Waarom houden we zo van auto's? 20 feb 2016

    ‘s Ochtends snel de kinderen naar school en doorrijden naar het werk, ‘s avonds op de terugweg kunnen de boodschappen achterin. Na het eten nog even langs de sportschool en gelijk een brief op de bus doen. Welk vervoermiddel gebruikt u? Waarschijnlijk de auto.

    U bent niet de enige. De auto is goed voor 49% van alle personenverplaatsingen in Nederland en voor 74% van alle kilometers, volgens het KiM. In totaal maken we jaarlijks ruim 67 miljard autokilometers. De  helft van de autoritten die we maken is korter dan dan 7,5 kilometer; een afstand die prima te fietsen is. Er staan in Nederland acht miljoen auto's geregistreerd. In 1990 waren dat er nog vijf miljoen. Bijna zes op de tien Nederlanders kan zich geen leven zonder auto voorstellen, nu niet, en in de toekomst niet. Het autobezit onder jongeren neemt weliswaar af, maar het lijkt erop dat zij het autobezit alleen maar uitstellen. Zodra ze wat meer gesetteld zijn, kopen ze vaak wel een auto. Kortom, we kunnen stellen dat we over het algemeen graag autorijden.

    2013-05-03_Fotoflug_Leer_Papenburg_DSCF7144.jpgFoto: Martina Nolte, Wikimedia Commons

    Autoliefde

    Misschien is dit een vreemd onderwerp voor deze blog. Deze blog gaat namelijk over mobiliteit en gedrag, en over gedragsveranderingen. Dat gedragsaspect heeft vaak betrekking op minder vaak autorijden, op andere tijdstippen autorijden of zelfs de auto de deur uit doen en hooguit nog in een deelauto stappen. Dat doen we niet voor niets; het is druk op de Nederlandse wegen. Na een jarenlange daling van de filedruk tijdens de economische crisis, stijgt de filedruk weer sinds mei 2014. De gevolgen variëren van luchtverontreiniging tot economische schade, van verkeersongevallen tot chagrijnige automobilisten.

    En toch stappen we in de auto, alle bijeffecten ten spijt. Waarom doen we dat? De Duitse psycholoog Mischa Hilgerts legde in 1992 de automobilist al op de divan. Hij onderzocht waarom we zo verknocht zijn aan auto’s.   

    Dure wagen

    Ten eerste is de auto een statussymbool. De auto geeft ons een gevoel van eigenwaarde en een mooie auto kan ervoor zorgen dat we ons belangrijker voelen dan we eigenlijk zijn. Met een auto kun je laten zien dat het je goed gaat. Ook zorgen auto’s voor een maatschappelijk onderscheid; in een wijk met veel dure huizen zijn nog steeds veel grote, nieuwe of dure auto’s te zien en staan vaak meerdere auto’s op de oprit. In een wijk met flats en betaalbare rijtjeshuizen staan voornamelijk kleinere auto’s en middenklassers. Toch staat daar ook weleens een duur of opvallend exemplaar van iemand die blijkbaar zijn minderwaardigheidsgevoel met een mooie auto wil compenseren.

    Roes

    Autorijden is leuk; het kan zelfs een soort roes veroorzaken. Natuurlijk is de dagelijkse file geen inspirerende rit, maar een zondagmiddag lekker rijden met een blitse auto voelt natuurlijk heel anders aan. Het liefst rijden we daarbij lekker hard, want ook de grenservaring op angst-lustniveau blijken veel mensen fijn te vinden. Daarmee heeft autorijden een grote invloed op ons gemoed. Daarbij komt ook kijken dat de auto ons beter dan de fiets of de motor beschermt tegen de gevaren van het verkeer, en zodoende zorgt voor een bezwering van onze fundamentele doodsangst.

    Spaanse kust

    Als laatste zorgt de auto voor een gevoel van vrijheid en onafhankelijkheid. Met een auto kun je immers gaan en staan waar je wil. De auto associëren we met leuke uitstapjes in onze vrije tijd, en daarmee geeft de auto ons ook de illusie dat we onze vrije tijd zelf vormgeven. De auto geeft ons het idee dat we zomaar in kunnen stappen, en weg kunnen rijden naar Amsterdam, Rome, de Spaanse kust of nog verder. Dat we de auto in de praktijk voornamelijk gebruiken voor woon-werkverkeer en de zaterdagse sportwedstrijden van de kinderen, doet daar niet aan af.

    Puerto_Rico_Beaches_01.jpg

    Foto: Wikimedia Commons

    Tijd!

    Een andere reden om in de auto te stappen is een praktische reden; tijdgebrek. Hoe efficiënt je ov en fiets ook inricht, van de auto win je het eigenlijk nooit, zegt voormalig D66 Tweede Kamerlid Hans Jeekel in zijn proefschrift in 2011. Volgens Jeekel kan zeker 40% van onze verplaatsingen niet zonder auto gemaakt worden, en dat aantal loopt bij onze huidige levenswijze snel op. Bij een feestje dertig kilometer verderop op een locatie waar geen ov komt, is de noodzaak van een auto duidelijk. Maar volgens Jekel is het veel zorgelijker dat we niet meer zonder auto kunnen omdat we het zo druk hebben.

    Niet zonder auto

    Vooral vrouwen tussen de 25 en de 50 hebben het zo druk dat ze niet zonder de auto kunnen, stelde Vrouwen gebruiken de auto vaker dan mannen voor korte ritjes, die in theorie prima op de fiets zouden kunnen. Maar vaak gaat het om ketens van verplaatsingen; eerst de kinderen naar school brengen, dan boodschappen doen en een pakje afgeven, en dan even bij een zieke tante kijken en daarna door naar werk. Opgeteld is het niet alleen een lange verplaatsing, maar de auto is ook onpraktischer dan de fiets. Er is geen gedoe met kinderfietsjes, het pakje past niet in het fietsmandje, maar wel in de kofferbak, net als de boodschappen. Bovendien staan vrouwen daarbij onder tijdsdruk, want de kinderen moeten ook weer op tijd uit school en crèche worden opgehaald.

    Ingesleten

    We zijn niet alleen verslingerd aan de auto vanwege status, vrijheid en geluk, we kunnen ook niet meer zonder omdat de auto in ons leven is ingesleten. Natuurlijk zijn er trucs om mensen uit de auto te krijgen met bijvoorbeeld enorme parkeertarieven, maar als we ons autogebruik echt aan willen pakken, dan moeten we de manier waarop we leven veranderen. Daarvoor zijn echt goed ov en e-bikes fijne hulpmiddelen, maar we kunnen ook niet zonder flexibele werktijden, mogelijkheden om thuis te werken en ruime openingstijden van bijvoorbeeld winkels. En ja, dat gaat makkelijker in een stad, vol ov en voorzieningen, dan op het platteland.

Reacties

Frans Sam
Laten we realistisch blijven: bepaalde negatieve consequenties ( verkeersonveiligheid, luchtvervuiling, landschaps- en stadsvernieling) moeten worden tegengaan. Dat hoeft niet te betekenen dat autogebruik radicaal zou moeten worden uitgebannen, wel dat moet worden aangestuurd op selectief auto gebruik. Naar de sportschool kan misschien ook op de fiets.......Maak die alternatieven laagdrempelig en beloon en stimuleer de burger die (incidenteel)auto-alternatieven gebruikt!!
2-3-2016 16:27:44

Frans Sam
Laten we realistisch blijven: bepaalde negatieve consequenties ( verkeersonveiligheid, luchtvervuiling, landschaps- en stadsvernieling) moeten worden tegengaan. Dat hoeft niet te betekenen dat autogebruik radicaal zou moeten worden uitgebannen, wel dat moet worden aangestuurd op selectief auto gebruik. Naar de sportschool kan misschien ook op de fiets.......Maak die alternatieven laagdrempelig en beloon en stimuleer de burger die (incidenteel)auto-alternatieven gebruikt!!
2-3-2016 16:27:44

Frans Sam
Laten we realistisch blijven: bepaalde negatieve consequenties ( verkeersonveiligheid, luchtvervuiling, landschaps- en stadsvernieling) moeten worden tegengaan. Dat hoeft niet te betekenen dat autogebruik radicaal zou moeten worden uitgebannen, wel dat moet worden aangestuurd op selectief auto gebruik. Naar de sportschool kan misschien ook op de fiets.......Maak die alternatieven laagdrempelig en beloon en stimuleer de burger die (incidenteel)auto-alternatieven gebruikt!!
2-3-2016 16:27:43

Frans Sam
Laten we realistisch blijven: bepaalde negatieve consequenties ( verkeersonveiligheid, luchtvervuiling, landschaps- en stadsvernieling) moeten worden tegengaan. Dat hoeft niet te betekenen dat autogebruik radicaal zou moeten worden uitgebannen, wel dat moet worden aangestuurd op selectief auto gebruik. Naar de sportschool kan misschien ook op de fiets.......Maak die alternatieven laagdrempelig en beloon en stimuleer de burger die (incidenteel)auto-alternatieven gebruikt!!
2-3-2016 16:27:42

Frans Sam
Laten we realistisch blijven: bepaalde negatieve consequenties ( verkeersonveiligheid, luchtvervuiling, landschaps- en stadsvernieling) moeten worden tegengaan. Dat hoeft niet te betekenen dat autogebruik radicaal zou moeten worden uitgebannen, wel dat moet worden aangestuurd op selectief auto gebruik. Naar de sportschool kan misschien ook op de fiets.......Maak die alternatieven laagdrempelig en beloon en stimueleer de burger die (incidenteel)auto-alternatieven gebruikt!!
2-3-2016 16:27:42

Frans Sam
Laten we realistisch blijven: bepaalde negatieve consequenties ( verkeersonveiligheid, luchtvervuiling, landschaps- en stadsvernieling) moeten worden tegengaan. Dat hoeft niet te betekenen dat autogebruik radicaal zou moeten worden uitgebannen, wel dat moet worden aangestuurd op selectief auto gebruik. Naar de sportschool kan misschien ook op de fiets.......Maak die alternatieven laagdrempelig en beloon en stimuleer de burger die (incidenteel)auto-alternatieven gebruikt!!
2-3-2016 16:27:41

Frans Sam
Laten we realistisch blijven: bepaalde negatieve consequenties ( verkeersonveiligheid, luchtvervuiling, landschaps- en stadsvernieling) moeten worden tegengaan. Dat hoeft niet te betekenen dat autogebruik radicaal zou moeten worden uitgebannen, wel dat moet worden aangestuurd op selectief auto gebruik. Naar de sportschool kan misschien ook op de fiets.......Maak die alternatieven laagdrempelig en beloon en stimueleer de burger die (incidenteel)auto-alternatieven gebruikt!!
2-3-2016 16:25:26

Ingrid
De groep vrouwen zijn ook degene die dan het voorbeeldgedrag in het verkeer doorgeven. De constatering is leuk, maar hoe verander je dat?
Tijdens ouderbijeenkomsten bevestig ik de logica van het gedrag, naar school met de auto omdat je door moet naar werk, sociale verplichtingen etc.
Ik geef wel aan dat kinderen leren door te wandelen en te fietsen. En vraag of het mogelijk is om dat dan in te plannen. Een of twee keer in de week wel op de fiets naar school. Het gaat dan om verkeersopvoeding en vaardigheden aanleren, daar is men wel gevoelig voor.

Overigens, op de Azoren, was ik op het kleinste eilandje, Flores en alles en iedereen gebruikte de auto, ook voor 5 min lopen. Doen we het hier nog goed.
2-3-2016 10:06:02

j.juffermans@htm.nl
Er zijn wel momenten wanneer OV - deur tot deur - sneller is dan de auto; namelijk wanneer er files staan. en die staan er!

Ingesleten gedrag maakt het heel moeilijk om te veranderen. Er zijn weinig personen die zich in de ochtend afvragen, hoe ga ik naar mijn werk?(bijv. omdat er files staan) met de auto of OV?. Wellicht biedt simuleren van die overweging soelaas.
1-3-2016 15:22:53

© Copyright 2014 CROW