ANWB Streetwise next level (voortgezet onderwijs)

Jongeren tussen de 12 en 16 jaar lopen veel risico in het verkeer. In deze periode fietsen jongeren vaak langere routes ten opzichte van de basisschool en fietsen zij vaker zelfstandig. Daarnaast zijn jongeren van deze leeftijd nog volop in ontwikkeling, het groepsgedrag en afleiding door onder andere de mobiele telefoon en groepsdruk kunnen een grote rol spelen in hun gedrag. Daarom zet de ANWB het verkeersprogramma ANWB Streetwise next level in. Een interactief verkeersprogramma, dat landelijk wordt ingezet voor de eerste drie leerjaren van alle niveaus van het voortgezet onderwijs. Het verkeersprogramma wordt gegeven door professionele ANWB-instructeurs. De drie verkeersprogramma’s hebben als algemeen doel om een positieve gedragsverandering te bewerkstellingen op het gebied van verkeer. Het doel van het programma is daarom ten eerste om kennis over verkeersregels te vergroten en te verbeteren. Ten tweede krijgen jongeren meer inzicht in de gevolgen van hun (on)veilige gedrag en ten derde wordt hun motivatie aangeboord om veilig verkeersgedrag te vertonen.

Praktische informatie

Uitgever ANWB, Bas van Rossen, manager ANWB Streetwise, e-mail: streetwiseVO@anwb.nl, tel.088-2698543
Jaar 2019
Kosten Eén uitvoeringsdag module klas 1 tot en met klas 3 € 450,- (incl. BTW).
Inzet één uitvoeringsdag per losse module € 175,- (incl. BTW).


Verschijningsvorm

ANWB Streetwise next level bestaat uit drie onderdelen:

1. ANWB Verkeersworkshop “IK & het verkeer!” (1e klassen, geschikt voor alle niveaus)
Tijdens deze interactieve workshop worden de leerlingen zich bewust van hoe zij zelf aan het verkeer deelnemen. De verkeersworkshop is geheel afgestemd op de belevingswereld van de doelgroep en behandelt thema’s zoals afleiding in het verkeer, groepsdruk, telefoongebruik, zichtbaarheid en verkeersongelukken.
 
Door middel van tablets werken de leerlingen in tweetallen aan een serie vragen en ethische verkeersdilemma’s. Persoonlijke ervaringen maken deel uit van de verkeersworkshop. Leerlingen verdienen punten als zij het goede antwoord geven.  Aan het einde van de verkeersworkshop is te zien wie de meeste punten heeft behaald! Deze werkvorm zorgt voor een stukje competitie, motivatie en zeer gemotiveerde leerlingen.
 
De verkeersdilemma’s worden onder begeleiding van de instructeur besproken met de groep, het draait hierbij om bewustwording van eigen gedrag. De instructeur begeleidt de leerlingen op professionele wijze zodat zij zelf gaan inzien dat verkeerde keuzes maken in het verkeer, grote gevolgen kunnen hebben.
 
De verkeersworkshop wordt gegeven door een professionele Streetwise instructeur.

Tijdsduur: 1 lesuur. Alle lessen worden aaneengesloten gepland - zonder tussenuren - in hetzelfde klaslokaal. Op een schooldag zijn er zes sessies mogelijk met maximaal 30 leerlingen per sessie.


2. ANWB Verkeersbus (2e klassen, geschikt voor alle niveaus ). De Verkeersbus staat in de nabijheid van de school. De opvallende Verkeersbus zit vol met de allernieuwste apparatuur waarmee de leerlingen vijf verschillende workshops volgen. Hierbij staan zelf ervaren/beleven, kennisoverdracht, zelfreflectie en gedragsbeïnvloeding centraal. De les wordt gegeven door een professionele Streetwise instructeur. Elke workshop in de bus duurt ongeveer 15 minuten.

Tijdsduur: 90 tot 100 minuten (praktijkonderwijs 75 minuten)
Per schooldag zijn maximaal vier sessies mogelijk met 30 leerlingen. Alle sessies dienen aansluitend - zonder tussenuren - gepland te worden.
 

3. ANWB Virtual Reality (klas 3, geschikt voor alle niveaus): Door middel van Virtual Reality worden de leerlingen op de plek van de andere bestuurders gezet. Zo zijn zij bijvoorbeeld een buschauffeur, vrachtwagenchauffeur of een automobilist. Op deze manier zien zij hoe ander weggebruikers naar het verkeer kijken en worden zij geconfronteerd met hun eigen gedrag in het verkeer. De workshop is interactief opgezet. Leerlingen moeten participeren op verkeersregels en medeweggebruikers. Zo worden zij zich bewust hoe zij zelf deelnemen aan het verkeer en gaan inzien dat zij verantwoordelijk zijn voor het nastreven van veilig verkeersgedrag in het verkeer.
De les start met een filmpje en discussie over TommyBoy en een discussie over het gebruik van de mobiele telefoon op de fiets.
Daarna volgt uitleg over de Virtual Reality-bril en hoe zij de verkeerssituaties goed kunnen doorlopen. Vervolgens gaan de leerlingen verkeerssituaties rijden met de Virtual Reality-bril op

Tijdsduur: 1 lesuur. Alle lessen moeten aansluitend gepland te worden - zonder tussenuren - in hetzelfde klaslokaal. Op één schooldag zijn er zes sessies mogelijk met maximaal 30 leerlingen per sessie.

 

Korte karakteristiek

Klas 1 ANWB Verkeersworkshop ‘IK & het verkeer!’: tijdens de interactieve verkeersworkshop ‘IK & het verkeer!’ worden de leerlingen zich bewust van hoe zij zelf aan het verkeer deelnemen. Het onderwerp afleiding in het verkeer en de MONO-campagne maken deel uit van deze verkeersworkshop. De verkeersworkshop is geheel afgestemd op de belevingswereld van de doelgroep en behandelt thema’s zoals de kosten van verkeersboetes, aantallen verkeersslachtoffers en het gebruik van de mobiele telefoon tijdens het fietsen. Ook wordt ingespeeld op de emotie door het tonen van confronterende beelden. Ethische verkeersdilemma’s en persoonlijke ervaringen vormen de rode draad.
 
Tijdens de Verkeersworkshop wordt vooral gebruik gemaakt van de ervaring die de jongere al heeft wat dan weer gedeeld wordt met andere jongeren uit hun klas. Aan de hand van foto’s en filmpjes, ondersteund met iPads, en het verhaal van de instructeur wordt de leerling zich bewust(er) in het maken van keuzes in het verkeer.

Klas 2 ANWB Verkeersbus: de klas wordt in vijf groepjes verdeeld. De leerlingen doorlopen zelfstandig en onder begeleiding van de Streetwise instructeur een spannend traject dat bestaat uit vijf workshops. Elke workshop duurt ruim een kwartier. Na afloop van een workshop schuiven de groepjes leerlingen door naar een volgende workshop. De module “Dode hoek” wordt door de Streetwise-instructeur gegeven. De andere workshops voeren de leerlingen zelfstandig uit. De docent blijft er de hele les bij en kan toezicht houden en de leerlingen waar nodig helpen. In de bus is opgenomen:
 
1. Dode hoek - gericht op kennis
Inzicht krijgen waar de Dode hoek van een vrachtwagen zich bevindt en daar naar weten te handelen als verkeersdeelnemer. Leerlingen krijgen van de Streetwise-instructeur uitgebreide uitleg 
over de dode hoek. Ze mogen zelf om de beurt plaatsnemen op de bestuurdersstoel van de bus en ervaren zo zelf wat de bestuurder kan zien. Door het tonen van animatiefilmpjes en confronterende 
beelden worden uw leerlingen zich bewust van het gevaar en zullen zij hun verkeersgedrag hierop gaan afstemmen. 

2. Mobiliteitsspel - gericht op gedragsbeïnvloeding
De leerling krijgt inzicht in het eigen verkeersgedrag en het verkeersgedrag daar op afstemmen. Op een monitor wordt een hi-tech digitaal bordspel getoond met vragen over verschillende vervoersmiddelen, verkeersregels, afleidende factoren in het verkeer en (eigen) verkeersgedrag. Vier groepjes leerlingen vormen per duo een vervoersmiddel. Een digitale dobbelsteen bepaald het aantal vakjes vooruit waarna een vraag beantwoordt moet worden. De opzet van de game is om d.m.v. gedragsvragen de leerlingen bewust te maken van hun verkeersgedrag.

3. Kennisquiz - gericht op kennis
De leerling doet kennis op van de meest relevante verkeersregels en voorrangsituaties die voor deze doelgroep van toepassing is. De kennisquiz wordt op twee touchscreen monitoren gespeeld. 
Per monitor zijn er twee leerlingen met de quiz aan de slag. De kennisquiz bestaat uit twintig korte vragen/animaties. Deze gaan over het verkeersregels, voorrangssituaties en leuke wetenswaardigheden. Het doel is om door middel van een aantal vragen de verkeerskennis van de leerlingen te toetsen. 

4. Computerspel ‘Kandatofkandatniet’ - gericht op gedragsbeïnvloeding
De leerling reflecteert op zijn eigen en andermans verkeersgedrag en maakt daarbij keuzes t.b.v. het zich veilig begeven door het verkeer. Leerlingen krijgen via een monitor filmpjes te zien, waarna ze met een stemkastje verbonden aan een computer op de gestelde vragen hun mening kunnen geven. Er worden verschillende onderwerpen belicht op een luchtige en humoristisch vormgegeven manier. Onderwerpen zijn onder andere alcohol in het verkeer, wel/geen gebruik van je mobieltje, oorzaken en verschillende vormen van afleiding in het verkeer en het fietsen in groepen. De workshop heeft als doel om keuzes te maken en te reflecteren op het verkeersgedrag.

5. Scootersimulatie: zien en gezien worden! - gericht op gedragsbeïnvloeding
De leerling kent het belang van zien en gezien worden en handelt daar naar in het verkeer. In het verkeer is goede verlichting erg belangrijk. Maar hoe zichtbaar ben je eigenlijk in het verkeer? Leerlingen ervaren dit door zelf plaats te nemen op één van de vier scootersimulatoren waarbij wordt gereden in een virtuele wereld met mede weggebruikers en echte rijgeluiden. Onderweg komen ze verschillende situaties tegen. Er wordt gereden tijdens daglicht en dan wordt het avond en nacht. De simulatie heeft als doel uw leerlingen bewust te maken van het belang van goed zichtbaar zijn in het donker. 
 
Klas 3 ANWB Virtual Reality: tijdens de workshop zitten de leerlingen in groepjes van maximaal vijf leerlingen in een aangepaste klasopstelling. Hierdoor kunnen de leerlingen makkelijk contact met elkaar maken, discussiëren en  hebben zij de gelegenheid om allemaal een verkeerssituatie met de VR-bril te doorlopen. De les start met uitgebreide reflectie op afleiding in het verkeer  (telefoongebruik in het verkeer en zelfreflectie) en het filmpje TommyBoy maakt deel uit van de les.
Daarna zijn er vijf verschillende scenario’s, namelijk als: fietser, scooterrijder, automobilist, vrachtwagenchauffeur en buschauffeur. De leerlingen doorlopen steeds een ander scenario als bestuurder van een voertuig zodat zij zelf kunnen ervaren hoe het is om een van de andere bestuurders te zijn.
 
Terwijl één van de leerlingen de verkeerssituatie rijdt, kijken de andere groepsleden mee op de laptop. Zij krijgen ondertussen vragen die zij moeten beantwoorden. Aan het eind van de les bespreekt de instructeur met de klas welk groepje de meeste vragen goed heeft beantwoord en het beste de scenario’s heeft gereden.
 

Inzetbaarheid en gebruiksvoorwaarden

De Verkeersworkshop ‘IK & het verkeer!’ vindt plaats in een klaslokaal. De klasopstelling blijft ongewijzigd. Bij elke twee leerlingen wordt gebruik gemaakt van één iPad. 

Voor de Verkeersbus is een standplaats (parkeerplaats) nodig in de nabijheid van de school van ca. 20 x 10 meter en een stroomvoorziening (230volt/16 amp).
 
De Virtual Reality vindt plaats in een klaslokaal. Leerlingen zitten in groepjes van maximaal 5 leerlingen. Bij elk groepjes ligt één VR-bril.
 
Bij alle modules geldt er een maximum van 30 leerlingen.
 

Effectmeting

Ook bij ANWB Streetwise next level heeft een effectmeting plaatsgevonden, deze is uitgevoerd door Royal Haskoning. Bij de effectmeting is in kaart gebracht op welke manieren het programma verkeersveilig gedrag  stimuleert en op welke vlakken nog verbetering te behalen is.
 
Bij de uitgevoerde effectmeting zijn de veranderingen in kennis, attitude en gedrag van twee groepen zo gecontroleerd mogelijk met elkaar vergeleken. Hiervoor zijn meerdere metingen uitgevoerd. De experimentele groep deed mee aan het verkeersprogramma ANWB Streetwise next level en deed de voor-en nameting, de controle groep deed dit niet.
 
Uit het resultaat van de effectmeting blijkt dat deelname aan ANWB Streetwise next level aspecten van verkeersveilig gedrag positief beïnvloedt. Een interessant effect dat werd waargenomen is dat het programma een afname in verkeersonveilig gedrag bij jongeren laat zien.
 
In België draait eenzelfde programma. De Universiteit van Leuven heeft bij deze bus het effect gemeten en dat was zeer positief. In 2019 heeft een effectmeting plaatsgevonden bij de ANWB Verkeerworkshop ‘IK & het verkeer!’ en de ANWB Verkeersbus, uitgevoerd door Royal Haskoning. Samen met Royal Haskoning zijn de leerdoelen van alle lesmodules in kaart gebracht en beschreven. Uit extern onderzoek blijkt dat 51% van de leerlingen na deelname aan Streetwise next level het mobiel telefoon gebruik aanpast. De effectmeting van ANWB Streetwise next level is begin 2020 afgerond. Uit de effectmeting blijkt dat ANWB Streetwise next level op een aantal belangrijke punten zorgt voor een positieve verandering omtrent verkeersgedrag en verkeerskennis bij jongeren.


Methodiek

Leerdoelen Streetwise Next Level
 
Verkeersworkshop ‘IK & het verkeer!’
Hoofddoel: na de workshop hebben leerlingen inzicht in hoe zij zelf acteren in het verkeer en hun verantwoordelijkheid in het verkeer. Hierbij staan smartphonegebruik, fietsverlichting en groepsgedrag centraal.
  • De leerling weet wat de gevolgen van verkeersonveilig gedrag en het niet naleven van verkeersregels (zie onder) kunnen zijn (kennen)
  • De leerling kan aangeven waarom goede fietsverlichting noodzakelijk is
  • De leerling kent het belang van het dragen van een autogordel
  • De leerling weet welke gevaren alcohol en energiedrankjes geven in het verkeer
  • De leerling heeft inzicht in het effect van (harde) muziek op het omgevingsbewustzijn
  • De leerling kan aangeven waarom het belangrijk is om richting aan te geven
  • De leerling heeft inzicht in onveilige situaties in het verkeer in relatie tot zijn/haar verantwoordelijkheid als verkeersdeelnemer (kunnen)
  • De leerling kan risicogedrag tijdens het fietsen benoemen
  • De leerling weet dat hij/zij een keus kan maken tussen verkeersonveilig gedrag en de mogelijke risico’s daarvan voor hem-/haarzelf en medeweggebruikers (kunnen)
  • De leerling kan benoemen welke gevaren en risico’s zijn wanneer de leerling door rood fietst
  • De leerling kan aangeven waarom het onverantwoordelijk is om met meer dan twee mensen naast elkaar te fietsen
  • De leerling kan een afweging maken tussen het gebruiken van een mobiele telefoon op de fiets en de mogelijke risico’s
  • De leerling wil verantwoordelijkheid in het verkeer nemen door deze kennis en kunde toe te passen (willen)
  • De leerling is gemotiveerd om anderen aan te spreken op verkeersonveilig gedrag (willen)
  • De leerling is in staat om volwassenen (zoals ouders, opa’s en oma’s) aan te spreken op verkeersonveilig gedrag
  • De leerling kan weerstand bieden aan groepsdruk

De verkeersregels en verkeers(on)veilig gedrag die in deze module worden behandeld, zijn:
  • Het voeren van fietsverlichting
  • Het dragen van een autogordel
  • Het gebruiken van een mobiele telefoon op de fiets of als bestuurder van een auto
  • Het drinken van energiedrankjes en/of alcohol als fietser of automobilist
  • Het luisteren van (harde) muziek op de fiets
  • Het niet aangeven van richting op de fiets
  • Door rood rijden op de fiets
  • Met meer dan twee personen naast elkaar fietsen
 
Leerdoelen Verkeersbus
Hoofddoel: na de les hebben de leerlingen kennis opgefrist van de meest relevante verkeersregels voor de doelgroep (herhaling) en passen zij hun gedrag aan verkeerssituaties aan.
  • (kennisquiz) De leerling kent belangrijke voorrangsregels (zie onder) en de mogelijke risico’s en gevolgen van het niet naleven daarvan en past de regels juist toe (kennen/kunnen)
  • De leerling kent de betekenis van verschillende veelvoorkomende verkeersborden
  • (dode hoek) De leerling herkent gevaarlijke verkeerssituaties en weet hoe hierop in te spelen (kunnen)
  • De leerling weet wat een dode hoek is en waar dode hoeken zich bevinden bij een vrachtwagen/bus
  • De leerling weet wat de veilige plek is op de weg en hoe hij/zij zichtbaar is voor de chauffeur
  • De leerling kan uitleggen waarom een dode hoek een gevaarlijke situatie kan veroorzaken (kan dat of kan dat niet – (gedeeltelijke) herhaling module 1) De leerling weet dat hij/zij een keus kan maken tussen verkeersonveilig gedrag en de mogelijke risico’s daarvan voor hem-/haarzelf en medeweggebruikers (kunnen)
  • De leerling kan benoemen welke gevaren en risico’s zijn wanneer de leerling door rood fietst
  • De leerling kan aangeven waarom het onverantwoordelijk is om met meer dan twee mensen naast elkaar te fietsen
  • De leerling kan een afweging maken tussen het gebruiken van een mobiele telefoon op de fiets en de mogelijke risico’s
  • (scootersimulatie) De leerling is zich bewust van het belang van zien en gezien worden in het donker (kennen)
  • (mobiliteitsspel/kan dat of kan dat niet) De leerling kent de mogelijke gevolgen van verkeersonveilig gedrag en heeft inzicht in zijn/haar verantwoordelijkheid als verkeersdeelnemer (kunnen)
  • De leerling kan aangeven waarom goede fietsverlichting noodzakelijk is
  • De leerling kent het belang van het dragen van een autogordel
  • De leerling kan aangeven waarom het gevaarlijk is om je als fietser te laten “slepen” door een scooter
  • De leerling is zich bewust van de eigen kwetsbaarheid (het besef dat ze de ‘zwakkere’ verkeersdeelnemer zijn)
  • De leerling wil verantwoordelijkheid in het verkeer nemen door deze kennis en kunde toe te passen (willen)

Verkeersregels en verkeers(on)veilig gedrag die in deze module worden behandeld, zijn:
  • Het voeren van fietsverlichting
  • Het dragen van een autogordel
  • Voorrangsregels en verkeersborden
  • Door rood rijden op de fiets
  • Het gebruiken van een mobiele telefoon op de fiets of als bestuurder van een auto
  • Het drinken van alcohol als fietser of automobilist
  • Met meer dan twee personen naast elkaar fietsen
  • Het laten “slepen” door een scooter als fietser
 
Leerdoelen Virtual Reality
Hoofddoel: na de les heeft de leerling kennis van verkeersregels en -borden (vooral voorrangsregels) opgefrist, is zich (beter) bewust van de risico’s van verkeersonveilig gedrag, heeft inzicht verkregen in het perspectief van andere weggebruikers met andere vervoermiddelen en potentiele risico’s voor fietsers. De leerling is gemotiveerd te anticiperen op andere weggebruikers.
  • De leerling weet wat de risico’s zijn van het gebruiken van een mobiele telefoon op de fiets en waar die door veroorzaakt worden (kennen)
  • De leerling is zich bewust van het belang van zien en gezien worden door andere weggebruikers, overdag en in het donker (kennen)
  • De leerling weet wat een dode hoek is en waar dode hoeken zich bevinden bij een vrachtwagen/bus
  • De leerling weet wat de veilige plek is op de weg en hoe hij/zij zichtbaar is voor de chauffeur
  • De leerling kan aangeven waarom goede fietsverlichting noodzakelijk is
  • De leerling kent veelvoorkomende verkeers- en voorrangsregels (zie onder)
  • De leerling kent de mogelijke gevolgen van verkeersonveilig gedrag en heeft inzicht in zijn/haar verantwoordelijkheid als verkeersdeelnemer (kunnen)
  • De leerling kan zich verplaatsen in het perspectief van andere weggebruikers en is zich bewust van potentiele risico’s voor fietsers (kunnen)
  • De leerling is zich bewust van de relatie tussen grootte, behendigheid en snelheid van een voertuig en mogelijke gevaarlijke situaties
  • De leerling is zich bewust van de eigen kwetsbaarheid (het besef dat ze de ‘zwakkere’ verkeersdeelnemer zijn)
  • De leerling kan benoemen dat het belangrijk is om de eigen snelheid (als fietser of scooter) aan te passen aan andere verkeersdeelnemers
  • De leerling is in staat een afweging te maken tussen snelheid en veiligheid (kunnen)
  • De leerling kan benoemen dat veilig aankomen (uiteindelijk) belangrijker is dan op tijd aankomen
  • De leerling wil verantwoordelijkheid in het verkeer nemen door deze kennis en kunde toe te passen (willen)
  • De leerling anticipeert op andere weggebruikers en past zijn/haar gedrag daarop aan (willen)

Verkeersregels en verkeers(on)veilig gedrag die in deze module worden behandeld, zijn:
  • Het voeren van (fiets)verlichting
  • Het dragen van een autogordel
  • Voorrangsregels (o.a. kruisend fietsverkeer) en verkeersborden
  • Het gebruiken van een mobiele telefoon op de fiets of als bestuurder van een auto
  • Met meer dan twee personen naast elkaar fietsen
  • Zichtbaarheid van en voor medeweggebruikers


Aanvullende informatie

Voor meer informatie of het aanmelden voor een inzet van ANWB Streetwise next level:
http://www.anwb.nl/verkeer/veiligheid/streetwise/voortgezet-onderwijs

 

© Copyright 2014 CROW