Aantoonbaar duurzaam asfalt

Zowel opdrachtgevers als opdrachtnemers willen graag duurzaam asfalt -CO2 arm/vrij en compleet circulair- toepassen en hebben hoge ambities op dit gebied. Om duurzaam asfalt op verantwoorde wijze te kunnen inkopen en toe te passen liggen er daarom een flink aantal uitdagingen. De belangrijkste is het op uniforme wijze aantonen welke reducties behaald worden met de innovaties van marktpartijen.

Een breed gedragen methode om aantoonbaar duurzaam asfalt te realiseren is het bepalen van de MKI (milieu kosten impact – een som van 11 milieu effecten) en CO2 reductie op basis van de SBK bepalingsmethode 'Milieuprestatie Gebouwen en GWW-werken” (zie www.milieudatabase.nl). In 2017 heeft de Vakgroep Bitumineuze Werken van Bouwend Nederland in samenwerking met Rijkswaterstaat, ECOchain en TNO deze waarden bepaald voor de 17 meest toegepaste standaard asfaltmengsels en daarmee een referentiekader geschapen t.o.v. waar de duurzame asfaltinnovaties op worden beoordeeld.

De uitdaging voor het project ‘Aantoonbaar Duurzaam Asfalt’ is mogelijk te maken dat de MKI en CO2 reductiewaardes voor de innovaties op uniforme en onderbouwde wijze aangetoond worden. Dit is een omvangrijke klus, omdat het niet alleen innovatieve mengsels betreft, maar o.a. ook levensduurverlengende middelen, groene asfaltcentrales, producten/additieven uit andere ketens (incl. biobased producten) en duurzame voer- en werktuigen. Voor het berekenen van duurzaamheidseffecten (incl. circulariteit) van deze innovaties bestaat nog geen of slechts een rudimentaire methodiek. Deze dient binnen het programma Asfalt- Impuls verder te worden ontwikkeld.

Een extra uitdaging is dat het overgrote deel van het geproduceerde asfalt in relatief kleine onderhoudsprojecten en op het onderliggend wegennet wordt toegepast. Het gebruik van een uitgebreide DuBocalc-berekening voor de meeste asfaltprojecten is dan ook een overkill. Voor deze projecten is het werken met een simpele doch grondig onderbouwde duurzaamheidsafwegingstool een gepastere werkwijze. Binnen Aantoonbaar duurzaamheid asfalt zal dit online platform worden ontwikkeld. Dit moet er enerzijds toe leiden dat de sector als geheel een stap voorwaarts maakt op het gebied van duurzaamheid. Daarnaast moeten zij de koploper opdrachtgevers de mogelijkheid bieden om zwaardere eisen / lokale eisen te stellen en koploper opdrachtnemers de mogelijkheid bieden om extra meerwaarde te bieden.
 

Doelstellingen

Door duurzaam asfalt met een lagere CO2-uitstoot per ton asfalt en asfalt met een langere levensduur extra te waarderen geeft het project invulling aan de volgende doelstellingen van het programma Asfalt-Impuls:

  • verdubbeling gemiddelde levensduur;
  • halvering CO2-productie;
  • tegen gelijke of lagere kosten.

Door dit meerjarig vast te houden kunnen asfaltproducenten verantwoord gaan investeren en hun productiecapaciteit gaan verduurzamen.

Aanpak

Om de bovenstaande drie hoofddoelstellingen van Asfalt-Impuls te kunnen bereiken zijn drie deelprojecten benoemd met ieder hun eigen doelstelling:

1. Online platform uniforme uitvraag

Doelstelling: Opdrachtgevers faciliteren met "knoppentool" voor bepalen effect duurzame innovatie

2. Uitbreiden rekenregels (MKI, LCA, circulariteit)
Doelstelling: Het kunnen bepalen van het duurzaamheidseffect van alle innovaties

3. Verificatie
Doelstelling: Zowel tijdens aanbesteden als na uitvoeren kunnen verifiëren of het geclaimde duurzaamheidseffect is gerealiseerd
 
In onderstaand schema zijn de projectactiviteiten gevisualiseerd.
 Projectactiviteiten

Begeleidende werkgroep

Het project wordt begeleid door:
   

Stand van zaken (update mei 2021)

Online platform voor uitvragen en aanbieden duurzaam asfalt
In oktober 2020 is de testversie van het online platform gereed gekomen en zijn de eerste testen uitgevoerd. De uitkomsten hiervan zijn verwerkt tot een volgende versie die in het eerste kwartaal van 2021 is beproefd aan de hand van concrete praktijkcases. Verwacht wordt dat het online platform medio 2021 beschikbaar komt. Het platform zal na oplevering in beheer komen bij CROW.

Op termijn (naar verwachting 2022) wordt ook gekeken naar koppeling met andere systemen zoals PIM (Pavement Information Model).

Rekenregels
Op 1 juli 2020 is de PCR-asfalt, de rekenregels voor het bepalen van de MKI (milieukostenindicator) van asfalt, opgeleverd. Hiermee kunnen bij gunning de duurzaamheidsscore van de diverse inschrijvende partijen op transparante en eenduidige wijze worden vergeleken. De PCR biedt opdrachtgevers de mogelijkheid om met de zogenaamde branche specifieke profielen maximale cq. referentie MKI-waarden in hun contracten op te nemen. De PCR biedt opdrachtnemers de mogelijkheid om zich bij inschrijving met producent en project eigen waarde te onderscheiden. De PCR en de bijbehorende nieuwe lijst met branche specifieke waarden zijn nu al in te zien voor de gehele branche. Vanaf 1 januari 2021 kunnen ze gebruikt worden bij aanbestedingen en in contracten. Begin december 2020 is een handleiding beschikbaar gekomen hoe opdrachtnemers duurzaam asfalt met MKI en de PCR kunnen inkopen.  Deze zal via de website van PIANOo beschikbaar komen.

De NL-PCR is in beheer van de Permanente Commissie Duurzaamheid (PCD) van de Vakgroep Bitumineuze Werken (VBW), waarbij voor vragen en/of opmerkingen contact op kan worden genomen met het secretariaat van de VBW (vbw@bouwendnederland.nl). Het streven van alle partijen is om deze rekenregels jaarlijks te updaten op basis van de actualiteit.

Verificatie
In 2020 is nadere invulling gegeven aan het vraagstuk “verificatie van asfalt-MKI’s”. Deze activiteiten zijn een vervolg op de door TNO, BAM en SKG-IKOP ontwikkelde “beslisboom” en de inventarisatie van verificatiemogelijkheden.

In de periode juni-oktober 2020 zijn deze beslisboom en de verificatiemogelijkheden door KIWA getest in een viertal cases, variërend in type (aanleg/onderhoud), grootte en opdrachtgever (gemeente, provincie en RWS). De ervaringen en aanbevelingen zijn besproken in de community of practice en worden momenteel verder uitgewerkt. Deze zullen als basis dienen voor een handreiking verificatie.
 

Nog uit te voeren werkzaamheden

Online platform voor uitvragen en aanbieden duurzaam asfalt:
  • Het verwerken van de testresultaten in een definitief platform
  • Het commercieel uitdragen en in gebruik nemen van dit platform om de duurzaamheidswaardering te kwantificeren, te valideren en dit borgen in contracten (2021).
Rekenregels voor de innovatieve duurzame mengsels en werkwijzen:
  • Evaluatie & ophalen verbeterpunten voor 2e toepassingsperiode van 3 jaar (2021)-2022)
  • In praktijk uittesten en doorvoeren optimalisaties rekentools (2021-2022)
Verificatie:
  • Toepassing van de ontwikkelde verificatiesystematiek in de resterende twee testcases (2020)
  • Presentatie van de verificatie-aanpak inclusief de uitkomsten van de community of practice (2020)
  • In praktijk uittesten en doorvoeren optimalisatie verificatie (2021 – 2022)
Algemeen:
  • Verdere introductiebijeenkomsten om implementatie te ondersteunen ( 2021)
  • Evaluatie (2023)


Interview

Kommer den Uil (BAM Infra Nederland) en Rob Hofman (Rijkswaterstaat) zijn in de trekkers van het project.
Lees hier het interview met Kommer den Uil.
Lees hier het interview met Rob Hofman.


Presentaties

CROW Infradagen najaar 2020:
Asfalt-Impuls webinar 9 september 2020 Asfaltdag 8 december 2020

 

Praktische kennis direct toepasbaar
Scroll naar boven