Maastrichtse lessen 28 jan 2015

    Een wegafsluiting is een goede aanleiding om automobilisten uit de spits te halen door ze alternatieve vormen van vervoer aan te bieden. Maar kun je ze ook zo ver krijgen dat ze na de wegafsluiting niet meer in de auto stappen? De gemeente Maastricht sloot twee afritten af, en Maastricht Bereikbaar bood alternatief vervoer en reisinformatie aan in het kader van Beter Benutten. Gedurende het project werd het gedrag van de automobilisten gemonitord. Dat levert een aantal interessante bevindingen op. 

    In de lente en zomer van 2014 waren afrit 55 van de A2 en afrit 1 van de A79 elk vier weken afgesloten. Afrit 55 ligt nabij bedrijventerrein Randwyck en afrit 1 ligt nabij industriegebied Beatrixhaven. Door de afsluitingen zouden autoforenzen veel hinder ondervinden. Maastricht Bereikbaar is de uitvoerder van Beter Benutten Maastricht en wilde tijdens de afsluitingen verkeershinder zoveel mogelijk beperken. Daarvoor bood Maastricht Bereikbaar automobilisten reisinformatie en een vervoersalternatief aan. De actie kreeg hiermee een tweeledig karakter; enerzijds wilde men extra drukte in de spits voorkomen, anderzijds was het een mooie kans om automobilisten een tijdje alternatief vervoer te laten uitproberen. 

    Via hun werkgever kregen automobilisten een aanbod om tijdens de afsluiting gebruik te maken van een e-fiets, of een ov-abonnement. Daarnaast werden er bij de afsluiting van afrit 1 aanvullende maatregelen gericht op ketenmobiliteit, zoals het gebruik van de ov-fiets en een P+R, ingezet. Maastricht Bereikbaar werkt met convenantpartners, bedrijven die zich hebben aangesloten bij Beter Benutten. Voor de afsluiting van de afritten is ook campagnemateriaal verspreid bij bedrijven die geen convenantpartner zijn, maar daar was de respons minder hoog. 

    Evaluatie 

    De maatregelen zijn geëvalueerd door enquêtes af te nemen bij de deelnemers. Ook is aan niet-deelnemers gevraagd waarom zij niet hebben deelgenomen. De uitgebreide resultaten zijn te lezen in het paper dat Maastricht Bereikbaar afgelopen jaar voor het CVS-congres schreef. De resultaten van de evaluatie zijn samengevat in negen overzichtelijke lessen. Uit die lessen kunnen we onder andere concluderen dat duurzame spitsmijdingen mogelijk zijn. 

    De Maastrichtse lessen zijn een goede aanleiding om terug te kijken hoe een gedragsverandering werkt. In het verleden hebben we een aantal blogs geschreven over de theorie achter gedragsverandering, maar ook over een aantal geslaagde voorbeelden uit de praktijk. Aan de hand van drie van de negen 'Maastrichtse lessen' gaan we wat dieper in op de beschreven effecten. 
     

    Les: duurzame spitsmijding is mogelijk 

    In Maastricht stapte tussen de 55% en 68% van de automobilisten tijdens een van de afsluitingen duidelijk meerdere keren per week uit de auto. Een klein deel van hen koos ook na het experiment voor de e-bike of het ov. Ook in andere projecten waarbij werknemers tijdelijk een ander vervoermiddel mochten gebruiken dan de auto, zoals het Low Car Diet, waarbij werknemers een autosleutels een tijdje inleveren. Ook in Maastricht lukte het om een groep mensen zo'n positieve ervaring te bezorgen dat ze de auto voortaan vaker zouden laten staan. 

    Les: wie zijn duurzame veranderaars? 

    Niet iedereen die tijdens de afsluiting alternatief vervoer test, blijft na afloop in het ov of op de e-bike. Waarom veranderen sommige mensen hun gedrag en anderen niet? Maastricht Bereikbaar past het MaxSem-model toe om te achterhalen in welke fase van gedragsverandering mensen zaten. Gedragsveranderingen gaan stapsgewijs; verstokte automobilisten stappen niet van de ene op de andere dag op de e-bike. Dat was ook in Maastricht zo; veel veranderaars waren al een tijdje van plan om een alternatief voor de auto te proberen, maar hadden daar nog geen kans voor gehad. Dat gold met name voor de e-bike. Deze mensen bevonden zich dus al in fase 2 of 3 van het MaxSem-model. Dat is positief, maar het betekent niet dat mensen soepel doorstromen naar een echte gedragsverandering, in fase 4 of 5 als ze een e-bike te leen krijgen. Gedragsveranderingen gaan met vallen en opstaan. Stel dat het giet van de regen als je voor het eerst op je nieuwe e-bike wil stappen, of dat de trein in je eerste probeerweek een paar keer vertraging heeft? Dat zijn tegenslagen waardoor iemand makkelijk terugvalt in zijn oude gedrag. Dat is eigenlijk niet erg, mits iemand ook maar weer de motivatie vindt om weer verder te gaan met het nieuwe gedrag. Dat kan een interne motivatie zijn (morgen is het mooi weer en ga ik weer lekker fietsen), maar dat kan ook een externe motivatie zijn. Door bijvoorbeeld volhouders te belonen, kun je mensen gemotiveerd houden. 

    Les: Ondersteunende acties 

    Tijdens de afsluitingen in Maastricht verzorgde Maastricht Bereikbaar ook een aantal ondersteunende acties, zoals natransport op locatie. Voor sommige deelnemers was juist de ondersteuning doorslaggevend om mee te doen met de actie. Dat is niet vreemd, want voor wie nieuw is in het ov of op de e-bike, kan het allemaal best ingewikkeld zijn. Waar gaat mijn bus? Hoe werkt die ov-chipkaart? Waar kan ik mijn dure e-bike veilig parkeren? Maastricht Bereikbaar streefde er naar om de deelnemers zoveel mogelijk te ontzorgen. Dit blijkt een cruciale factor. Mensen zijn van nature vaak lui en gemakzuchtig. Als iets ingewikkeld is of er als er veel uitzoekwerk nodig is om te weten hoe iets werkt, dan is de kans dat iemand afhaakt groot. Het werkt dus echt om bij dit soort campagnes de deelnemers zo goed mogelijk te ontzorgen. Bij de fietscampagne 'Fluitend naar je werk' kregen deelnemende bedrijven een fietsenmaker op bezoek, zodat geen enkele deelnemer nog last had van haperende verlichting of vastlopende remmen.

Reacties

Er zijn nog geen reacties op dit bericht

© Copyright 2014 CROW