CO2-footprint per reizigerskilometer

CO2-footprint per reizigerskilometer in 2018

CO2-footprint in het regionale ov

De CO2-footprint in het regionale openbaar vervoer bedraagt 69,2 gram CO2 per reizigerskilometer well to wheel-emissies² (WTW). Per vervoerwijze gezien, blijkt dat tram en metro volledig zero emissie zijn (0 gram CO2 per reizigerskilometer). Trams en metro’s rijden op groene stroom. Dat geldt ook voor de geëlektrificeerde regionale treinen. Voor de dieseltrein gaat het om 81 gram CO2 per reizigerskilometer. De bus scoort het  hoogst en komt uit op 113,2 gram. Het is nu het tweede opvolgende jaar dat de footprint voor de bussen in kaart wordt gebracht. Voor tram, metro en regionale trein is het voor het eerst dat dit gebeurt. 

2) Well to wheel wil zeggen dat naast de voertuigemissies ook rekening is gehouden met de uitstoot van CO2 bij de winning, raffinage en transport van brandstoffen en van de productie en transport van elektriciteit.



Landelijke cijfers

Om deze landelijke cijfers voor 2018 te duiden, wordt deze uitstoot vergeleken met de uitstoot WTW per auto, trein en vliegtuig (bron: CE Delft, STREAM Personenvervoer 2014 en www.co2-emissiefactoren.nl). Wel met de aantekening dat genoemde bronnen inmiddels aan een update toe zijn. Want ook de autotechniek ontwikkelt door.

De conclusie is dat in bijna alle gevallen het openbaar vervoer gunstiger scoort dan auto of vliegtuig. Gelet op de snelle instroom van zero-emissiebussen mag worden verwacht dat ook het gemiddelde cijfer voor de ov-bus snel gaat dalen. 

Per concessie

Een landelijk getal zegt niet alles; de verschillen per concessie zijn namelijk aanzienlijk. Het maakt immers voor de footprint veel uit of een bus op diesel, groengas, aardgas of elektriciteit rijdt. Sommige concessiegebieden gebruiken veel kleine voertuigen, terwijl in andere juist veel 18-meterbussen rijden. Dit heeft uiteraard veel invloed op de CO2-footprint. Ook de inzet in de dienstregeling is een belangrijke factor. En tenslotte is het aantal vervoerde reizigers erg belangrijk. Met al deze elementen is in de berekeningen rekening gehouden (zie ook de verantwoording).

Het is begrijpelijk dat de oudere concessies over het algemeen minder goed scoren op hun uitstoot dan de nieuwere. Toch zegt dit niet alles. De al wat oudere concessie Arnhem Nijmegen heeft een zeer duurzame vloot dankzij de trolleybussen en het gebruik van lokaal geproduceerd groengas. En de vrij jonge concessie Limburg heeft een vrij slechte score als het gaat om de CO2-emissie per reizigerskilometer. Dit komt door de combinatie van veel ‘dieselkilometers’ en een lagere bezettingsgraad dan gemiddeld bij andere concessies (veel streeklijnen, weinig stadslijnen). 

Modaliteit bus

De footprint voor modaliteit bus is nu voor het tweede achtereenvolgende jaar per concessie berekend. Daarom kan er nu een vergelijking worden gemaakt. In 2017 was de omvang van de totale uitstoot van de Nederlandse bussenvloot 399.680 ton CO2. In 2018 is deze dus 5.580 ton lager. De verwachting is dat het totale tonnage in 2025 ongeveer gehalveerd is door de toepassing van zero-emissiebussen, bussen die op groengas, GLT (gas-to-liquid) en HVO (biodiesel: hydrated vegetable oil) rijden.

Per buskilometer ging het in 2017 om gemiddeld 909 gram CO2, terwijl deze in 2018 is gedaald naar 890 gram CO2 per voertuigkilometer (-19 gram). De CO2-footprint per reizigerskilometer is in 2018 voor de bus echter niet gedaald en is zelfs met iets minder dan 1 gram gestegen. Dit heeft vooral als oorzaak dat reizigers minder gebruik hebben gemaakt van de streekbus. Zij maakten vaker gebruik van de tram en de metro. De bezetting nam dus iets af, wat een negatief gevolg heeft op de uitstoot per reizigerskilometer. Dit werd onvoldoende gecompenseerd door de instroom van bijna 200 elektrische bussen. De inzet van elektrische voertuigen is gestegen met 7,2 miljoen voertuigkilometer naar 18,0 miljoen. De vervanging van diesel- door elektrisch materieel is echter niet een-op-een. Op lange lijnen, waar bussen veel kilometers maken, blijven vooralsnog dieselbussen rijden. 



Tonnage CO2

In de tabel 25 zijn soms grote verschillen te zien met de footprint van 2017. Soms heeft dat te maken met de inzet van meer kleiner materieel en zero-emissievoertuigen in een nieuwe concessie (Haarlem/IJmond). In andere gevallen is de oorzaak de afname van het aantal voertuigkilometers met dieselbussen (Zuidoost-Fryslân). In weer een ander geval zijn er beduidend minder reizigerskilometers gemaakt door een nieuwe, efficiëntere opzet van het lijnennet (Almere), waardoor reizigers meer rechtstreeks reizen, zij het soms met een extra overstap. 

Aan de hand van tabel 25 is het totaal tonnage CO2-emissie per ov-autoriteit berekend.

Staat van het ov
Scroll naar boven