Smart choices require easy access: terugblik op ECOMM 2013 28 jun 2013

    door Friso Metz

    Van 29 tot en met 31 mei vond in het Zweedse Gävle het ECOMM-congres plaats. Op het programma stond een breed scala aan onderwerpen centraal rond mobiliteitsmanagement en gedragsbeïnvloeding. In deze blogpost enkele highlights van het congres.
     
    Ruim 300 mobiliteitsexperts, waaronder zo’n 20 Nederlanders, ontmoetten elkaar in de Zweedse stad Gävle (spreek uit: Jèèwle). De burgemeester opende de 17e editie van de European Conference on Mobility Management. Dit deed ze door fietsend en zingend het podium te betreden. Daarmee zette ze de sfeer neer voor een ontspannen congres waarin het prettig netwerken en kennis uitwisselen was.

    Centraal in het congres stond het thema ‘smart choices require easy access – making sustainable transport a part of every day life’. Een goed functionerend vervoersysteem is essentieel voor een goed lopende (werk)dag. Wil slimme en duurzame mobiliteit een onderdeel van ons dagelijks leven worden, dan moeten er goed functionerende voorzieningen zijn die gemakkelijk in gebruik zijn. Dit thema kwam in diverse toonaarden terug tijdens de conferentie.

    Sharing will change mobility

    Jonge mensen hechten minder aan autobezit. Welvaart zit niet in bezit, maar in gebruik (Aristoteles). De deeleconomie is in opkomst. Mensen delen huizen en kamers (AIRBNB), gereedschap (Peerby), maaltijden (ShareYourMeal). Én fietsen en auto’s. Ronald Haverman van MyWheels, een Nederlandse aanbieder van deelauto’s ging in zijn keynote speech in op het succes van OV-fiets en van autodelen. Het onderling delen van auto’s (peer-2-peer carsharing) is sterk in opkomst. Bij sharing is vertrouwen en (online) reputatie essentieel, aldus Ronald. Ook het aantal deelfietssystemen groeit snel: in 10 jaar tijd zijn er 500 steden wereldwijd met systemen à la Velib in Parijs. Moderne technologie (apps, deelauto’s openen met een pas) maken autodelen fancy. Sharing heeft de toekomst, en biedt ruimte aan kleine, lokale initiatieven.
    Tom Murray Willis ging in zijn Pecha Kucha presentatie in op het belonen van carpoolers (ride sharing) in het Engelse stadje Salisbury. Deze stad is heel creatief bezig met mobiliteitsmanagement: wie via de P+R de stad in gaat, kan als beloning een gratis ijsje krijgen bij de plaatselijke ijsboer. Hun carpoolprogramma werkt op bassi van belonen: iedere succesvolle carpoolmatch levert €1 op. Hoe vaker je meedoet, hoe hoger het level dat je bereikt .Aan het eind van de testperiode van 3 maanden word je uitgenodigd om dit niveau vast te houden. 

    Ook in Zweden lijkt ridesharing goed aan te slaan. In steden maar ook in kleine dorpjes van 500 inwoners. Bewoners hebben net een klein zetje nodig om samen te rijden. In het dorpje Tolg willen de bewoners niet meer anders: ze vinden het gezellig om met dorpsgenoten samen te rijden. Dit bevordert ook de sociale cohesie.

    Gamification, apps & social media


















    Diverse sessie gingen in op gamification, apps en social media. De opkomst van smartphones maakt veel dingen mogelijk en gemakkelijker. In eigen land is deze opkomst duidelijk zichtbaar. Ook in het buitenland zijn er leuke initiatieven, zoals:
    • I Cycle, een Deense game waarin het er om gaat de meeste fietskilometers te verzamelen
    • een competitie tussen bedrijven in België tussen bedrijven om de meest gunstige modal shift te bereiken
    • Inzet van Facebook en andere social media om fietsgebruik te stimuleren in Finland (tip)
    • de intermodale routeplanner VielMobil uit Duitsland, die ook ingaat op het belang van milieuzones etc.
    • De Commute Greener app van Volvo helpt om gedrag te veranderen en dit vast te houden. Verdien badges en daag collega’s uit!
    • In Londen is er een zeer gebruiksvriendelijke multimodale reisplanner voor smartphones, gebaseerd op open data. Per rit kun je de beste reisoptie kiezen op basis van reistijd, minste overstappen, kosten, maar ook 'raindry': als het regent wil je zo min mogelijk nat worden. Dus zo weinig mogelijk lopen, en overstappen op overdekte stations. 
    De digitale revolutie leidt tot een sterke groei van internetshopping. Een Zweeds onderzoek moest antwoord geven op de vraag of dit leidt tot minder vervoersbewegingen en uitstoot. Conclusie is dat er maar één manier is om een reductie te verkrijgen. Namelijk met een “drop off and pick up point” in de wijk, op loop- of fietsafstand van huis, met alleen vrachtwagens op niet-fossiele brandstoffen. Dit voorkomt ook dat vrachtverkeer de wijk in moet. Nadeel is dat mensen het liefst willen dat pakketjes thuis worden afgeleverd. Een fietskoerier voor de “last mile” zou dit probleem kunnen oplossen.
      
    "Voor succesvolle marketingcampagnes is de inzet van social media een must. Maak het leuk: gebruik bijvoorbeeld gekke filmpjes om mensen aan het denken te zetten." Victoria Dekker, Ministerie van IenM.

    Effectiviteit van mobiliteitsmanagement

    De Britse onderzoeker Colin Black kwam met een indrukwekkend verhaal over kosteneffectiviteit. Zowel Labour als Conservatives hebben aangetoond dat mobiliteitsmanagement tien keer zo kosteneffectief is als de aanleg van nieuwe infrastructuur. Toch investeert de Britse overheid als het puntje bij paaltje komt, in snelwegen. Volgens Colin is een strategie nodig op meerdere niveaus om mobiliteitsmanagement naar voren te schuiven en de werkelijke positie ervan te versterken. Colins presentatie maakte duidelijk dat evidence belangrijk is, maar dat dit er meer nodig is, wil de overheid andere keuzes maken in haar mobiliteitsbeleid.

    Sarah Martens van Mobiel21 uit België presenteerde een boeiend overzicht van de effecten (tip) van mobiliteitsmanagement. Hoewel hier geen ‘diepe analyse’ achter zit, is het toch een interessant overzicht met facts & figures.


     
    "De inleidingen van Colin Black en Sarah Martens zijn goed bruikbaar om het belang van mobiliteitsmanagement duidelijk te maken." Henk Kok, Gemeente Eindhoven
    Om de effectiviteit van mobiliteitsmanagement te verhogen is MaxQ ontwikkeld. Deze audit-tool geeft inzicht in de sterke en zwakke kanten van mobiliteitsmanagementbeleid. MaxQ is vier jaar lang in zes Zweedse steden herhaald. Vooral interessant is dat de meeste verbeteringen in het eerste jaar plaats vonden!
     
    "De gezondheidsimpact van bewegen is enorm. Ik wist dat bewegen gezond was, maar de impact op een hele range aan aandoeningen was zeer verhelderend en ook schokkend. Ik ga dit gebruiken als argument voor mobiliteitsmanagement." Marcel Meeuwissen, Gemeente Enschede

    London Olympics: 66% werknemers past reisgedrag aan

    De belangstelling voor mobiliteitsmanagement in Londen was op zijn retour, maar de Games van 2012 hebben het onderwerp opnieuw op de kaart gezet. De uitdaging was niet alleen om de spelen zelf bereikbaar te houden: de games hadden een enorme impact op de mobiliteit in de stad. Hoe zorg je er voor dat personeel op het werk komt, dat winkels en pubs op tijd worden bevoorraad en dat mensen hun medicijnen bij de apotheek kunnen blijven halen? En hoe informeer je een breed publiek over de sterk wisselende drukte op wegen en metrostations?

    Tijdens de Games veranderde tweederde van de werknemers in Londen zijn reisgedrag. Er was een groei van ruim 20% in flexibel werken (thuiswerken of werken vanaf een andere locatie). Interessant detail was dat ook kantoorpersoneel van Transport for London werd ingezet op stations en overstappunten om reizigers te informeren. Dat leverde de beleidsmakers een compleet nieuw beeld op in de dagelijkse problemen van reizigers. Een schat aan inzichten die zij mee kunnen nemen in hun werk.

    Lessen uit Zweden - leerpunten voor Nederland 

    Het congres gaf een goede inblik in hoe mobiliteitsmanagement in Zweden werkt. Een bijzonder congres onderdeel was ‘meet the Swedes’, een carroussel met pitches waarin diverse Zweedse projecten kort werden toegelicht.
     
    "Opvallend is dat mobiliteitsmanagement in West-Europa vooral gericht is op vermindering van congestie, terwijl het in de Scandinavische landen vooral om milieu, klimaat en leefbaarheid gaat." Yvonne van Velthoven-Arts, SRE
     
    "De stad Gävle wil sustainable zijn en handelt daar naar. Die 'intrinsieke motivatie' is in Scandinavië sterk ontwikkeld. Dat kennen we al van Lund, waar politieke durf en visie leiden tot blijvend positieve effecten." Don Guikink, TNO en Marien Bakker, Rijkswaterstaat Leefomgeving. 

    In landen waar de bereikbaarheid centraal staat in mobiliteitsmanagement, zijn milieu en luchtkwaliteit meestal ondergeschikt. Enkele Nederlandse deelnemers geven aan dat dit eigenlijk niet langer kan en dat het tijd wordt om de ladder van Verdaas weer serieus te nemen.
     
    "Het ECOMM-congres maakte duidelijk dat je mobiliteitsmanagement moet koppelen aan CO2-reductie, gezond leefgedrag en kostenbesparing voor het bedrijfsleven. Anders krijg je je partners niet in beweging." Jennifer Bos, provincie Noord-Holland.

    Tijdens een congres als deze valt op hoe belangrijk het is om de effecten in beeld te brengen van projecten. Opvallend is dat nergens in Europa zoiets als voertuigverliesuren wordt gemeten. En dat effecten op het vlak van milieu en gezondheid beter meegenomen kunnen worden in Nederland. Om bij het bedrijfsleven aan te sluiten, is het nodig om de economische toegevoegde waarde te tonen: ontwikkel business cases. Daarbij komt dat gedragsverandering tijd kost. Harde deadlines en strakke targets kunnen daarbij in de weg staan. 
     
    "Mobiliteitsmanagement vergt een procesmatige aanpak. Hoe werken partijen samen? Welke mensen en organisaties zitten in het netwerk? Heb het lef om een lange termijndoelstelling te kiezen, maar meet wel voortdurend of er voortgang is. Zo zet je een beweging in gang en krijg je energie bij de betrokken partijen die vanuit hun eigen motieven een bijdrage leveren." Victoria Dekker, ministerie van IenM

    Mobiliteitsmanagement in Europa: Sustainable urban mobility plans

    Mark Major van de Europese Commissie legde de visie van “Brussel” op mobiliteitsmanagement uit. De Europese Commissie financiert onderzoeksprogramma’s, projecten en kennisuitwisseling. Zoals bijvoorbeeld het CIVITAS-project en de kennisportal en nieuwssite Eltis. Ook stuurt “Brussel” met wetgeving. Zo moet de CO2-uitstoot van transport in 2050 60% gedaald zijn. De meeste Europeanen wonen in steden. Daar vinden ook de meeste economische activiteiten plaats. Daarom is stedelijke mobiliteit een speerpunt voor de EU. Het is belangrijk dat die mobiliteit verduurzaamt, zodat de economie goed kan functioneren, steden leefbaar blijven en stedelingen gezond kunnen leven. Sustainable Urban Mobility Plans, ofwel duurzame mobiliteitsplannen, bevatten een meerjarenvisie op de ontwikkeling van mobiliteit in steden. De Europese Commissie overweegt om SUMP’s verplicht te stellen, maar hier lijkt weinig draagvlak voor te bestaan.

    Een speciale sessie ging over de tools QUEST, ADVANCE en ECOMOBILITY SHIFT. Drie instrumenten die helpen om stedelijk mobiliteitsbeleid tegen het licht te houden en te zoeken naar verbetering. Binnenkort hierover meer in de KpVV-bijeenkomst "Mobiliteitsbeleid 2.0. Betaalbaar, gedragen en duurzaam beleid".

    Youth session

    Een speciale Youth Session, georganiseerd door Zweedse jongeren, ging in op de beleving van mobiliteit door jongeren. Zij onderbouwden, wat ook andere onderzoeken komt: jongeren kopen op steeds latere leeftijd een auto. Selectief gebruik en bewuste keuzes komen steeds meer op de voorgrond. travelling steeds meer naar voren. De jongeren blijken een geheel andere kijk op duurzame mobiliteit te hebben dan hun ouders. Beleid kan daar veel beter op inspelen.

    Nederlandse bijdragen

    Diverse Nederlanders leverden een bijdrage aan het congres. De Keynote speech over sharing van Ronald Haverman was een schot in de roos. Ook kwamen aan bod: Spitsmijden in Brabant, het Rijnwaalpad, fietsparkeeroplossingen bij het Leidseplein (Low Lijn), de game Van 5 naar 4, de ideeënprijsvraag over voor- en natransport naar het station, mobiliteitsmanagement bij wegwerkzaamheden en sharing in Nederland.
     
    "Fietsplanning is mainstream geworden. Het trekt veel aandacht en kennis op dit gebied wordt veel gevraagd." Pascal van de Noort, VeloMondial

    Florence 2014

    Het ECOMM-congres bood opnieuw veel inspiratie en gaf zicht op trends waar we mee te maken hebben of krijgen in ons werk. Volgend jaar vindt het congres plaats in Florence, van 7 tot en met 9 mei 2014.

    Bekijk hier het programma en de presentaties van ECOMM2013.

    Friso Metz werkt bij het Kennisplatform Verkeer en Vervoer en deelt kennis over mobiliteitsmanagement en het beïnvloeden van reisgedrag.

Reacties

Er zijn nog geen reacties op dit bericht

© Copyright 2014 CROW