Stop met zeuren over EMVI!

26-01-2017
Het toepassen van EMVI is nog steeds wennen. Het kost extra werk, resultaten roepen verbazing op en soms raken mensen zelfs geïrriteerd. Maar het gros van de kritiek komt voort uit onbegrip over of onkunde bij de toepassing van het instrument. Terwijl niet dat instrument heilig is, maar de doelstelling erachter. Dus stop met zeuren over EMVI en kijk verder dan je neus lang is.

Voor de techneuten onder u: EMVI is tegenwoordig de overkoepelende term voor de gunningscriteria a) laagste prijs, b) beste prijs-kwaliteitverhouding en c) aanbesteden op basis van kosteneffectiviteit. Als ik het hierna heb over EMVI, doel ik op die laatste twee criteria, dus de tegenhangers van alleen gunnen op laagste prijs. Volgt u me nog? Mooi.


Dooddoeners

Twee dooddoeners waar ik me aan stoor rondom EMVI, zijn argumenten dat het alleen maar extra werk kost en dat het onderscheidend vermogen via EMVI nihil is. So what? Zijn dat redenen om EMVI af te schrijven?


Extra werk

Ja, het kost een aanbesteder meer werk om goede EMVI-criteria op te stellen, dan bij alleen gunnen op laagste prijs. En ja, het kost inschrijvers een hoop werk om in hun aanbieding aannemelijk te maken dat zij een goede EMVI-score verdienen. Maar is het wel echt ‘extra’ werk? Of kwam dat werk vroeger pas tijdens de uitvoering aan de orde en zat het verborgen in meerwerk, scopewijzigingen en faalkosten? En zelfs al is het ‘extra’ werk, staat daar voor zowel de aanbesteder/opdrachtgever als de inschrijver/opdrachtnemer uiteindelijk ook geen ‘extra’ prestatie tegenover? Ik denk van wel.


Onderscheidend vermogen

Hoe vaak hoor je het niet: hebben we/ze ingewikkelde EMVI criteria toegepast, liggen de scores (op de kwalitatieve aspecten) heel dicht bij elkaar! (Zo van: EMVI toepassen had dus geen zin!) Mijn reactie is dan: nou én! Ten eerste: lagen de prijzen toen er alleen nog gegund werd op laagste prijs ook niet vaak dicht bij elkaar? Ten tweede, en nog belangrijker: is die ‘close finish’ dan het bewijs dat EMVI geen effect heeft gehad? Of zijn alle inschrijvers die dicht bij elkaar zijn geëindigd boven zichzelf uitgestegen? En is de kwaliteit van álle aanbiedingen hoger, dan wanneer je zelf als aanbesteder een suf ontwerp had voorgeschreven en vervolgens alle aannemers datzelfde ontwerp had laten afprijzen? Ik denk van wel.


De meerwaarde van EMVI

Mijn pleidooi is: overwin je irritatie en bedenk even waar EMVI ook al weer voor bedoeld is. Mijn inmiddels gepensioneerde collega Teun van Reeuwijk schreef het al in 2007, in de CROW-publicatie Gunnen op waarde (al ver voor de nieuwe Aanbestedingswet uit 2012!). Ik citeer uit de samenvatting:

"De bouwer kan zich bij gunnen op waarde beter verdiepen in de wensen en de behoeften van zijn klant en op die manier oplossingen aandragen die het nut van het uiteindelijke product maximaliseren."

Teun legt in dezelfde passage uit dat creativiteit en innovativiteit geen ruimte krijgen wanneer de markt alleen maar focust op kostprijsoptimalisatie. En Teun zei er dikwijls bij dat het al winst zou zijn als aanbesteders, door gunnen op waarde, eens goed gingen nadenken over wat ze nu eigenlijk echt belangrijk vinden. Okee, je denkt aan een brug. Maar wat beoog je eigenlijk met die brug? En is een brug dan eigenlijk wel de beste oplossing? Veel aanbesteders worstelen nu, tien jaar later (!), nog steeds met dat soort vragen.

Teun was zijn tijd ver vooruit en met Gunnen op waarde heeft hij in de GWW de basis gelegd voor het huidige EMVI denken én de meest betrouwbare toepassing daarvan (deze methodiek is inmiddels geïntegreerd in de CROW online Kennismodule Aanbesteden).
 


Werk aan de winkel

Teun wees in 2007 ook al op het belang van de koppeling tussen EMVI tijdens de aanbesteding en de uitvoering. Opdrachtnemers moeten zorgen voor een goede overdracht van tenderteam naar uitvoeringsteam. En opdrachtgevers moeten tijdens de uitvoering ook toezien op de realisatie van EMVI aspecten. Weet u waar Teun ook overtuigd voorstander van was? Een fatsoenlijke inschrijvingsvergoeding. Laat aanbesteders aannemers een passende vergoeding betalen voor hun inschrijving en houd daarmee begrotingen aan beide kanten zuiver.

Kortom: het toepassen van EMVI verloopt nog niet vlekkeloos en er is nog werk aan de winkel. Dat zal ook blijken tijdens het Nationaal Congres Aanbesteden en Contracteren op 10 mei 2017, waar dit onderwerp ook geagendeerd wordt. Maar erken dat gunnen op meerwaarde een hoger doel dient: bewuster bouwen en de race to the bottom voorkomen (door het alleen maar gunnen op laagste prijs). Dus stop met zeuren over EMVI en ga aan de slag met de juiste toepassing ervan!


Niels van Ommen
 

Reacties

ron reijnders
Ik ben het helemaal eens met Frank v S. ik lees veel te vaak mega grote bedragen of indrukwekkende percentages in de media terwijl de bedragen niet in de juiste context van andere bedragen wordt gezet of totaal niet zijn onderbouwd. (Zo ook over faalkosten met beweringen van de grootte en de bewerkingen hoe ver je dat terug kan brengen). Overigens zie ik wel soms van super kleine opdrachten een waterhoofd aan aanbestedingskosten waarvan mij iets te simpel wordt gesteld dat er een intern beleid is dat bij bedrag x het moet worden aanbesteed en waarbij de doelmatig van deze kosten vooral niet besproken mag worden. In de aanbestedingswet en de Gids PP wordt daar naar mijn mening 'niets' of nauwelijks iets over gezegd.
Ook de kosten die gepaard gaan met telkens weer de overdracht naar een andere aannemer worden maar zelden besproken en gezien als een noodzakelijk kwaad in plaats van dat ze meegewogen worden in de afweging om wel of niet aan te besteden of om de duur van en overeenkomst te bepalen. Het werkt zelfs averechts.. omdat je de waarde van meerdere jaren moet optellen kom je eerder over die grens heen van aanbestedingsplicht. hetgeen dan leidt tot onnodig aanbesteden of ondoelmatig kortere looptijden. Soms een belangrijker issue dan beste PKV.
12-5-2017 18:30:34

ron reijnders
Marco Frohling, Het spijt me om te zeggen maar je bent nogal stellig en stelt dat dat is af te leiden uit de door je geciteerde zin.
Mij ontgaat waarom dat daaruit uit af te leiden zou zijn. Ik ben ook wel benieuwd of je dat zegt vanuit de opdrachtgever of vanuit de opdrachtnemer. Ik zou dan ook maar argumenten of voorbeelden willen lezen die je stelling hard maken.
Nb ik lees het hoofdartikel overigens niet als je moet altijd EMVI doen (zoals ook later door CROW is bevestigd,
12-5-2017 18:16:40

Marco Frohling
Het spijt me om te zeggen maar dit is een echt onzin verkoop artikel!!
Het artikel is volledig geschreven vanuit de theorie en met een wel zeer naïeve mening over het willen meedenken van aannemers, wat ik opmaak uit de volgende zinnen uit het artikel.

"De bouwer kan zich bij gunnen op waarde beter verdiepen in de wensen en de behoeften van zijn klant en op die manier oplossingen aandragen die het nut van het uiteindelijke product maximaliseren."
Teun legt in dezelfde passage uit dat creativiteit en innovativiteit geen ruimte krijgen wanneer de markt alleen maar focust op kostprijsoptimalisatie. En Teun zei er dikwijls bij dat het al winst zou zijn als aanbesteders, door gunnen op waarde, eens goed gingen nadenken over wat ze nu eigenlijk echt belangrijk vinden.
ECHT NIET!!
11-5-2017 13:19:36

F. van Sloun
Ik zag deze lead opduiken als meest gelezen en besproken discussie.
Om dat verder aan te wakkeren...

De discussies lezende moest ik denken aan een rapport van EIB uit 2014 "Transactiekosten aanbesteding". Dit rapport werd aangehaald in een gesprek dat ik met een aantal marktpartijen had.

Een van de bevindingen in dat rapport is dat het vakere gebruik van EMVI (lees: PKV) had geleid tot een verhoging van de transactiekosten met € 4 miljoen.
Klinkt als serieus geld.

Waar men in het gesprek aan voorbij ging was het volgende...
Het totale volume aan opdrachten was € 12.000.000.000 (ja, je leest het goed... 12 miljard). Dat is pas geld.
Kortom de verhoging van de transactiekosten was 0,03%.
De vraag is of de behaalde maatschappelijke waarde groter of kleiner is dan deze investering. En als aanbesteder durf ik daar wel een wedje op te leggen. Nog zonder de cijfers daarvoor neer te leggen.
Overigens constateert het rapport zelf ook dat onderzoek naar de behaalde meerwaarde noodzakelijk is.

Wie de inkoopparadox heeft begrepen, hoeft niet meer na te denken over het nut van EMVI (lees: PKV).
En dan hoef je ook niet meer na te denken over het nut van een tegemoetkoming van de transactiekosten. Dat is een investering die zich dubbel en dik terugverdient. Eén voorwaarde... de tegemoetkoming moet niet een verdienmodel in zichzelf gaan worden. Dus het moet een tegemoetkoming blijven en niet de volle kosten dekken. Dat moet via de opdrachten.

Overigens ben ik niet tegen laagste prijs wanneer dat zinnig is. Alleen merk ik in mijn praktijk dat meestal eerst het bestek wordt geschreven en daarna pas over het gunningcriterium wordt nagedacht. Tja, dan is EMVI vaak onzin. Maar dan klopt de motivering voor laagste prijs ook vaak niet.
11-5-2017 11:03:54

Bas Hoft
Ik vraag me af of het uit onbegrip etc etc komt. Opdrachtgevers en opdrachtnemers, althans die ik ken, erkennen dat het beter doorgronden van een aanbesteding goed voor beide is. EMVI op zich leidt niet tot irritatie. Wat tot irritatie leidt, zijn alle extra werkzaamheden die horen bij het beter doorgronden zonder dat er een inschrijvingsvergoeding (vaak geen!) tegenover staat. In een van de laatste zinnen wordt daar pas aandacht aan besteed.

"Weet u waar Teun ook overtuigd voorstander van was? Een fatsoenlijke inschrijvingsvergoeding."

Wat mij betreft zou het dus niet over EMVI moeten gaan maar over de balans tussen hetgeen gevraagd wordt en wat er tegenover staat. Vraag je meer? Geef dan meer.
22-2-2017 13:05:59

Niels
Hi allen, dank voor de reacties tot nu toe! De blog is inmiddels >1.200 keer gelezen en veel van die lezers zullen ook jullie reacties hebben gezien, verwacht ik.

@Ad: Ron merkt het al op, ik ben het met je eens. Ik wil EMVI niet verheerlijken als enige gunningscriterium, die andere twee kunnen ook prima passen: kwestie van per geval afwegen, de werkwijze die Bert daarbij voorstelt klinkt goed doordacht. Wat ik in mijn blog wel probeer te zeggen is dat we EMVI niet moeten afdoen als een nutteloos of zelfs mislukt criterium: ik geloof dat het ons helpt sturen op meerwaarde en dat de opbrengst daarvan opweegt tegen de moeite die we ervoor moeten doen.

@Rens: dialoog tussen OG en ON is altijd goed ;-) en is ook een speerpunt op het Nationaal Congres Aanbesteden en Contracteren van CROW op 10 mei a.s. Werken met plafondbedragen en daarna louter sturen/gunnen op kwaliteit is al wel vaker uitgeprobeerd, al heb ik de ervaringen niet paraat. Ik geloof dat ik jouw intenties wel deel maar op het punt van risico's maak je wel erg grote stappen. Zie ook de opmerking van Ron. CROW heeft in 2008 al een leidraad geschreven (publicatie Risico's & Aanbesteden, p274) voor het tijdens de aanbesteding bespreken en daarna alloceren van risico's: dat is een onderwerp (kunst?) op zich. Deze leidraad is geïntegreerd in de online Kennismodule Aanbesteden van CROW en bevat m.i. nog steeds zeer waardevolle tips voor veel aanbesteders. Bijvoorbeeld: tips over hoe je zo objectief mogelijk afweegt welke contractpartij een risico het beste kan dragen en tips voor een geobjectiveerde waardering van beheersmaatregelen als EMVI criterium (dus gericht op de beheersing van risico's, niet op welke inschrijver bereid is de meeste risico's te nemen: risk appetite is m.i. geen geschikt EMVI criterium).

Weetje: Ook die leidraad Risico's & Aanbesteden (net als Gunnen op Waarde, p253) is destijds tot stand gekomen onder begeleiding van de illustere Teun van Reeuwijk, die ik ook in mijn blog al noem. Je merk al, zijn naam waart nog steeds door het gebouw in Ede...

Groet, Niels
7-2-2017 20:36:03

Rens Blommaert
Beste Sander,

Ben benieuwd hoe de aanbesteding vordert. Zullen we linken zodat je de vorderingen kan delen?
6-2-2017 22:37:24

Sander lubberhuizen
Grappige dialogen in de reacties. Herken veel in het verhaal van Ron. Toch is dit vrij conservatief ingestoken. Maar wel gebaseerd op jarenlange ervaring, Het verhaal van Rens ben ik het wel eens. Werken blijven echter wel maatwerk en niet alle gemeenten zijn groot genoeg voor deze aanpakt. Toch moet het roer wel om... Laten we beginnen met stoppen met het gebruik van EMVI! Schrijf gewoon voor wat je wilt als opdrachtgever. Kan het op laagste prijs... Doe dat. Weet je prima de marktprijzen uit je hoofd...kies de methode van Rens. Ben nu z'n aanbesteding op de markt aan het zetten. Geeft zoooo veel energie en voldoening!
6-2-2017 19:27:51

ron reijenders
Ad , dat heeft hij impliciet al erkend nav mijn eerst reactie.
3-2-2017 16:27:17

Ad van den Dool
Beste Niels,

Als ik Hoofd Cursussen, Opleidingen en Congressen CROW zou zijn had ik waarschijnlijk dit stukje ook geschreven. Maar ik vind het krampachtig vast houden aan EMVI omdat het 'moet' niet goed. Het voor sommige werken zoeken naar criteria die absoluut geen voordeel opleveren ook al zijn ze nihil zijn onzinnig.
3-2-2017 11:25:26

ron reijenders
Rens, misschien zijn er best bepaalde soorten werk waar dat kan. maar ik wil de volgende opmerkingen kwijt:
1. Risico's weet je al bij maken van het plan (OG en ON ) en bij de aanbieding. dus de risico's al meteen op tafel en niet achteraf. wel kan ik me voorstellen dat je een prijslijst bijvoegt van de risico's' dan kan de OG kiezen wie de risico's neemt.
2. De prijs als OG vrijgeven .... ik heb te veel ervaring dat kengetallen nogal vaak veel te hoog zijn .... m.i. verklaart dat (deels) ook dat er met mega kortingen wordt geschreven..... en daarnaast : ik heb ooit zonder dat de heren het wisten naast een gesprek gezeten van 2 aannemers die het volgende aan elkaar meldden: "gelukkig is deze OG nog die zijn raming baseert op de boekjesprijs voor dit type werk. De prijzen liggen daar nog steeds veel te hoog ... tzijn de werken waar je meer winst uit kan halen dan bij welke andere aanbesteding dan ook .. ik hoop dat ze dat nog lang blijven doen"
Ik zal dit verhaal nooit meer vergeten .... maar besef me wel dat dit mogelijk inmiddels achterhaald is.
1-2-2017 09:08:50

Bert Kassing
Hmmmmm, tja, emvi of prijs? Ik besteed jaarlijks best veel werken aan namens verschillende gemeenten. Ik werk bij aanbestedingen uit de driehoek Projectleider, Ingenieursbureau en Inkoper. In die driehoek wordt elke aanbesteding bekeken en gezamenlijk wordt beoordeeld welk gunningscriterium geschikt is. Daarbij houden we rekening met verschillende factoren zoals: resultaten uit een risicoanalyse, complexiteit van uitvoering, omgevingsfactoren. Maar ook zeker de eigen raming van de opdracht. Prijs komt dan nog steeds best vaak voor. Zeker als het een betrekkelijk lage opdrachtwaarde heeft en niet al te complex is. Soms een EMVI-vorm. Het blijft een kwestie van elke keer weer het gezonde boerenverstand gebruiken :-)
31-1-2017 22:33:34

Rens Blommaert
Beste Niels, ik ben het met je eens. In diverse media wordt veel geklaagd over aanbestedingen. EMVI werkt niet, gunnen op laagste prijs zorgt voor doorgeslagen concurrentie, BVP is eng enz. Misschien is het tijd voor een dialoog tussen opdrachtgevers en opdrachtnemers? Laten we eens discussiëren over het volgende.

Dit is mijn hersenspinsel.

Opdrachtgevers hebben aardig wat ervaring opgebouwd en weten wat een werk ongeveer mag kosten. Ook zij maken ramingen op basis van kengetallen, specifieke omgevingskenmerken en ervaringen uit recent verleden. Waarom maken de opdrachtgevers hun ramingen niet bekend en geven de kaders mee. Laat de markt een plan van aanpak opstellen waarmee men het werk binnen de gestelde kaders kan realiseren, de risico's afprijzen, de beheersmaatregelen te beschrijven en winstmarge aan te geven. Daarnaast is de LCC en mate van circulariteit voor 30 jaar van doorslaggevend belang. Degene met de meest interessante combinatie krijgt het werk waarbij het plan van aanpak het voornaamste contractdocument wordt. Na aanbesteding kan er overleg worden gepleegd over de risico's wie neemt welk risico voor zijn rekening om uiteindelijk tot een eerlijke prijs te komen.

Ik ben benieuwd naar uw reacties. Is het interessant genoeg om verder te discussiëren of moeten we dit pad verlaten?
31-1-2017 21:44:32

NIels van Ommen
@Ron: Helemaal eens, die opmerking had niet misstaan in de blog, ter relativering. Wat me doet denken aan de keuze voor geïntegreerde contracten. Ook dat is geen panacee. In veel gevallen is een RAW bestek prima!
30-1-2017 11:28:11

Ron Reijnders
In grote lijnen ben ik het wel met je eens. Echter we moeten ook meer oog hebben voor het punt dat er werken zijn waar beste pkv onvoldoende meerwarde heeft. We moeten af en toe ook gewoon voor laagste prijs gaan.
29-1-2017 19:06:01

Abonneer
 Security code
Scroll naar boven