Veel gestelde vragen over toegankelijkheid

Shared Space en mensen met een visuele beperking

Wat zijn de vereisten voor een duurzaam veilig verkeerssyteem?

In een duurzaam veilig wegverkeerssysteem is de kans op een ongeval door de vormgeving van de infrastructuur bij voorbaat al drastisch beperkt. Voor zover nog ongevallen plaatsvinden, is het proces dat de ernst van het ongeval bepaalt zodanig geconditioneerd dat ernstig letsel nagenoeg uitgesloten wordt.
Een duurzaam veilig verkeerssysteem vereist daarom:
  • Een infrastructuur die zodanig is vormgegeven, dat er geen kans bestaat op ernstige ongevallen;
  • Voertuigen die zodanig zijn uitgerust, dat de gevolgen voor de inzittenden bij een aanrijding minimaal zijn;
  • Verkeersdeelnemers die zodanig zijn opgeleid, dat zij hun taken in een dergelijk systeem vlekkeloos kunnen uitvoeren.

Wat is Shared Space?

Shared Space is een concept voor het gehele proces van plannen, inrichten en beheren van de openbare ruimte. Binnen het concept wordt uitgegaan van een zodanige inrichting van de openbare ruimte dat de belangen én de eigen verantwoordelijkheid van álle gebruikers van de ruimte (ook de voetganger) voorop staan. De openbare ruimte wordt zo ingericht dat deze niet als een verkeersruimte wordt geïnterpreteerd (een ruimte om te passeren), maar als een verblijfsruimte (een ruimte om in te zijn). Shared Space streeft naar een inrichting van de openbare ruimte waarbij verkeer, verblijf en alle andere ruimtelijke functies in balans zijn.
Dit gedeelde ruimtegebruik gaat gepaard met het principe van self-explaining roads en het wegvallen van veel verkeersregels, verkeersborden en markering. Door het wegvallen van deze op verkeersjuridische instrumenten gebaseerde ‘zekerheden’ zijn mensen genoodzaakt zelf meer verantwoordelijkheid te nemen. Het idee is dat ze alerter zijn en zo bijdragen aan een veiliger omgeving.

Shared Space en kwetsbare groepen
Dit laatstgenoemde kenmerk van Shared Space is met betrekking tot kwetsbare groepen echter een discussiepunt: ouderen en kinderen kunnen juist door het beroep dat Shared Space doet op de eigen verantwoordelijkheid, gevoelens van onveiligheid hebben. De subjectieve veiligheid is voor hen in verhouding minder. Het kan zijn dat ze daardoor een andere route lopen of zelfs niet lopend de straat op durven.

Wat te doen voor mensen met een visuele beperking in Shared Space-gebieden?

Met betrekking tot mensen met een visuele beperking (blinden en slechtzienden) kan worden gesteld dat ook het laag houden van de snelheid van het verkeer hen ten goede komt. Daarnaast is deze groep gebaat bij heldere inrichting van de openbare ruimte inclusief de rijbaan. In deze ruimte moeten continu – bij voorkeur natuurlijke – gidslijnen aanwezig zijn. Bovendien geldt voor deze doelgroep dat meer onderzoek nodig is naar de veiligheid en toegankelijkheid van Shared Spacegebieden. Het gaat dan met name over de invloed van het ontbreken van de voor hen gebruikelijke structuur en markeringen op hun oriëntatie en veiligheid.

Wat te doen voor slechtzienden/blinden in Shared Space-gebieden?

In de richtlijnen wordt niet meer aangegeven over het principe van Shared Space en de invloed op mensen met een visuele beperking dan hierboven weergegeven. Bij Shared Space wordt uitgegaan van het maken van oogcontact met andere weggebruikers om zo af te stemmen wie voorgaat en wie even wacht. Mensen met een visuele beperking hebben hier uiteraard problemen mee, maar zo simpel ligt het niet. Mensen met een visuele beperking zijn voor hun oriëntatie in meer of mindere mate afhankelijk van duidelijke en eenduidige geleiding. In de openbare ruimte bestaat deze geleiding vooral uit gidslijnen en geleidelijnen.


Gidslijnen
Gidslijnen zijn natuurlijke of reeds aanwezige structuren die kunnen dienen om plaats en richting te bepalen. Denk aan bijvoorbeeld aan gevels van gebouwen of trottoirbanden.

Geleidelijnen
Geleidelijnen zijn speciaal gemaakte routes in een gebied die zowel tactiel als visueel waarneembaar zijn. Consistentie is hierbij van groot belang. De geleidelijn bestaat uit een strook met ribbels, een duidelijk waarneembare (tactiel en visueel) lijn in de bestrating / vloerafwerking, waarvan de kleur van de geleidelijnen bij voorkeur wit is en een geleidelijn wordt uitgevoerd in materiaal dat contrasteert met de omliggende bestrating.

Wat zijn de belangrijkste uitgangspunten voor gidslijnen en geleidelijnen?

Enkele belangrijke uitgangspunten zijn:

  • Geleidelijnen liggen alleen in veilige, voor voetgangers bestemde, gebieden.
  • Daar waar gebruik gemaakt kan worden van gidslijnen, in plaats van geleidelijnen, moet dit zoveel mogelijk gedaan worden.
  • Door de ribbels is de geleidelijn goed waar te nemen met de voet- en blindengeleidestok (ook de blindengeleidehond maakt gebruik van de gidslijnen en geleidelijnen).

Waarom mijden veel mensen met een visuele beperking Shared Space-gebieden?

Bij Shared Space is de omgeving zodanig ingericht dat gidslijnen en geleidelijnen afwezig zijn. Daarom hebben mensen met een visuele beperking grote moeite met een Shared Space gebied. Mensen met een visuele beperking voelen zich in Shared Space gebieden minder veilig en hebben meer tijd nodig voor een route dan in conventioneel ingerichte gebieden het geval is. Vandaar dat veel mensen met een visuele beperking deze gebieden mijden en onnodige omwegen maken om toch hun doel te kunnen bereiken. In de Wet Toegankelijkheid staat dat een ieder gebruik moet kunnen maken van de openbare ruimte.

Hoe dit op te lossen?

Shared Space is een inmiddels een oplossing die op veel plaatsen is ingevoerd. Als deze vorm van inrichting van de openbare ruimte passend wordt gemaakt voor mensen met een visuele handicap, dan zullen er gidslijnen en geleidelijnen moeten worden toegevoegd aan het concept. Dit is natuurlijk in strijd met het bepalen van een deel van de Shared Space ruimte voor een doelgroep, maar is onontkoombaar als men de wet wil volgen. Gidslijnen als gevels en trottoirs zijn in principe niet aanwezig in een Shared Space gebied. Dus zullen geleidelijnen een veilige route moeten aangeven voor mensen met een visuele beperking. Hoe dit ingepast moet worden in een shared space gebied, is nog niet eenduidig vastgesteld.

Onderzoek
Wel wordt er onderzoek gedaan door de organisaties voor mensen met een visuele beperking, maar hiervan zijn de resultaten waarschijnlijk pas in de zomer van 2020 te verwachten. Tot die tijd dient de ontwerper bij de wegbeheerder specifiek aandacht te besteden aan de noodzakelijke aanpassingen aan het ontwerp van Shared Space vanuit mensen met een visuele beperking.

Terug naar 'Wegontwerp'
Submenu openen

Veel gestelde vragen over toegankelijkheid

Scroll naar boven