CROW Academie: Alle cursussen gaan zo veel mogelijk online door. Meer informatie

Terugblik Kenniscafé Sociale aanpak 30 km/uur-wegen

Maar liefst 40 dodelijke slachtoffers in 30 km/h-gebieden in 2015. Deze gebieden zijn lang niet altijd (volledig) Duurzaam Veilig ingericht en zullen dat (om allerlei redenen) op korte termijn ook niet te zijn. Of gebieden zijn wel goed ingericht maar kennen nog steeds automobilisten die te hard rijden. En dat terwijl het verschil in snelheid tussen 30 en 50 km/h in een wijk een factor 9 scheelt of je het overleeft!
 
  • Kortom.. er is genoeg reden voor blijvende aandacht voor het thema snelheidsgedrag in woonwijken. Wat nu als de buurt zelf aan de slag wil om de snelheid te verminderen in de straat? Als aanvulling op de inrichting of zolang de inrichting nog niet op orde is?

    Peter van der Knaap Kenniscafé 4 oktober 2016Een sociale aanpak met de bewoners van een buurt om de snelheid in een wijk of op een weg omlaag te brengen.. wat is daarvoor nodig om dat tot een succes te maken? Deze vraag was het uitgangspunt in het Kenniscafé ‘Sociale aanpak 30 km/h-wegen’ dat CROW en VVN organiseerden op 4 oktober 2016.

    Aan het einde van de middag concludeerde Peter van der Knaap (directeur SWOV):
    • Een ‘sociale aanpak’ is als aanvulling goed inpasbaar binnen de systeemaanpak hoe je wil komen tot meer verkeersveiligheid.
    • Je moet vooraf goed kijken of en hoe je handhaving en educatie een plek geeft.
    • Een analyse van de buurt is essentieel: hoe actief is een buurt, zijn de veroorzakers de eigen bewoners?
    • Monitoring en evaluatie zijn belangrijk. Probeer objectief de veiligheid vast te stellen en geen schijnveiligheid te creëren.
    • Je moet goed kijken of er objectief wel een veiligheidsprobleem is. Zo nee dan kom je tot andere maatregelen.
    • Als de buurt teleurgesteld geraakt in de gemeente sta je op achterstand voor nieuwe initiatieven.
    • ‘Nudging’ als ‘duwtje’ naar goed snelheidsgedrag is kansrijk. Dat laat het SWOV-onderzoek zien dat deze dag uit kwam.
       

    Terugblik Programma

    Idee en werkwijze sociale aanpak 30 km/h-wegen

    Hans Voerknecht (CROW) startte de serie presentaties. Zijn presentatie bestond uit een paar onderdelen:
    1. Het succes van 30 km-wegen staat of valt met de naleving. De naleving bij sobere of geen inrichting blijkt gering te zijn, maar ook bij een duurzaam veilige inrichting kan de naleving nog wel beter. Zaak dus om ook naar een andere aanpak te kijken: de sociale aanpak 30 km-wegen.
    2. Er wordt veel geëxperimenteerd met bewonersinitiatieven maar er wordt weinig gemonitord (provincie Zeeland is met haar project een uitzondering). Hoe kunnen we meer kennis krijgen over wat effectief is en onder welke omstandigheden? CROW/VVN en SWOV willen graag gezamenlijk pilots uitvoeren in buurten samen met o.a. gemeenten en die nadrukkelijk evalueren en monitoren. Hij deed dan ook een oproep aan gemeenten om hieraan mee te doen.
    3. Hoe ziet de maatschappelijke kosten-batenanalyse eruit van een 30 km/h-weg? Voor het antwoord op deze vraag heeft CROW opdracht gegeven om een rekentool te ontwikkelen. Hans toonde de concept-versie van het instrument waaruit bleek dat het maatschappelijk rendement, bijv. uitgedrukt in luchtkwaliteit, geluid, slachtoffers e.d. heel groot is. In de tool kun je ‘spelen’ met gegevens als intensiteiten en het percentage naleving om te kijken hoe het rendement wordt vergroot. Zo liet Hans zien dat een verbetering van de naleving met 20% leidt tot een verhoging van het maatschappelijke kosten-baten-saldo van ca. € 200.000 per km.
       
    Hans Voerknecht Kenniscafé 4 oktober 2016De tool is onderdeel van een aanpak ‘Wikken en wegen’ die processen met bijv. bewoners structureert.  Zo’n type aanpak krijgt in de toekomstige pilots een plek. Helemaal mooi is het als er in de toekomst ook meer een koppeling gemaakt kan worden met afwegingsmethodieken voor bijv. groen. Dat je uiteindelijk komt tot een mooie, veilige, groene, leefbare buurt…
     
    Bekijk de presentatie van Hans.
      

    Eerste ervaringen in Zeeland

    Wiepke Berentsen is projectleider van het snelheidsproject in Zeeland. Dat project bestaat uit een vijftal pilots van wegen binnen en buiten de bebouwde kom waar een snelheidscampagne is gevoerd. Het project is in 2014 gestart. Bij de opzet ervan is al goed nagedacht over evaluatie en monitoring. Ook wordt er met veel partners samengewerkt zoals gemeenten en het waterschap en VVN.

    De snelheidscampagne bestaat uit twee keer twee maanden campagne voeren met een tussenpoze (tegen gewenning). De campagne heeft als kenmerken o.a.: bewoners zijn de afzenders, hij is positief van toon, hij combineert verschillende elementen, ook vanuit de gedragsbeïnvloeding en er is een combinatie met inzet van VVN en de politie.

    Pilots zijn aangedragen door gemeenten o.b.v. van o.a. klachten. Ook zijn vooraf enquêtes gehouden onder bewoners over kennisniveau en gedrag.

    Van de vijf pilotstraten zijn er bij drie de acties en evaluatie inmiddels afgerond. Van twee zijn er voorlopige resultaten.

    Er zijn mooie resultaten gehaald bijv. op de Margarethaweg in Terneuzen is het aantal grote overtreders met 20% gedaald. Bekijk voor de afzonderlijke resultaten de presentatie.

    Conclusies: Je ziet dat er effecten zijn, wat opvalt is dat het aantal grote overtreders daalt maar dat deze meer terechtkomen in de groep kleine overtreders. Een herhaling van de campagne zorgt voor een verlenging van het effect. Bewoners en partners zijn noodzakelijk om het tot een succes te maken. Wat als laatste belangrijk is om de selectie van de straat te baseren op recente snelheidsmetingen. Indien die er niet zijn, is het aan te bevelen deze vooraf uit te voeren en op basis daarvan te beslissen of een ‘probleemstraat’ qua snelheidsovertredingen ook echt een probleemstraat is.

    In oktober start de evaluatie van de totale pilot door een onafhankelijke partij. Daar komen leerpunten uit die de provincie breder gaat delen.
     

    Betrokken bewoners voor een veilige leefomgeving

    Leo Lamb sprak namens VVN over hoe zij de buurt betrekken en activeren bij acties op het gebied van o.a. snelheidsreductie. Het VVN participatiepunt (of meldpunt) speelt hierin een centrale rol. Leo Lamb Kenniscafé 4 oktober 2016Het is niet alleen bedoelt om te melden maar om burgers ook zelf een actieve rol te geven en een netwerk zichtbaar te maken.
    Het participatiemodel van waaruit VVN werkt gaat uit van de vijf E’s: engineering, enforcement, education, empowerment (toerusten) en encouragement (bemoediging) als zijnde vijf elementen die met elkaar samenwerken.

    Als je kijkt naar wat werkt bij acties is gebleken dat herhaling zorgt voor meer effectiviteit. Daarom heeft VVN ook het ‘buurtlabel’ ingesteld. Hierdoor worden mensen in een buurt voor langere tijd met elkaar verbonden rondom verkeersveiligheid.

    Het meldpunt is de belangrijkste bron om te kijken naar wat er gebeurt in de straat. Mensen melden en van daaruit gaat VVN aan de slag. Van belang is de preventieve benadering, in actie komen als mensen het als onveilig ervaren.

    De top vijf van onderwerpen bij het meldpunt zijn:
    • Te hard rijden
    • Onoverzichtelijkheid
    • Wegontwerp
    • Asociaal rijgedrag
    • Druk verkeer
    Leerervaringen uit de praktijk van VVN zijn :
    • infrastructuur moet het gedrag ondersteunen
    • participatie werkt voor bewustwording van eigen invloed op verkeersveiligheid
    • samenwerking stakeholders voorwaarde
    • effect op subjectieve onveiligheid meetbaar en positief
    • effect op objectieve onveiligheid lastig te bepalen of als afgeleid effect.
     

    Beïnvloeding van snelheidsgedrag door Nudging

    Jolieke de Groot Kenniscafé 4 oktober 2016Jolieke de Groot (SWOV) ging in op het rapport over de invloed van Dick Bruna borden op snelheidsgedrag. Dit onderzoek was in een laboratoriumsetting uitgevoerd in opdracht van de Metropoolregio Rotterdam Den Haag en was deze dag uitgekomen.

    Centrale onderzoeksvraag was: kiezen automobilisten die zijn blootgesteld aan Dick Bruna-boren een lagere snelheid dan automobilisten die zijn blootgesteld aan neutrale afbeeldingen of geen afbeeldingen?

    Met behulp van diverse foto’s is een grote groep automobilisten hierop bevraagd als het gaat om 30 km/h en 50 km/h-wegen. Vragen gingen over hoe hard ze zelf zouden rijden en hoe hard ze inschatten dat anderen dat zouden doen.

    Conclusies
    • Automobilisten geven aan op wegen met Dick Bruna borden ca 4 km langzamer te rijden en verwachten ook dat anderen langzamer zullen rijden.
    • Deze mate van snelheidsreductie is belangrijk vanuit oogpunt van verkeersveiligheid.
    • Of dit resultaat ook in het echte verkeer meetbaar is moet nog worden vastgesteld. Er gaan waarschijnlijk pilots in Rotterdam en Den Haag opgezet worden om te onderzoeken of dit resultaat ook optreedt in de ‘echte’ wereld.

    Discussie

    De discussie naar aanleiding van de presentaties spitste zich toe op onderwerpen als:
    Voertuigtechnologie: moeten we nu stoppen met investeren als de zelfrijdende auto eraan komt? Peter van der Knaap was daar duidelijk in als je niet vol inzet op technieken als ISA . Zolang het nog heel lang duurt voordat het hele wagenpark uitgerust is met electronica die de snelheid automatisch beheersen kun je niet achterover leunen.

    Hoe vaak komt het voor dat het eigen bewoners zijn die te hard rijden? Dat is lang niet altijd te meten. Het vermoeden is dat dit wel regelmatig het geval is. Bij VVN wordt dat wel eens geprobeerd te meten door kentekens te volgen langs een bepaalde route, als ze verderop nog steeds op een bepaalde weg/route te zien zijn (en niet de wijk ingaan) dan is het doorgaand verkeer.

    Er werden ook goede voorbeelden gedeeld: In Peer (België) is in het centrum de standaard 30 km/h en is een trajectcontrole ingesteld. Hierdoor ontmoedig je het doorgaande verkeer en is er een prettiger verblijfsklimaat ontstaan.

    Stellingen

    Als binnenkomer en afsluiter gaven de deelnemers hun mening over een aantal stellingen:
    • “Betrokkenheid van een buurt is cruciaal voor veilige 30kmh-wegen en –zones”
    • Hoeveel % naleving van 30 km/h is maximaal haalbaar?
    • Wat is de verhouding tussen Duurzaam Veilig en de sociale aanpak?
    • Sociale aanpak 30 km/h is goed te valideren
    • Hoe lang blijft de sociale aanpak 30 km/h- gebieden werken?
     
    De presentaties hadden ervoor gezorgd dat er toch wat verschuivingen waren opgetreden in de meningen: een groter geloof in de te bereiken hoogte van naleving, de kansen van de sociale aanpak en ook waren mensen meer overtuigd geraakt dat onderzoek goed op te zetten is hiernaar.

    Fotografie: Peter de Graaff
     
Scroll naar boven