Fietsknopjes: idiotie uit het autotijdperk? 9 dec 2015

    Heeft u ooit nagedacht over het knopje waarop fietsers moeten drukken om groen te krijgen? Een blog van Mikael Colville-Andersen van Copenhagenize trok al weer even geleden mijn aandacht. Volgens Colville-Andersen is het fietsknopje een verkeerskundige idiotie uit een voorbij tijdperk.

    Fiets1.jpg

    Het idee achter het knopje is namelijk dat de auto moet kunnen doorrijden. Verkeerslichten zijn uitgevonden voor auto’s. Als er geen auto’s waren geweest, waren ze waarschijnlijk nooit uitgevonden. Ze zijn er om de doorstroming van het verkeer te bevorderen. En vaak komt het erop neer dat het om de doorstroming van auto’s gaat. Mocht er per ongeluk een fietser langs komen, dan moet deze via een knopje vragen of hij misschien ook een keertje mag oversteken. En dat past volgens de Deen niet voor steden die de fiets een prominente positie willen geven. Je vraagt een automobilist toch ook niet om op een knopje te drukken?

    Met oprechte trots claimt de oprichter van Copenhagenize dat zijn stad Kopenhagen inmiddels ‘fietsknopjesvrij’ is. Met daarbij een open uitnodiging naar andere steden om dit voorbeeld te volgen.


    fiets2.jpg

    Nederland: placebo-knopjes

    De blog op Kopenhagenize zette mij aan het denken. Een kleine zoektocht op internet leverde een merkwaardig resultaat op. Op de site van de Fietsersbond zijn diverse voorbeelden van kruisingen die op de auto zijn ontworpen. Zelfs als het fietspad ernaast een hoofdfietsroute is, kant het zijn dat bij een stille zijweg de fietser moet stoppen, op het knopje drukken en wachten tot hij groen krijgt. Iets wat de geroutineerde fietser al gauw afleert.

    Elders wordt melding gemaakt van een moeder die letsel oploopt als ze – beladen met een kind voorop en een kind achterop – moet stoppen en op het knopje drukt en daarbij haar evenwicht verliest.

    In een tijdperk van big data, sensoren, apps, zelfrijdende voertuigen moeten fietsers regelmatig op dat knopje drukken. Kan dat niet ‘smarter’?

    Iemand anders komt tot de ontdekking dat sommige fietsknopjes er voor niets staan: er zitten keurige sensoren in de weg en je hoeft niet op het knopje te drukken. De kans is groter dat iemand op groen wacht, als die persoon het knopje heeft ingedrukt. En daarom zouden sommige wegbeheerders placebo-knopjes plaatsen. Uit Belgisch onderzoek blijkt echter dat wanneer voetgangers op een knopje drukken, ze ook onmiddellijk groen verwachten. Als dat niet zo is, steken ze toch maar over.

    Maar is nu het fietsknopje het echte probleem?

    Want het is niet alleen maar kommer en kwel. Iemand herinnert zich het gevoel van macht, als hij als kind bij een grote kruising met veel autoverkeer op het knopje drukt. Al gauw komt de hele stoet aan auto’s en vrachtwagens tot stilstand – alleen omdat hij op dat knopje heeft gedrukt!

    Sterker nog: ergens op internet klaagt een fietser dat hij niet groen krijgt, omdat de detectielus kapot blijkt. En daar blijkt dus die ‘placebo-knop’ ineens een functie te hebben: in dat soort gevallen kun je het licht toch nog op groen krijgen. Met andere woorden: zo slecht zijn die knopjes toch ook weer niet.

    Doorfietsen

    Alweer een hele poos geleden legde 'fietsprofessor' Marco te Brömmelstroet van de Universiteit van Amsterdam mij uit dat het stoppen en optrekken een fietser net zoveel energie kost als 100 meter fietsen. Dat verklaart wellicht waarom fietsers er niet van houden om te stoppen voor een zebrapad of een verkeerslicht.

    Fietsknopjes kunnen misschien wat stompzinnig over komen, maar het punt waar het werkelijk om draait is dat fietsers zoveel mogelijk door willen fietsen.  Wanneer dat mogelijk is, zullen fietsers dit waarderen. Ook zal het de concurrentiepositie van de fiets ten opzichte van de auto verbeteren. Zwolle werd vorig jaar verkozen als het fietsstad van het jaar. Het thema was ‘barri√®revrij fietsen’. En dat is in Zwolle heel goed mogelijk. Uit de fietstelweek bleek dat in Overijssel het snelste gefietst wordt. Misschien heeft dat niet zo zeer te maken met een hoge snelheid, maar met het weinige oponthoud bij kruispunten.

    -door Friso Metz -
    Friso Metz werkt voor Advier en Match Mobiliteit.

Reacties

Er zijn nog geen reacties op dit bericht

© Copyright 2014 CROW