Van5naar4: hét mobiliteitsspel van Nederland 28 mrt 2013

    door Sander Buningh

    De blog ‘Willen winnen: de overtreffende trap van motiveren’ was de eerste blog in een serie van deel 2, over de wil om te winnen en de betekenis hiervan voor gedragsbeïnvloeding. Deel 2 gaat over de praktijkervaringen met gamification op het gebied van mobiliteit. Op de kop af 3 jaar geleden is het concept ‘Van5naar4’ bedacht dat we toen ambitieus de toevoeging ‘hét mobiliteitsspel van Nederland’ hebben meegegeven.


    In die tijd ook niet zo moeilijk. Er waren geen mobiliteitsspellen voor bedrijven en gamification was nog niet in. Zeker niet in de wereld van verkeer en vervoer. Het was de tijd van de spitsmijden, projecten met betaling in euro’s per dag en lange enquêtes om het effect van maatregelen op het gebied van gedragsverandering te meten. De gedachte was: dat kan anders! De stelling die aan Van5naar4 ten grondslag lag was dan ook: files zijn kostbaar en het reduceren ervan vormt een uitdaging voor zowel de overheid als het bedrijfsleven. Een ‘tool’ of serious game om het dagelijkse woon-werkverkeer te organiseren, monitoren en te verbeteren levert een hoop voordelen voor reizigers, bedrijven en de maatschappij.

    Uitgangspunten bij de tool zijn onder andere het gemak van implementatie, effectief/efficiënt in gebruik, ‘rechtvaardig’ en flexibel in de toepassing. Bovenal moet het voor gebruikers aantrekkelijk of ‘de moeite waard’ zijn om deel te nemen. Het kost je een aantal minuten per week, maar daar krijg je wat voor terug!

    Methode: online spel met offline promotie 

    DTV Consultants en Organiq hebben voor werkgevers een online spelomgeving gemaakt waarin deelnemende werknemers uitgedaagd worden hun woonwerk gedrag duurzaam met 20% te verbeteren.

    Je bent onderdeel van een team, waardoor werknemers met én tegen elkaar de strijd aan gaan om minder autoverplaatsingen in de spits te realiseren. Na elke update reageert coach ‘Mobi’ en krijg je tips, statistieken en nieuwe rankings te zien. De informatie is ook te vertalen in bespaarde CO2 of bijvoorbeeld aantal verbrande calorieën  Daarnaast kan je levels, awards en (ludieke) prijzen winnen als individu, team of bedrijf. De bouw van de applicatie begin 2011 is mede mogelijk gemaakt door Agentschap NL in het kader van ‘Innovatief mobiliteitsmanagement’.

    Doel van het spel is werknemers aan te moedigen aan de slag te gaan met slimmer werken en reizen. Hiertoe behoren alternatieven als openbaar vervoer of fiets maar ook spitsmijden of thuiswerken. Alle alternatieven doen mee. De spelvorm verlaagt de drempel om duurzame gedragsverandering op gang te helpen. De spelperiode van 4 tot 6 maanden helpt om verschillende alternatieven uit te proberen en je eigen te maken. Tegelijk zorgt het sociale aspect, de competitie en off line promotie (een ranking bij het koffiezetapparaat) voor een positieve ‘buzz’ op de werkvloer. 

    In het eerste jaar praktijkervaring (2011/2012) hebben 10 bedrijven en ca 1.000 werknemers deelgenomen. De redenen om mee te doen waren verschillend. MVO- doelstellingen, bereikbaarheid, vitaliteit van werknemers of het vergroenen van het reisgedrag waren redenen van de ‘koplopers’ (o.a. gemeente Eindhoven, Erasmus Universiteit, TNO, Mobiel21, De Verkeersonderneming) om aan de slag te gaan. De deelnemers realiseerden gedurende de spelperiode gemiddeld 21% minder autoverplaatsingen in de spits.

    Waarom werkt Van5naar4? 

    Naast het leren van de deelname van de koplopers, met vallen en opstaan, zijn we met universiteiten op zoek gegaan naar de ‘werkzame stoffen’. Onderstaande (wetenschappelijke) uitleg komt goed overeen met de praktijkervaringen.

    Een belangrijke theorie die wordt gebruikt voor game-based gedragsinterventies is de Social Cognitive Theory (SCT) aangevuld met de Self Determination Theory (SDT).

    De Social Cognitive Theory stelt dat spelvormen ons in staat stellen om correct gedrag te leren en uit te voeren. De belangrijke termen in deze theorie zijn aandacht, vasthouden, productie en motivatie. Het komt hier op neer: iemand neemt deel aan het spel, neemt de informatie tot zich, probeert het zelf uit. Als die persoon gemotiveerd is om dit gedurende de spelperiode te blijven doen, kan er op deze manier permanente gedragsverandering optreden. Een medewerker kan via Van5naar4 kan ‘leren’ wat de beste routes zijn om de fiets te nemen, hoe lang de reis met het openbaar vervoer duurt enzovoort. Dit oefenen wordt meteen beloond via punten, levels en awards. De kans is vervolgens groot dat hij of zij uiteindelijk dit gedrag gaat vasthouden.

    Aanvullend hierop is er de component van sociale ondersteuning of cohesie. Die zegt dat hoe meer gedrag wordt beloond door je sociale groep, des te meer je gemotiveerd zult zijn om het na te streven. De Self Determination Theory gaat ervan uit dat we willen blijven deelnemen, om aan onze psychologische basisbehoeften op het gebied van autonomie, competitie en verbondenheid te voldoen.

    Door het spelen van Van5naar4 in teams zijn deelnemers (extra) gemotiveerd om hun gedrag te veranderen om beter te voldoen aan deze behoeften. Ze willen dat de mensen in hun team hen waarderen. Daarom blijven ze goed spelen. Dat versterkt de sociale norm die van het spel uitgaat. Dat stelt hen weer beter in staat te voldoen aan hun behoefte aan verbondenheid, door verder te gaan met spelen enzovoort.

    We voelen ons geschikt (competent) als we de target - punten voor het team of een medaille - halen. Dus blijven we het doen, waardoor we er meer ervaren in worden en weer verder aan onze competenties werken. De Social Cognitive Theory gaat ervan uit, dat deze gedragsverandering door het lerend vermogen ook structureel is. Na het spelen van Van5naar4 passen mensen dus nog steeds hun gedrag aan. Dat komt door de verkregen zelfstandigheid om op meerdere manieren van en naar werk te reizen en het ‘meesterschap’ over deze nieuwe vaardigheid. De motivatie neemt toe door de steun (en controle) van de sociale omgeving.

    Uitdaging: Van5naar4 in 6 Europese landen 

    De ‘million dollar question’ is natuurlijk of de eerste resultaten en bovenstaande theorie de opmaat zijn voor een structurele gedragsverandering door serious games. Ik ben ervan overtuigd, maar er is maar één manier om er echt achter te komen. Het ‘gewoon’ te proberen! Mede vanwege de positieve resultaten met de koplopers heeft de Europese Commissie een voorstel goedgekeurd om Van5naar4 uit te testen in andere landen..

    Onder de naam MOBI starten we met de doorontwikkeling en uitrol in vijf andere landen (Verenigd Koninkrijk, België, Portugal, Roemenie en Bulgarije). Gedragsbeïnvloeding van minimaal 24.000 verkeersdeelnemers door middel van serious gaming: een hele uitdaging. Gelukkig ben ik competitief ingesteld dus wat motivatie betreft komt dat wel goed!

    Sander Buningh is teamleider ontwikkeling & mobiliteit bij DTV consultants.


    Zie ook: www.van5naar4.nl
    Lees ook deel 1: Willen winnen, de overtreffende trap van motiveren
     

     

     

Reacties

Er zijn nog geen reacties op dit bericht

© Copyright 2014 CROW