Terugblik inspiratiemiddag Programma DOOR

Joost van Kempen van de gemeente ’s‑Hertogenbosch opende de middag in de raadzaal en lichtte de ambitie van zijn gemeente als Datastad toe. Die ambitie werd treffend verbeeld als het bouwen aan een ‘Bossche datakathedraal’: een stevig en samenhangend fundament waarin databronnen, kennis en samenwerking bij elkaar komen.

Een belangrijk instrument daarin is het Gemeentelijk Gegevensmodel. Dit model moet zorgen voor eenduidige definities van objecten en betere uitwisseling van gegevens, zonder onderscheid tussen operationele en niet-operationele data.

Tegelijkertijd werd erkend dat standaardisatie uitdagingen met zich meebrengt, zoals dubbele definities, lokale afwijkingen en het aantonen van de meerwaarde in de praktijk. Juist daarom is samenwerking essentieel.

In zijn keynote nam Emil Otte van de gemeente Utrecht de aanwezigen mee in de ontwikkeling naar datagedreven beheer bij zijn gemeente. Zijn centrale boodschap: data heeft op zichzelf geen waarde. Pas wanneer data wordt voorzien van context, samenhang en interpretatie ontstaat informatie, kennis en uiteindelijk wijsheid - het vermogen om onderbouwde besluiten te nemen.

Hij onderscheidde vier niveaus:

• data: ruwe, onbewerkte gegevens
• informatie: data met context en betekenis
• kennis: inzicht door verbanden te leggen
• wijsheid: het nemen van onderbouwde beslissingen

Datagedreven werken vraagt dus niet alleen om het verzamelen van data, maar vooral om het organiseren, verbinden en toepassen ervan in werkprocessen.

Daarbij introduceerde hij het onderscheid tussen het datafundament en het informatieplafond. Het datafundament bestaat uit herbruikbare, uitwisselbare objectdata. Daarboven bevindt zich het informatieplafond: een transparant ecosysteem waarin data daadwerkelijk wordt benut voor analyse, sturing en besluitvorming.

Open uitwisselstandaarden, duidelijke rollen en eigenaarschap, een logisch informatiemodel en aandacht voor privacy en authenticatie zijn cruciale randvoorwaarden om dit mogelijk te maken.

Een deelnemer verwoordde de inzichten van de middag als volgt: “Meer helderheid in visievorming en de waarde van datastructurering.”

Jan‑Pieter Eelants van CROW vertelde hoe het Programma DOOR inzet op het logisch en semantisch verbinden van bestaande specialistische standaarden binnen de openbare ruimte, zoals IMBOR, GWSW, IMKL, NLCS en relevante NEN‑normen.

Hoewel deze standaarden op zichzelf waardevol en vaak zeer gedetailleerd zijn, sluiten ze nog onvoldoende op elkaar aan. DOOR heeft daarom twee belangrijke pijlers:

1. Het ontwikkelen van een logische informatiestructuur waarin standaarden met elkaar worden verbonden.
2. Het in de praktijk beproeven van deze verbindingen via concrete use cases en pilots.

Doel is om informatie integraal te kunnen gebruiken om de bovengrondse én ondergrondse opgaven met elkaar te kunnen verbinden en daarmee de informatiepositie van beheerders, ontwerpers, managers en bestuurders te versterken.

In negen korte pitches werden concrete thema’s gepresenteerd, die knelpunten in de keten van ontwerp, uitvoering en beheer adresseren:

• Revisie rioleringen – gestandaardiseerde NLCS‑revisiedata uitgedrukt in IMBOR- en GWSW‑objectinformatie om handmatig werk en fouten te verminderen.
• Roadmap Federatief Data Delen – een gefaseerde aanpak voor semantische en veilige data‑uitwisseling op basis van open standaarden en FAIR‑principes.
• Inspectie NEN 2767‑4 – koppeling van conditiemetingen aan IMBOR‑objecten, gemodelleerd conform NEN 2660‑2.
• Wegverhardingen en materialenpaspoort – inzicht in toegepaste materialen voor circulair hergebruik en duurzaamheid.
• CROW Datavalidator / Valideren Asset API – een onafhankelijke validatieomgeving voor betrouwbare datakwaliteit en vroegtijdige foutdetectie
• Adoptie en implementatie – stimuleren van consistent gebruik van standaarden via praktijkrichtlijnen en communityvorming.
• Aansluiting NLCS–IMBOR – mapping tussen ontwerp- en beheerobjecten voor een naadloze keten van ontwerp naar beheer.
• De ondergrond verbonden – semantische koppeling van IMKL en andere ondergrondse standaarden aan IMBOR om risico’s en inefficiëntie te verminderen.
• Bodem en water sturend – verbinden van data uit onder meer SIKB, Aquo en BRO aan bovengrondse objectinformatie voor klimaatadaptieve inrichting.

Tijdens een interactieve uitwisseling gingen deelnemers in wisselende groepen langs de negen thema’s. Bij elke flip‑over werden ervaringen gedeeld, vragen gesteld en ideeën voor pilots aangedragen. De flip‑overs vulden zich met suggesties én namen van deelnemers die actief betrokken willen blijven. De praktische insteek werd gewaardeerd: een deelnemer noemde het 'zeer interessant om de concrete use cases te zien.'

De inspiratiemiddag maakte duidelijk dat datagedreven assetmanagement geen geïsoleerd vraagstuk is, maar een gezamenlijke opgave waarin standaarden, processen en mensen samenkomen. De energie en betrokkenheid van de deelnemers van gemeenten, marktpartijen en adviseurs onderstrepen dat de wil om samen te werken aanwezig is.

De volgende stap is het per thema concretiseren van de verbindingen en het daadwerkelijk uitvoeren van pilots, zodat de semantische koppeling van standaarden ook in de praktijk wordt gerealiseerd. Programma DOOR zal over de voortgang blijven delen.

• Programma DOOR
• Assetmanagement