Minder fietsdiefstal door priemende ogen

Rond het station van Dordrecht was fietsendiefstal een probleem. In de periode van mei tot en met december 2013 werden er 36 fietsen gestolen aan de achterkant van het station. De politie voerde in 2014 een aantal activiteiten uit om de fietsendiefstal terug te dringen. Behalve de lokfiets en borden met waarschuwingen was de meest opvallende maatregel een poster met daarop een paar priemende ogen van wijkagent Rutger van Rooij, met de boodschap: ‘Héé fietsendief, je bent gezien!’.

Het werkt!
In 2014 werden er in dezelfde periode nog maar dertien fietsen gestolen, een daling van maar liefst 69 procent. Het is niet na te gaan wat exact het effect was van de posters, maar waarschijnlijk waren ze effectief.
 
Een vergelijkbare proef op het terrein van de campus van Newcastle leverde een zelfde effect op. In de Utrechtse Kanaalstraat vond een proef plaats rond het probleem van foutparkeren. Daar was er veel overlast
van bezoekers die parkeerden op een laad- en en losplek. Er werd een bord opgehangen met een foto van ogen. Dat leidde tot 20 procent minder foutparkeerders. Een vergelijkbaar bord zonder de ogen leverde geen effect op. Het effect trad alleen op in het rustige deel van de straat waar er alternatieven beschikbaar waren.
 
Andere voorbeelden: Automobilisten stopten vaker bij een stopteken als ogen aangebracht waren bij het stopteken en minder mensen fietsen door rood als er bij het verkeerslicht een bord was toegevoegd met ogen.


foto: Nahalie Maassen

Hoe kan dat?
Mensen houden zich meer aan de geldende norm als iemand hen aankijkt. Een afbeelding van ogen bij een koffieautomaat zonder toezicht zorgde ervoor dat meer werknemers  betaalden voor hun koffie. De dwingend kijkende ogen op de foto appelleren onbewust aan de aanwezigheid van toezicht. De indicator was de juistheid van het bedrag dat afgerekend wordt. Deze werd gemeten in een situatie zonder de foto en in een situatie met een foto. Hoewel de controle op omstandigheden hier al minder goed was dan in het laboratorium, bleek duidelijk werknemers eerlijker afrekenen als de foto wordt getoond.
 
Zeker in het geval van fietsendiefstal wil je niet gezien worden. Wellicht verklaart dat waarom het effect groter was dan het effect van foutparkeren.
 
Veel interesse voor deze oplossing
De proef in Dordrecht heeft veel interesse opgewekt bij politiekorpsen in andere steden. Het effect lijkt universeel toepasbaar, al is het wel de vraag of het effect afvlakt wanneer het op veel plekken wordt toegepast. In Dordrecht trad er overigens een bijzonder neveneffect op: de borden waren zo populair dat ze veel werden gestolen!
 
 Bronnen
Mobiliteit en gedrag, begrijpen en beïnvloeden, CROW, 2013
Fietsdiefstal verminderen met posters? Het kan!, www.centrumfietsdiefstal.nl, 1 juli 2014
Een georganiseerde chaos, Het verminderen van het aantal foutparkeerders in de Kanaalstraat, Utrecht, Nathalie Maassen, Goudappel Coffeng, 2013

 

© Copyright 2014 CROW