Hoe realiseer je blijvende gedragsverandering? 2 jun 2014

    door Friso Metz

    Gedragsverandering is vooral interessant als het nieuwe gedrag een blijvertje is. We willen bijvoorbeeld dat mensen zich voortaan aan de maximumsnelheid houden. We bieden misschien een probeerkaartje aan voor de bus, met de bedoeling dat mensen daarmee ontdekken dat het openbaar vervoer best prettig is en dat ze er vaker gebruik van gaan maken.


    De kans is echter groot dat veel mensen het probeerkaartje gebruiken en een prettige ervaring hebben, en toch geen blijvende ov-reiziger worden. Hoe komt dat? In dit blog gaan we op zoek naar antwoorden.
     

    Gedragsverandering kost tijd

    Gedragsverandering gaat stap voor stap. In de regel worden verstokte automobilisten niet plotsklaps fans van het openbaar vervoer. Dat betekent niet dat verandering onmogelijk is. Het betekent wel dat gedragsverandering tijd kost. 

    Het MaxSem-model helpt om te begrijpen welke stappen of fasen er zijn. MaxSem onderscheidt vijf fasen. In iedere fase is het mogelijk dat mensen terugvallen in hun oude gedrag.
    fase omschrijving
    voorstadium mensen staan (nog) niet open voor verandering
    overwegen mensen staan open voor verandering, maar zijn nog niet genoeg gemotiveerd
    beslissen
    mensen oriënteren zich om de juiste keuze te maken
    handelen mensen proberen het nieuwe gedrag voor het eerst uit
    vasthouden mensen besluiten om het nieuwe gedrag vast te houden

    Wie blijvende effecten wil realiseren, zal ervoor moeten zorgen dat mensen in de ‘vasthouden’-fase eindigen. Het aantal te doorlopen stappen hangt af van de fase waarin mensen zich op dit moment bevinden.  

    Naar blijvende effecten 

    Als je blijvende effecten wilt, is het raadzaam om hier al in het projectdesign rekening te houden. Zo kon je bij het fietstransferium Harderwijk tijdelijk een fiets gebruiken tijdens wegwerkzaamheden. Als je de fiets vaak genoeg gebruikte, kon je deze op het eind houden. Bij probeerkaartjes voor het openbaar vervoer kun je na afloop van de actie mensen wijzen op de abonnementsmogelijkheden, of zelfs korting aanbieden op een abonnement. De RET lanceerde onlangs het loyaliteitsprogramma OV-miles. Door met de RET te reizen, spaar je voor leuke acties. Zo neem je mensen op een natuurlijke manier mee in hun veranderproces naar nieuw gewoontegedrag Hoe ‘blijvend’ kan een effect zijn? 

    Als je werknemers van een bedrijf benadert, moet je er rekening mee houden dat mensen van baan veranderen. Bij scholen is er ieder jaar een nieuwe klas. Gedragsverandering is dus geen ‘eenmalig trucje’: herhaling zal vaak nodig zijn en dat vergt een goede timing. (Ouders van) kinderen van een nieuwe schoolklas kun je bijvoorbeeld elk jaar informatie geven over de parkeersituatie. Een herinnering halverwege het jaar in de schoolkrant is misschien ook nuttig, en wellicht wijzen de verkeersouders ook nog eens op de regels.

    Stapsgewijs actieplan

    Volgens Hermsen en Renes is de kans op blijvende verandering het grootst, als de doelgroep een volledige interventie krijgt aangeboden. Daarvoor is het belangrijk om zwakke plekken op te sporen: wanneer dreigen mensen terug te vallen in hun oude gedrag? Een stapsgewijs actieplan dat aansluit bij de motivatie en vaardigheden van mensen biedt handelingsperspectief en vergroot de kans op blijvende verandering. Voorwaarde is natuurlijk dat mensen bereid zijn om te veranderen. Want als mensen niet gemotiveerd zijn, is het trekken aan een dood paard.

    Kortom: blijvende verandering realiseren kan, maar het is hard werken!


    Friso Metz werkt bij cluster Verkeer en Vervoer van CROW en deelt kennis over mobiliteitsmanagement en het beïnvloeden van reisgedrag.

Reacties

Er zijn nog geen reacties op dit bericht

© Copyright 2014 CROW