Toepassingen en projecten

In Nederland (maar ook in andere landen) worden de volgende toepassingen van zelfrijdende auto's als meest kansrijk gezien:

  • Platooning; pelotons van vrachtwagens
  • Automatisch rijden over lange (saaie) afstanden op snelwegen, provinciale wegen met gescheiden rijbanen en op rustige wegen buiten de bebouwde kom
  • Automatisch rijden in files
  • Automatisch rijden op parkeerterreinen en in parkeergarages (automatische valet parking)
  • Automatisch rijdende shuttles voor personen- en goederenvervoer met een lage snelheid
 
In Nederland zijn met platooning al de eerste ervaringen opgedaan (Zwolle, Helmond) en in het openbaar vervoer is met de Park Shuttle in Capelle aan den IJssel een jarenlange ervaring opgebouwd. Dit betreft echter een systeem waarbij het voertuig op een eigen baan rijdt en de kruispunten door middel van slagbomen zijn beveiligd. In 2016 gaat in Ede-Wageningen een automatische shuttle rondrijden (WePod-project), waarbij het voertuig wel tussen het overige verkeer automatisch zijn weg moet vinden. In eerste instantie zal een waarnemer meerijden, die in geval van nood kan ingrijpen. Na enige tijd zal de controle op afstand vanuit een centrale plaatsvinden. Binnen het DAVI (Dutch Automated Vehicle Initiative)-project hebben al proeven plaatsgevonden met enkele automatisch rijdende auto’s op de snelweg tussen het overige verkeer.
 
De studie ‘On the Road toward the autonomous truck, opportunities for OEMs and suppliers’ van Roland Berger Strategy Consultants geeft aan dat de opkomst van de zelfrijdende vrachtauto het marktaandeel van truckfabrikanten en hun toeleveranciers onder druk gaat zetten. Om zelfstandig te kunnen rijden, zijn vrachtwagens straks uitgerust met talloze sensoren, camera’s en radars, die via software met elkaar communiceren. Het adviesbureau verwacht dat rondom deze nieuwe technologieën clusters van toeleveranciers ontstaan. Als de zelfrijdende vrachtauto eenmaal een feit is, verwacht Roland Berger minder verkeersongelukken en lagere transportkosten. Systemen als Advanced Cruise Control (ACC) – dat al wordt aangeboden – en Advanced Emergency Braking System (AEBS) kunnen het aantal kop-staartbotsingen met 70 procent terugdringen. Technologische vernieuwingen als vehicle-to-vehicle- of vehicle-to-infrastructure-communicatie stellen vrachtwagens in staat in colonne te rijden, waardoor ze tussen de 8 en 14 procent minder brandstof verbruiken. Tegelijkertijd hoeven de chauffeurs in zo’n colonne niet zelf te rijden, zodat ze andere werkzaamheden kunnen verrichten, zoals het plannen van de volgende bezorging.
 
Zelfstandig parkeren is al als optie verkrijgbaar in verschillende auto’s. Dit beperkt zich echter voornamelijk tot fileparkeren. Enkele fabrikanten (Mercedes, BMW) hebben daarnaast toepassingen laten zien waarbij het voertuig, gebruikmakend van sensoren in het voertuig, zichzelf parkeert in een vrij parkeervak. Voorlopig betreft het nog experimentele toepassingen en is zelfstandig parkeren nergens in een Nederlandse situatie geïmplementeerd. Wel is het een door de wet geaccepteerde toepassing. In de Europese toelatingsregelgeving voor auto's staat namelijk dat bij snelheden lager dan 10 km/h de bestuurder het stuur mag loslaten.
Diverse autofabrikanten bieden auto’s aan die beschikken over de benodigde sensoren en software om, gebruikmakend van Adaptive Cruise Control, bij lage snelheden in file-omstandigheden automatisch te rijden. Inmiddels zijn er voorbeelden van auto’s die in bepaalde omstandigheden automatisch van rijstrook kunnen wisselen. In principe maken dergelijke automatische piloot-functies het mogelijk om zonder ingrijpen van de chauffeur grotere afstanden (op snelwegen) af te leggen, maar er doet zich het probleem voor dat de auto niet in alle omstandigheden exact weet in welke rijstrook hij zich bevindt. Het wachten is op een oplossing voor dit probleem.
 
In internationaal verband zijn afspraken gemaakt over de te volgen ontwikkelingspaden en aan welke eisen en voorwaarden een bepaalde pilot moet voldoen. Zie de hiernavolgende figuren.

Figuur 2.3: Ontwikkelingspaden zelfrijdende auto's volgens het World Economic Forum


Figuur 2.4: Eisen en randvoorwaarden per ontwikkelingspad volgens het World Economic Forum


Er gebeurt veel op het gebied van zelfrijdende auto's. Elke dag wordt er ergens in de wereld wel een nieuw rapport gepubliceerd of een project opgestart of afgerond. Daarmee is elk overzicht bij voorbaat achterhaald. Toch worden hierna enkele overzichten gegeven, want zo wordt:
  • de dynamiek rondom zelfrijdende auto's inzichtelijk;
  • duidelijk op welke gebieden en terreinen onderzoek plaatsvindt;
  • inzichtelijk waar Nederland staat in de wereld.
 

Nationaal

De onderwerpen coöperatieve systemen en automatisch rijden komen in Nederland aan de orde in de Routekaart “Beter geïnformeerd op weg”, het behorende Actieprogramma "Connecting Mobility", en in de kamerbrief “Grootschalige testen van zelfrijdende auto’s” van 16 juni 2014. De routekaart is ontwikkeld onder regie van een informele overlegtafel, met leden (wegbeheerders, service providers, industrie en onderzoek) die op persoonlijke titel hun bijdrage hebben geleverd aan de strategische koersbepaling (de zogenaamde 5 Novembergroep) en is daarna aangeboden aan de Minister van Infrastructuur en Milieu.

Zij heeft vervolgens deze visie geadopteerd als zijnde haar beleid en aangeboden aan de Tweede Kamer. In de routekaart ligt de focus op wat ITS te bieden heeft en worden de benodigde transities benoemd voor het komende decennium. Connecting Mobility is begin 2014 opgericht om de uitvoering van de routekaart verder vorm te geven. Naast doelen als de verbetering van de bereikbaarheid, leefbaarheid en veiligheid, een betere dienstverlening naar reizigers en een effectiever gebruik van schaarse middelen, wordt hiermee beoogd de concurrentiepositie van het Nederlandse bedrijfsleven te versterken.

In het kader van Connecting Mobility zijn zes bouwstenen uitgewerkt; vier inhoudelijke en twee procesmatige:
  1. Beter faciliteren van de weggebruiker
  2. Stimuleren van de marktontwikkeling
  3. Gericht beproeven: van test naar toepassing
  4. Vernieuwen van het verkeersmanagement
  5. Creëren van condities en randvoorwaarden
  6. Monitoring: liggen we op koers?
In Nederland zijn vele projecten op het gebied van zelfrijdende auto's gaande of deze starten binnenkort. Er worden in deze projecten diverse aspecten belicht:
  • ontwikkeling applicaties;
  • ontwikkeling ontwerp-, test- en evaluatiemethoden;
  • organisatieaspecten (onder andere rolverdeling publieke en private partijen, implementatietrajecten, business modellen);
  • technologieverkenningen;
  • effectstudies;
  • standaardisering.
De volgende grote projecten en initiatieven op het gebied van zelfrijdende auto's zijn, zonder uitputtend te willen zijn, gaande of afgerond in Nederland:
  • DAVI (Dutch Automated Vehicle Initiative) waarin hoog geautomatiseerde auto's worden ontwikkeld voor onderzoeksdoeleinden en demonstraties op de openbare weg. DAVI is geïnitieerd door de TU Delft, RDW, Connekt en TNO. Het onderzoek richt zich op het aantonen van de veiligheid van dergelijke auto's. De nadruk ligt op de interactie tussen mens en machine. DAVI maakt gebruik van bestaande auto's en past deze aan, zodat ermee op de openbare weg kan worden gereden.
  • Truck Platooning (Zwolle, Helmond, Maasvlakte). Scania heeft in februari 2015 op de A28 bij Zwolle een proef gehouden met deels zelfrijdende vrachtwagens tussen het overige verkeer. In de test zijn enkele vrachtwagens digitaal aan elkaar verbonden, zodanig dat als de eerste vrachtwagen remt de andere volgwagens ook remmen. Een soortgelijk experiment is door DAF in samenwerking met TNO uitgevoerd op de N270 bij Helmond. Binnenkort volgen meer experimenten, onder andere op de Maasvlakte.
  • WEpod. In Gelderland gaan zelfrijdende auto's (WEpods) de openbare weg op. Het gaat bij deze pilot vooral om kennisontwikkeling. De pilot levert geen kant-en-klaar systeem op, maar een samenwerkingsverband tussen bedrijven, overheden en kennisinstellingen die samen automatisch rijden een stap dichterbij brengen. De WEpods gaan tussen het andere verkeer rijden tussen station Ede-Wageningen en Wageningen University and Research center (WUR) en op de WUR-campus. Via een centrale zal toezicht worden gehouden op het voertuig en op de veiligheid. Aanvankelijk zal een steward toezien op de veiligheid. Het voertuig dat wordt gebruikt voor het WEpods-project is de EZ-10 van EasyMile, dat is ontwikkeld voor het Citymobil2-project. Het WEpods-consortium rust de auto's uit met aanvullende technische apparatuur, zoals camera’s, laser, radar en GPS, om de omgeving te kunnen waarnemen en interpreteren en zodoende veilig te kunnen rijden. De auto's zullen maximaal 25 kilometer per uur rijden. In november 2015 is de testfase op het traject gestart en van mei tot en met juli 2016 worden gasten vervoerd naar de WUR.
  • EU Truck Platooning Challenge 2016 en Amsterdam experience. Als onderdeel van het Nederlandse voorzitterschap van de Europese Unie in 2016 heeft het ministerie van Infrastructuur en Milieu het initiatief genomen tot de European Truck Platooning Challenge 2016. In het kader van deze challenge gaan vrachtauto’s van diverse merken in konvooi, als een zelfrijdend peloton, de openbare weg op. Gestart wordt in verschillende Europese steden, de finish is in Nederland. Het tweede onderdeel is de Amsterdam experience waarbij alle Europese Ministers een vooraf bepaalde route door Amsterdam gaan rijden met zelfrijdende auto's.
De volgende projecten en initiatieven op het gebied van ITS zijn gaande of afgerond in Nederland. Ook hier is de opsomming niet uitputtend. Ook Connecting Mobility geeft op haar website een overzicht:
  • Talking Traffic. Talking Traffic is een collectief van dienstverlenende marktpartijen die actief zijn in het speelveld van C-ITS: In-car Service Providers, Data Serviceproviders en Infra Solution providers. C-ITS staat voor Coöperatieve ITS: auto's die met elkaar en met de wegkant en kruispunten communiceren ten gunste van een vlotte doorstroming op de weg. Talking Traffic stelt dat automatisch rijden niet bestaat zonder coöperatieve connectiviteit. Via dit initiatief wil men alle stakeholders uitdagen om samen aan te geven hoe verkeersmanagement er in 2030 uit zal zien.
  • Diverse praktijkproeven waarbij met behulp van in-car technologie de doorstroming in het verkeer moet worden bevorderd, zoals de Coöperatieve ITS-corridor (met Duitsland en Oostenrijk), de Praktijk Proef Amsterdam, Brabant In-car III, SpitsLive (in-car platform voor coöperatieve diensten), een demo met coöperatieve systemen op rijksweg 11 bij Hazerswoude, en dergelijke.
  • Brabant In-car III, een subsidieprogramma dat binnen de kaders van het landelijke Beter Benutten-programma valt. Brabant In-car III richt zich op het toepassen van in-car technologie voor het oplossen van concrete doorstromingsproblemen op de A67, die mede verband houden met het hoge percentage vrachtverkeer op deze snelweg. De focus ligt op in-car oplossingen die de interactie tussen personenauto´s en vrachtauto´s in het verkeer optimaliseren. Uit de pilots blijkt dat de bereidheid om rijadviezen op te volgen hoog is (85 procent volgt deze soms tot altijd op) en dat 83 procent van de deelnemers zijn snelheid kiest op basis van een mix tussen eigen waarneming en verkregen informatie. In-car technologie vormt, zo werd geconcludeerd, een goede aanvulling voor een juiste snelheidskeuze en helpt bij het voorkomen van gevaarlijke situaties door snelheidsverschillen.
  • A58 Spookfiles: 30 tot 40 procent van de files op de A58 is een spookfile, een file die ontstaat doordat mensen plotseling remmen. Via apps en in-car technologie wordt getest of deze spookfiles te voorkomen of te verminderen zijn.
  • Sensor city Assen: een project van de provincie Drenthe en de gemeente Assen. Sensor City is een project waarin een grootschalig stedelijk meetnetwerk wordt gerealiseerd waarmee verschillende, praktisch bruikbare toepassingen van complexe sensorsystemen kunnen worden ontwikkeld.
  • De Innovatiecentrale. Om de ontwikkelingen op het gebied van intelligente mobiliteit te faciliteren is de Innovatiecentrale opgericht. Dit is een experimenteer- en ontwikkelruimte binnen de verkeerscentrale van Zuid-Nederland, waar elke wegbeheerder en projecteigenaar die betrokken is bij intelligente mobiliteit gebruik van kan maken. De Innovatiecentrale levert een bijdrage aan het realiseren van innovatieve diensten voor verkeersdeelnemers, het ontwikkelen van connected en coöperatieve oplossingen voor verkeersmanagement en de realisatie van samenwerkingsverbanden. In de praktijk komt het erop neer dat de Innovatiecentrale verkeersmanagementdiensten aanbiedt voor het kunnen uitvoeren van grootschalige experimenten op het vlak van intelligente mobiliteit (innovatieve diensten, in-car technologieën en wegkantsystemen) in een live situatie.
  • Grand Cooperative Driving Challenge. Dit is een wedstrijd waarin teams worden uitgedaagd om te laten zien dat automatisch coöperatief rijden mogelijk is. De eerste wedstrijd is gehouden in Helmond in 2011. Toen lag de focus op de longitudinale controle (platooning) van auto's. In 2016 is de uitdaging daarnaast: laterale controle over het stuur en de interactie met andere verkeersdeelnemers automatisch laten uitvoeren. Onder andere zal een drukke T-kruising automatisch moeten worden gepasseerd. 
Tabel 2.3:  Een overzicht van experimenten op het gebied van zelfrijdende auto's, stand van zaken 2015
Land Project Beschrijving Type voertuig Wegtype
Nederland WEpods Volledig zelfrijdende auto's tussen Ede en Wageningen Pods Openbaar
DAF/TNO Platooning vrachtwagens Vrachtwagens Openbaar
DAVI Test programma voor automatische auto's Verschillend Openbaar, afgesloten terrein
Groot-Brittannië VENTURER Testen met zelfrijdende auto's in de regio Bristol Zelfrijdende auto's Openbaar
GATEway Drie pilots met verschillende automatische nul-emissie auto's in Greenwich Shuttles voor personenvervoer Openbaar
UK Autodrive Pilot met drie automatische pods in Milton Keynes, LUTZ Pathfinder-programma Pods Openbaar
Zweden Drive ME Grootschalige pilot met 100 zelfrijdende Volvo’s Volvo Openbaar
Italië VISlab Platooning, automatisch rijdend busje dat een hoog geautomatiseerde auto volgt, rijdend van Italië naar China Busje Openbaar
Duitsland A9 Autobaan De snelweg A9 tussen München en Neurenberg wordt uitgerust met apparatuur om testen met zelfrijdende auto's mogelijk te maken en te communiceren met de weginfrastructuur. Verschillend Openbaar
België Automatische Tesla België staat automatisch rijdende Tesla’s toe op snelwegen. Tesla Openbaar
Verenigde staten Google Vloot van testauto's (Roush-built) Roush-built Openbaar, afgesloten terrein
Audi Een Audi A7-prototype heeft 550 miles afgelegd van San Francisco naar Las Vegas. Audi A7 Openbaar
Delphi Een door Delphi omgebouwde auto reed automatisch 3500 miles van San Francisco naar New York. Audi SQ7 Openbaar
Mobility Transfor-mation Center Bij de Universiteit van Michigan is een centrum/laboratorium ingericht waar testen met zelfrijdende en coöperatieve auto's in een grootschalige testomgeving (living lab) kunnen plaatsvinden. Verschillend Openbaar, afgesloten terrein
Australië CITI Trial Een initiatief waarin pilots met voertuig-voertuig- en voertuig-infrastructuur-communicatie worden uitgevoerd op een 42 kilometer lang wegvak van Hume Highway naar Prt. Kembla. Vrachtwagens Openbaar
Japan
 
Onderzoek en ontwikkeling Een dynamische kaart is gepresenteerd en in 2015 gaat getest worden hoe auto's hier gebruik van kunnen maken. Gepland is om in 2017 over te gaan tot implementatie. Verschillend Openbaar
Onderzoek en demonstratie In het kader van SIP (Strategic Innovation Promotion Program) is Japan met verschillende ministeries volop bezig met de ontwikkeling van C-ITS-toepassingen en zelfrijdende auto's. Japan wil hiermee wereldwijd koploper worden. Verschillend Openbaar, afgesloten terrein
China Onderzoek en demonstratie In Shanghai wordt op de Shanghai Automotive Expo Park en Tongji Jiading campus een pilot gehouden met automatisch rijdende auto's. Uiteindelijk worden in een gebied van 25 vierkante kilometer diverse proeven met automatische en coöperatieve auto's gehouden.
De Chinese tegenhanger van Google (Baidu) gaat in 2015 proeven houden met automatisch rijdende auto's.
Verschillend Openbaar, afgesloten terrein
Singapore SAVI Singapore Autonomous Vehicle Initiative (SAVI). In het kader van dit initiatief is een 200 hectare groot terrein aangewezen als testgebied. Er wordt getest met lichte en zware auto's. Verschillend Openbaar


Tabel 2.4: Thema’s waarop internationale projecten op het gebied van zelfrijdende auto's zich richten

© Copyright 2014 CROW