schiphol en Haarlem reed. En het tweede: een autonome busdienst in Yokohama in 2018. Beide voorbeelden leverden veel lessen en ervaringen op die van pas komen om in de (nabije) toekomst autonome busdiensten te implementeren. Het ging bijvoorbeeld over welke partijen op welk moment in het ontwikkelproces betrokken moeten worden, maar ook over de infrastructuur en de omgeving waarin de automatische bussen gaan rijden. Verder kwamen de recente voorbeeldprojecten in Stavanger (Noorwegen), Edinburgh (Schotland) en Rotterdam (start binnenkort) aan bod. Deze voorbeelden laten zien dat automatisch ov langzamerhand werkelijkheid wordt.
 

Shuttles en busjes

De presentatie van Frans Hamstra (@North) over spoor C had betrekking op het vervoer op de ‘first en last mile’. Op deze korte afstanden rijden speciale shuttles of kleinere busjes, terwijl het bij de twee andere sporen over reguliere bussen gaat. Enkele lessen en ervaringen zijn: vermijd onverwachte veranderingen in de fysieke omgeving en stem af met andere pilots om herhaling van experimenten te voorkomen. Verder is het belangrijk om de doelgroep goed in gedachten te houden. Het is namelijk niet de bedoeling dat mensen die nu fietsend of lopend hun reis beginnen of eindigen, voortaan het automatisch vervoer pakken.
 
Al met al was het een zeer geslaagd kenniscafé met nuttige discussies en veel vragen. Het programma sloot af met de belangrijkste lessen en opgaven voor de deelnemers. Enkele interessante punten:

• de invloed van automatisch ov op de invulling van concessies
• het maatschappelijk belang en het draagvlak voor automatisch ov, ook onder buschauffeurs
• de drie sporen schetsen drie routes naar toepassing van automatisch ov in de praktijk 
• om automatische voertuigen te kunnen inzetten in het Nederlandse ov moet de regelgeving worden aangepast.

Presentaties

• Welkom en programma, Paul Eradus (CROW)
• Ontwikkelagenda Geautomatiseerd openbaar vervoer, Luuk Verheul (ministerie van IenW) en Daniël Koelikamp (provincie Groningen)
• Autonoom busdepot, Michel van der Mark (Qbuzz)
• Geautomatiseerd op busbaan, Guus Kruijssen (Noord-Holland) en Patrick van Norden (MRDH)
• First en Last mile, Frans Hamstra (@North)

Rapporten

• Ontwikkelagenda Geautomatiseerd openbaar vervoer
• Programmatische aanpak