Thema Brede welvaart
CROW-KpVV heeft de publicatie 'Bereikbaarheid in balans' uitgebracht over de mogelijkheden en effecten van de invoering van een cordonheffing. Met de IKOB-methodiek (Integrale Kijk Op Bereikbaarheid) brengt de studie niet alleen de directe mobiliteitseffecten in kaart, maar ook de gevolgen voor verschillende inkomensgroepen en regio's.
Al decennia zetten steden zich in om goede alternatieven voor de auto te creëren en het autogebruik te ontmoedigen, onder andere door een streng parkeerbeleid. Toch zijn de files de (snel)wegen rondom de steden alleen maar toegenomen. Een landelijke vlakke kilometerheffing biedt geen rechtvaardige uitkomst, vooral niet voor regio's waar mensen zijn aangewezen op de auto door gebrekkig openbaar vervoer.
Internationale voorbeelden laten zien dat een breed mobiliteitspakket met een cordonheffing als kernelement wél effect kan hebben. De heffing wordt daar alleen toegepast in gebieden waar goede alternatieven beschikbaar zijn voor de auto. 'Bereikbaarheid in balans' brengt de mogelijkheden en effecten in kaart van een dergelijk pakket voor de metropoolregio's Amsterdam, Utrecht en Eindhoven, voortbouwend op de inzichten uit een eerder onderzoek: Betalen naar Gebruik.
Het onderzochte maatregelenpakket bestaat uit drie samenhangende componenten:
- Invoering van een cordonheffing van € 6,- per passage voor alle automobilisten, inclusief stadsbewoners
- Ontwikkeling van mobiliteitshubs (P+R en P+Fiets) buiten het cordongebied, conform bestaande plannen
- Uitbreiding en capaciteitsvergroting openbaar vervoer, conform bestaande plannen.
De resultaten
De IKOB-analyse laat de volgende resultaten zien:
- 20-40% reductie in autogebruik binnen de steden
- significante afname autoverkeer in omliggende regio's
- sterke vermindering van congestie in hele metropoolregio
- verhoogde betrouwbaarheid van reistijden
- verbeterde stedelijke leefbaarheid
- betere luchtkwaliteit
- minder geluidsoverlast
- mogelijkheden voor alternatief ruimtegebruik in de plaats van auto-infrastructuur
- eerlijkere verdeling van kosten en baten.
Het onderzoek geeft een eerste indicatie van de financiële levensvatbaarheid van het totaalpakket. De opbrengsten uit de cordonheffing zijn essentieel voor de bekostiging van de alternatieven, zoals openbaar vervoer, fietsinfrastructuur en mobiliteitshubs. De positieve maatschappelijke baten sluiten aan bij internationale ervaringen met vergelijkbare systemen.
Cruciale voorwaarde voor het slagen van deze aanpak is dat er voldoende hoogwaardige alternatieven beschikbaar zijn voordat de heffing wordt ingevoerd. Dit vereist voorinvesteringen in zowel infrastructuur als dienstverlening.
Gratis download
Je kunt de publicatie 'Bereikbaarheid in balans – Effecten van cordonheffing op inkomensgroepen, regio's en vervoerstromen' hier downloaden.
Meer informatie
Delen via
Meer weten over dit onderwerp?
Ga naar de onderwerppagina voor meer informatie en direct toepasbare kennis over dit onderwerp.
Brede welvaart
Brede welvaart in mobiliteitsbeleid gaat in de basis over het afwegen van aspecten van welvaart: gezondheid, veiligheid, bereikbaarheid en leefomgeving. Dit biedt kansen voor een beleid waarin maatregelen zijn gericht op het tegengaan van bereikbaarheidsongelijkheid aan de ene kant en het voorkomen of terugdringen van de schadelijke effecten op bijvoorbeeld het milieu of veiligheid van bewoners, of van excessieve mobiliteit aan de andere kant. Door dit te koppelen aan begrippen als ‘nabijheid’ en het actief toepassen van de capabilitiesbenadering kunnen ook doelen voor gezondheid en ruimtelijke kwaliteit worden nagestreefd.
CROW en duurzaamheid
Nederland heeft de ambitie om in 2050 volledig klimaatneutraal en circulair te zijn. Dit vraagt om fundamentele veranderingen in hoe we onze fysieke leefomgeving ontwerpen, aanleggen en beheren. De infra- en mobiliteitssector spelen hierin een sleutelrol. De maatschappelijke opgaven worden complexer en vereisen een integrale aanpak en duurzame samenwerking waarin circulariteit, biodiversiteit, klimaatadaptatie en CO₂-reductie centraal staan. CROW speelt hier als kennisplatform een belangrijke rol in.
Verkeer en Vervoer
CROW werkt met aan het bevorderen van duurzame, veilige en toegankelijke mobiliteit. Dat doen we met name voor de decentrale overheden en daarnaast voor alle andere partijen in het brede werkveld van beleidsontwikkeling en -uitvoering.