Sociale veiligheid

Sociale veiligheid in 2017

Categoriën incidenten

Voor het meten  van incidenten in het openbaar vervoer maken de vervoerbedrijven en de politie onderscheid tussen verschillende categorieën incidenten:
  • Strafrechtfeiten en overtredingen van de APV, zoals bedreiging, mishandeling, diefstal en vandalisme (A-incidenten),
  • ongewenste incidenten die niet aangiftewaardig zijn, zoals houding en gedrag, overlast, misbruik voorzieningen, verdachte pakket, overige overtredingen Wet personenvervoer 2000 (B-incidenten)
  • het overtreden van het Besluit personenvervoer 2000 en huisregels (C-incidenten).
Vanaf 1 januari 2017 registreren de vervoerbedrijven de gemelde incidenten op een uniforme wijze volgens een in 2017 geactualiseerde ABC-methodiek. NS en de drie stadsvervoerbedrijven zijn aangesloten op de nieuwe methodiek. Omdat het een gewijzigde registratiewijze is, sluiten de cijfers voor 2017 niet aan op eerdere jaren. Een deel van de incidenten die voorheen onder de A-categorie viel, wordt per 1 januari 2017 onder de B-incidenten ondergebracht. Een voorbeeld is drugsoverlast.

Per 2017 is er dus een meetbreuk als gevolg van een methodewijziging en wordt er een nieuwe reeks gestart. Er zijn hierdoor veel minder A-incidenten en veel meer B-incidenten.

Rapportcijfers reizigers

Jaarlijks is in de vragenlijst van de OV-Klantenbarometer (zie Klantwaardering) aandacht voor veiligheidsgevoelens en slachtofferschap van incidenten in het openbaar vervoer. Er wordt onderscheid gemaakt tussen subjectieve veiligheid en objectieve veiligheid. Subjectieve veiligheid is het gevoel van onveiligheid bij de reiziger. Bij objectieve veiligheid gaat het om de daadwerkelijke ervaring met incidenten. Uit de rapportages blijkt dat het gevoel voor veiligheid op de drie hoofdaspecten in 2017 omhoog is gegaan. Daarentegen is de dalende trend bij de objectieve veiligheid doorbroken met een lichte stijging in 2017.

Subjectieve veiligheid

Bovenstaande tabel toont de ontwikkeling van het klantenoordeel over drie aspecten van sociale veiligheid: de veiligheid in zijn algemeenheid in het openbaar vervoer, de veiligheid tijdens de gemaakte rit en de veiligheid op de halte. De waardering voor deze drie aspecten is elk een tiende punt gestegen. De veiligheid van de rit krijgt door de jaren heen het hoogste waarderingscijfer.

Als de scores uit bovenstaande tabel worden uitgesplitst naar geënquêteerden die hebben aangegeven geen of juist wel slachtoffer te zijn geweest, ontstaat een duidelijk verschil in waardering. Zoals te verwachten is geven reizigers die slachtoffer zijn geworden van een incident lagere cijfers op het aspect sociale veiligheid. Onderstaande tabel laat dit zien.

Objectieve veiligheid

In 2017 zegt 15,5 procent van de reizigers in het stads- en streekvervoer het afgelopen jaar slachtoffer te zijn geworden van een incident. Een jaar eerder was dit 13,5 procent. Deze toename is niet eenduidig te verklaren. Het kan een eenmalige tussenpiek zijn in een trend die al jaren dalend is.
Het slachtofferschap bestaat voornamelijk it lastig gevallen worden. Dit blijkt uit de tabel hierboven. Opgemerkt moet worden dat de totaalcijfers  niet de optelling is van de deelaspecten. Sommige incidenten betreft meerdere aspecten.

Het aandeel slachtofferschap stijgt licht in alle leeftijdscategorieën, behalve bij die van 65 jaar en ouder (5%). Jongeren tot 18 jaar maken de meeste kans slachtoffer te worden (20%). Tussen 2013 en 2016 neemt het  aandeel reizigers dat ooggetuige was van een incident in het openbaar vervoer af. Maar ook hier zien we in 2017 een lichte toename tot 17,8%. 

Rapportcijfers personeel 

Eens per twee jaar vindt onderzoek plaats onder het personeel van de openbaarvervoerbedrijven in het stads- en streekvervoer (18.000 werknemers) over hun sociale veiligheid. De veiligheid en het gevoel van veiligheid onder het personeel zijn in 2016 iets gedaald. Gevraagd naar een rapportcijfer geeft het personeel de sociale veiligheid in en rond het stads- en streekvervoer in 2016 een 6,8. Twee jaar eerder was het een 7,0. Hieronder de belangrijkste kerncijfers over de sociale veiligheid 2016 ten opzichte van 2014. In 2018 is cashless betalen ingevoerd. De verwachting is dat dit een (positieve) invloed heeft op de cijfers 2018. 

Als we inzoomen op de incidenten zien we bij uitsplitsing naar de aard hiervan het beeld zoals hierboven weergegeven.

Bronnen:

  • CROW, Rapportage OV-Klantenbarometer 2017, Sociale veiligheid 2017, april 2018
  • CROW, Sociale veiligheid van het personeel in het stads- en streekvervoer.
  • Personeelsmonitor 2016, mei 2017
  • MuConsult i.o.v. DOVA en CROW-KpVV, De Klokken Gelijk, Actualisatie uniforme
  • incidentregistratie sociale veiligheid in het openbaar vervoer, februari 2017
  • Actieprogramma Sociale Veiligheid in het Openbaar Vervoer,
  • Integrale aanpak voor het OV, 2016.

Staat van het ov
Scroll naar boven