Het 7E-model helpt bij gedragsverandering 2 dec 2015

    Stel, je wilt dat automobilisten zich veiliger gaan gedragen in de buurt van de nieuwe school. Of je wilt dat forenzen vaker een alternatief zoeken voor de auto, omdat binnenkort een belangrijke autoroute wordt afgesloten wegens werkzaamheden. Het zijn twee bekende voorbeelden van mobiliteitsvraagstukken die goed met een gedragsverandering zijn op te lossen. Maar bij die gedragsverandering begint het vraagstuk pas. Hoe krijg je je doelgroep zo ver dat ze extra voorzichtig rijden bij een schoolomgeving, of de auto inruilen voor de fiets?

    Informatie

    Het 7E-model biedt hulp om inzicht te krijgen in gedragsvraagstukken en om de juiste beleidsmatige oplossing te vinden. Het model is in 2009 ontwikkeld door de Vlaamse Fran Bambust. Bambust had in de loop van de jaren een breed scala aan banen, van docent en therapeut tot computerverkoper. Daarbij merkte ze vaak dat informeren zelden voldoende was om gedrag te beïnvloeden. Ze experimenteerde met andere vormen, zoals storytelling. Vanuit al haar ervaringen ontwikkelde ze uiteindelijk het 7E-model. Het model wordt inmiddels ingezet door onder andere de Vlaamse overheid.

    Bekende elementen

    Op het eerste gezicht lijkt het 7E-model redelijk complex, maar na een korte uitleg blijkt dat er veel elementen in zitten die we al kennen uit andere modellen over gedragsbeïnvloeding. Het verschil is dat dit model uitgebreider is, en daardoor meer rekening houdt met de situatie waarin je doelgroep zich bevindt, en de bijbehorende oplossingen.

    Ladder

    De basis van het 7E-model is de ladder van gedragsveranderingen. Deze ladder telt, zoals in de naam van het model staat, zeven treden.
     
    1. Onwetendheid; je doelgroep heeft geen kennis over het onderwerp of de verandering
    2. Bewustzijn; je doelgroep is redelijk bekend met het onderwerp, maar is zich er niet van bewust dat ze zelf ook iets met deze informatie kunnen doen.
    3. Bezorgdheid; je doelgroep ervaart de door jou aangehaalde situatie wel als problematisch, maar ziet niet in dat ze hier zelf wat aan kunnen doen.
    4. Inzicht: je doelgroep ziet wel in dat ze zelf iets kunnen doen aan de bewuste situatie, maar heeft geen tijd, geen geld of geen materialen.
    5. Intentie; je doelgroep heeft de mogelijkheden en het inzicht om de situatie te veranderen, maar moet daarvoor haar gedrag veranderen en vindt dat moeilijk.
    6. Aftastend gedrag; je doelgroep vertoont soms het gewenste gedrag, en soms niet.
    7. Vast gedrag; je doelgroep heeft haar gedrag blijvend veranderd.

    Links van de ladder staat een lijst met zeven sleutels die ervoor kunnen zorgen dat je doelgroep stijgt op de ladder. Rechts van de ladder staat een lijst met zeven drempels die juist verhinderen dat je doelgroep stijgt op de ladder. Bij de sleutels kun je denken aan begrippen als kennis, sociale druk, externe motivatie en oplossingen. Drempels zijn onder andere; verwachtingen, gebrek aan zelfvertrouwen, gewoontes en beleving. De lijstjes met drempels en sleutels zijn niet uitputtend en kunnen ook op andere treden voorkomen dan de treden waar ze in het model zijn geplaatst.

    Doelgroep

    Daarnaast kunnen de drempels en sleutels per doelgroep verschillen. Daarom is het belangrijk om, naast het lijstje algemene drempels en sleutels, goed naar je doelgroep te kijken. Welke drempels en sleutels passen specifiek bij hen? Als je doelgroep uit ouderen bestaat, zou ‘moeite met nieuwe media’ bijvoorbeeld een drempel kunnen zijn. Een sleutel voor deze doelgroep zou ‘zelfstandig blijven’ kunnen zijn.

    Hefbomen

    Het laatste onderdeel van het 7E-model zijn de zeven hefbomen, de ‘E’s’. Dat zijn zeven antwoorden op de plaats op de ladder waar je doelgroep zich bevindt. De drempels en sleutels zijn een goed hulpmiddel om de hefbomen om te zetten in concrete acties.
     
    • Enlighten; welke kennis heeft je doelgroep nodig? Hoe kun je die kennis overbrengen?
    • Enthuse; hoe kun je je doelgroep betrekken bij de situatie en hen enthousiasmeren om mee te doen?
    • Encourage; hoe kun je je doelgroep aanmoedigen, belonen of ondersteunen om uit hun oude gedrag te stappen en het gewenste gedrag te proberen?
    • Exemplify; welke voorbeelden kun je gebruiken om de doelgroep inzicht te geven in hoe het verwachte gedrag er concreet uitziet? Geef zelf ook het goede voorbeeld!
    • Enable; welke middelen, instrumenten of tools zijn nodig om je doelgroep te helpen of te begeleiden bij het gewenste gedrag?
    • Engage; zoek de rolmodellen binnen de doelgroep, probeer hen bij het project te betrekken en onderzoek hoe zij anderen kunnen overtuigen.
    • Experience; beloon de doelgroep als ze het gewenste gedrag vertonen. Dat kan zowel met een complimentje (emotioneel) of met een cadeautje. Door positieve feedback kun je het zelfvertrouwen van de doelgroep laten groeien en het aftastgedrag bestendigen.

    7Einverted.jpg

    De gemeente Zuyderzee

    Dat was de theorie van het 7E-model, maar met een (simplistisch) praktijkvoorbeeld gaat het pas echt leven. Daarom gaan we naar de fictieve gemeente Zuyderzee, waar druk autoverkeer is tussen de hoofdplaats Amstelmeer en de woonkern Huizerveen. Komende zomer gaat de belangrijkste autoweg op de schop. De gemeente wil files en sluipverkeer voorkomen. Daarnaast zou het goed zijn om een lange-termijnoplossing te vinden voor het autoverkeer, want de luchtkwaliteit in de gemeente is niet zo best.

    E-bike

    De e-bike zou een oplossing kunnen zijn, want de afstand tussen beide plaatsen is met elf kilometer iets te ver voor de gewone fiets. Als eerste brengt de gemeente een aantal gegevens in kaart: om hoeveel automobilisten gaat het? Op basis daarvan wordt uitgerekend dat de meeste overlast kan worden voorkomen als 20% van hen voortaan op de e-bike gaat.

    Twee groepen

    Daarna volgt een enquête onder de automobilisten die tussen Amstelmeer en Huizerveen forenzen. De gemeente wil weten hoe zij de situatie op de weg ervaren en hoe zij tegenover de e-bike staan.
    Uit de enquêteresultaten blijkt dat er grofweg twee groepen forenzen zijn. De eerste groep ervaart de dagelijkse files niet als problematisch, en ziet, bij gebrek aan probleem, de e-bike niet als een nuttige oplossing. Daarmee plaatsen zij zichzelf op de tweede sport van de ladder van gedragsveranderingen. De tweede groep forenzen is zich er van bewust dat de file een probleem is, en de komende zomer nog erger zal worden. Ze hebben zelf wel eens nagedacht over een alternatief, maar zijn nog niet verder gekomen. E-bikes kennen ze, maar die vinden ze nogal prijzig. Daarmee staan ze op de vierde of op de vijfde sport van de ladder.

    Mooi weer

    De gemeente Zuyderzee kan op basis van de enquêteresultaten het 7E-model verder invullen en een aanpak bedenken. Een van de specifieke sleutels die ze definiëren, is dat de wegwerkzaamheden in de zomer plaatsvinden; als het mooi weer is, is dat een extra motivatie om te fietsen. Eén van de drempels is, dat veel van de respondenten aangeven dat hun werkgevers geen goede fietsenstalling hebben. Als mensen al een dure e-bike aanschaffen, hebben ze een droge, veilige fietsparkeerplaats nodig.

    Aanpak

    De gemeente besluit zich in haar aanpak te richten op de groep forenzen die het hoogst op de ladder staan. Ze kiest in haar aanpak voor de E’s Enable en Encourage. Om de forenzen aan de e-bike te helpen, ontwikkelt de gemeente een tweeledige aanpak. Ten eerste wordt er in samenwerking met de belangrijkste werkgevers in Amstelmeer een aantal overdekte fietsenstallingen geplaatst. Ten tweede zet de gemeente een kortingsprogramma op, waarmee forenzen die gedurende de wegwerkzaamheden fietsen een mooie korting op hun nieuw aangeschafte e-bikes bij elkaar kunnen trappen.

    Plensbuien…

    De gemeente Zuyderzee heeft veel gehad aan het overzicht dat het 7E-model hen bood. Maar de gemeente heeft ook gemerkt dat de sleutels en drempels niet statisch zijn. Zo profiteerde de gemeente bij de start van de campagne van een stralende lentezon, die extra deelnemers verleidde om te gaan fietsen. Maar de maand juli was extreem nat. De gemeente bedacht snel een extra motivatiecampagne, om deelnemers op de e-bike te houden. Daarin werden de fanatiekste fietsers onder de deelnemers ingezet als rolmodel. Dit is de E van Engage.

    DSC09880.JPG

    Resultaat

    De gemeente mag trots zijn; de wegwerkzaamheden zijn afgerond zonder noemenswaardige extra files. De deelnemers hebben hun bij elkaar gefietste korting op de e-bikes gekregen en de deelnemers die de meeste kilometers fietsten zijn in het zonnetje gezet. Hier zien we de E van Experience terug. Uit de afsluitende enquête blijkt dat een flink aantal fietsers van plan is om in de winter te blijven fietsen. Ondertussen heeft de gemeente al nieuwe ambities; zou het mogelijk zijn om de groep forenzen op de tweede sport van de ladder van gedragsverandering een paar stappen omhoog te krijgen?

    Meer weten over het 7E-model? Bekijk deze Prezi.

    -door de redactie-

     

Reacties

Er zijn nog geen reacties op dit bericht

© Copyright 2014 CROW