CROW Academie: vanaf 10 mei weer cursussen op locatie. Lees meer

CROW-CUR Handboek ‘Bemaling van bouwputten en sleuven’

01-03-2021

Met het verschijnen van CROW-CUR Handboek ‘Bemaling van bouwputten en sleuven’ eind 2020, is een lang traject afgerond om het bemalen van grondwater een volwaardige plaats te geven in de voorbereiding en realisatie van bouw- en infraprojecten. Jan Bijker was een belangrijke spil in de totstandkoming van deze geheel herziene publicatie. In dit artikel deelt hij zijn ervaringen en blikt terug. Jan: “het is een handboek en achtergronddocument, geen richtlijn of voorschrift. Sinds de vorige publicatie van SBR ‘Bemalen van bouwputten’ uit 2003 hebben zich veel veranderingen voorgedaan die geleid hebben tot deze herziening. Tevens is het bemalen van sleuven toegevoegd.”



Jan Bijker (links) krijgt eerste exemplaar van het nieuwe Handboek van Jos Wessels (CROW)

Even terug naar de aanleiding
Bemalen wordt vaak als een hulpmiddel gezien in de bouw- en infraprojecten. Het is meestal geen blijvend onderdeel van het project. Verder vormen de bemalingskosten slechts een beperkt deel van de totale projectkosten. De bemaling van bouwputten en sleuven brengt risico’s met zich mee die kunnen leiden tot faalkosten en/of schadebedragen die de aanneemsommen vaak ver te boven gaan.
 
Waarom wilde je hier betrokken bij zijn?
Dit handboek zie ik als afronding van een lang traject om het bemalen een volwaardige plaats te geven in het bouw- en infraproces. In mijn HTS periode heb ik gemerkt hoe belangrijk een goed handboek is; toenmalig het boek van M.J. Fraanje ‘Bronbemaling’, de voorloper van de SBR publicatie ‘Bemaling van bouwputten”

De uitdagingen uit het verleden
Begin van deze eeuw werden de verzekeraars kritischer op het verzekeren van de risico’s van het bemalen. Zij werden te vaak geconfronteerd met claims die voortvloeien uit risico’s die wel zijn geaccepteerd, maar feitelijk niet werden beheerst. Naast het gemis aan technische kennis ontbrak ook de samenwerking en risicotoedeling tussen de partners in de keten. In de notitie ‘Verzekerbaarheid bronbemaling/verticale boringen’ hebben de verzekeraars hun beweegredenen en aanbevelingen weergegeven.
 

 
Aanbevelingen en veranderingen in de sector leiden tot BRL-certificering
Deze aanbevelingen samen met de veranderingen in de sector, zoals o.a. het afschaffen van de Grondwaterbelasting en de nieuwe Waterwet, waarbij het bemalen bij de waterschappen is ondergebracht valt, hebben geleid tot het inzicht om tot een BRL-certificering in de bemalingsketen te komen. In SIKB-verband zijn de BRL SIKB 12000 en de 4 protocollen tot stand gekomen.
 
Door de combinatie van theorie en praktijk zijn gezamenlijk door de partners in de bemalingsketen goed opgebouwde en prettig leesbare documenten ontwikkeld. De documenten hebben hun weg gevonden in de branche en worden gewaardeerd. Veel bedrijven zijn inmiddels gecertificeerd voor 1 of meerdere protocollen.
 
De voordelen van de BRL SIKB 12000
De BRL SIKB 12000 helpt gedurende alle faseringen structuur aan te brengen in het bouw- en infraproces. De BRL SIKB 12000 biedt ook een goede basis voor additionele onafhankelijke kwaliteitsborging op ketenniveau. Voordeel daarvan is dat ketenpartners niet meer handelen vanuit hun eigen belangen, maar er een gezamenlijk focus komt op de kwaliteit van het werk en de invloed daarvan op de omgeving.
 
In de BRL SIKB 12000 wordt onder het hoofdstuk literatuur verwezen naar de SBR-publicatie ‘Bemalen van bouwputten’ uit 2003. De sector was dan ook van mening dat deze publicatie moest worden herzien. Uiteindelijk zijn SBR en CURnet opgegaan in CROW. Door CROW en de sector is, aan de hand van de laatste stand van zaken en ontwikkelingen, de herziening opgesteld en geactualiseerd.
 
Opleiding ontwikkeld en onderzoek Retourbemalingssysteem gestart
Ook de kennis die voorheen veelal in de praktijk werd opgedaan, is op een hoger niveau getild.
In SOMA-verband zijn, gezamenlijk met de partners in de keten, eisen geformuleerd waaraan de bronbemalers en boormeesters moeten voldoen. Aan de hand daarvan zijn opleidingen ontwikkeld. Met de Hogeschool van Hall Larenstein is een cursus Coördinator Grondwatertechniek opgezet.
 
Door deze ontwikkelingen zijn talloze kleine en grote innovaties en methoden op gang gekomen waarbij retourbemaling in dit verband genoemd mag worden. Op het universiteitsterrein in Utrecht loopt een onderzoek naar het retourbemalingssysteem DSI® (Düsen Saug Infiltration) vanuit de Universiteit Utrecht en de TU Delft in opdracht van het NWO-domein Toegepaste en Technische Wetenschappen (TTW, voorheen Technologiestichting STW). 
 
Naast het verhogen van de theoretische en praktische kennis is ook de status van het vak en de samenwerking in de keten sterk verbeterd.
Bijzonder te vermelden is, dat de verzekeraar die indertijd de kritische notitie met beweegredenen en aanbevelingen voor de sector heeft opgesteld, de schrijver is van het hoofdstuk 9 ‘Risicomanagement en verzekeren’ van CROW-CUR handboek.
 
Meer over de rol van Jan Bijker
Jan Bijker werkte decennia in de aannemerij en is voormalig voorzitter van de brancheverenigingen Bolegbo-Vok en Vakgroep Ondergrondse Netwerken en Grondwaterbeheer bij Koninklijke Bouwend Nederland. Zijn rol bij de totstandkoming van het handboek was die van voorzitter van de werkgroep en van het klein comité (schrijvers) “Bemaling van bouwputten en sleuven”.
 
Problemen oplossen
Als aannemer heeft Jan ervaring opgedaan met bemalen. En niet altijd positief. Als voorzitter van de brancheverenigingen Bolegbo-VOK en Koninklijke Bouwend Nederland Vakgroep Ondergrondse Netwerken en Grondwaterbeheer kreeg hij rond 2003 te maken met de kritische opstelling van de verzekeraars ten aanzien van de risico’s, kennis en samenwerking m.b.t. bemalingen. Niet alleen onze leden maar ook de gehele bemalingsketen ondervonden hiervan problemen in hun bedrijfsvoering.  
 
Inspanningen worden beloond
Na veel gesprekken en discussies met de betrokkenen vanuit sector is het gelukt om draagvlak te krijgen voor een BRL-certificering. Gelet op eerdere ervaringen heeft Jan het College van Deskundigen van SIKB gevraagd om in samenwerking met de gehele keten de BRL SIKB 12000 met 4 protocollen op te zetten. Dit heeft geleid tot een omslag in het vak van bemalen. In deze BRL hebben we onder het hoofdstuk “Literatuur” de SBR publicatie ‘Bemaling van bouwputten’ uit 2003 laten opnemen. 
 
Herziening een feit, tijd voor pensioen
Hierna traden belangrijke veranderingen op die invloed hebben op de bemaling zoals o.a. de afschaffing van de Grondwaterbelasting en de Waterwet. Hierin kwamen de grondwaterbemalingen onder de waterschappen te vallen. Mede hierdoor - en ook door de wens van de sector - moest de SBR publicatie ‘Bemalen van bouwputten’ worden herzien. Vanuit met name Gasunie kwam het verzoek om ook het bemalen van sleuven op te nemen.
 
Na enkele gesprekken met de betrokkenen bij het Platform Bemalen werden het draagvlak en de financiën gevonden voor de herziening. SBR en CURnet waren in die tijd net op gegaan in CROW. En na uitgebreid overleg stemde CROW in om gezamenlijk met de sector de publicatie ‘Bemalen van bouwputten en sleuven’ op te stellen. Jan: “de afronding met het herziene CROW-CUR Handboek ‘Bemalen van bouwputten en sleuven’ heeft mij veel voldoening over het gevolgde traject gegeven. Ik kan nu gerust met pensioen gaan.”
 
Naar het CROW-CUR Handboek 4:2020 ‘Bemaling van bouwputten en sleuven’
 


 

Scroll naar boven