Maatschappelijke-Kosten-batenanalyse-MKBA

 
  • Betr. Update van Instrument maart 2008

    Beschrijving

    Een MKBA drukt kosten en baten van beleidsalternatieven uit in monetaire eenheden en maakt zo inzichtelijk wat de effecten zijn van een beleidsalternatief. Bij de beleidsvorming zijn er drie selectieproblemen: reductie van het aantal alternatieven, partiële of volledige rangordening en bepaling van de maatschappelijke wenselijkheid. Een MKBA is alleen geschikt om de maatschappelijke wenselijkheid te beoordelen, voor de eerste twee problemen zijn andere evaluatiemethoden beter geschikt (MCA, kosteneffectiviteitsanalyse e.d.).

    Even belangrijk als het beschrijven en kwantificeren van de beleidsalternatieven is het nulalternatief: wat gebeurt er als het project niet wordt uitgevoerd? Dit is niet hetzelfde als ‘niets doen’, maar bestaat uit een inschatting van de meest waarschijnlijke ontwikkeling.

    Elementen die worden meegenomen in een MKBA zijn voor de gehele periode de uitgaven en de baten in de vorm van positieve en negatieve maatschappelijke effecten. Bij dit laatste moet worden gedacht aan aspecten als: reistijdwinsten en verliezen, milieueffecten, verkeersveiligheid, geluidsoverlast, e.d..

    Doel en doelgroepen

    Een zoveel mogelijk gekwantificeerd overzicht bieden van de maatschappelijke voor- en nadelen van alternatieve beleidsmaatregelen over een lange periode.
    De MKBA is geschikt voor individuele en gezamenlijke overheden bij de afweging van complexe beleidsalternatieven, meestal grotere infrastructuurprojecten.

    Toepassing
    De eenvoud van het resultaat maakt de MKBA tot een krachtig besluitvormingsinstrument. De MKBA is daarom ook een voorgeschreven instrument voor de regionale netwerkanalyses, waarin verschillende soorten maat regelen, van verschillende omvang onderling moeten worden geprioriteerd. Zowel bestuurlijk als ambtelijk van waarde. De MKBA wordt gevoed met clusters van effecten en gekwantificeerde effecten en levert een tabel op waarin op overzichtelijke wijze de kosten en baten worden gepresenteerd.

    Te betrekken partijen
    Naast de initiatiefnemer andere betrokken overheden.

    Aandachtspunten
    Lastig is dat voor bepaalde maatschappelijke effecten eigenlijk geen goede financiële waardering voorhanden is of op zijn minst dat de gehanteerde waarderingsgrondslag vragen oproept (wat is de waarde van een mensenleven?). Ook moeilijk meetbaar en waardeerbaar zijn de uitstralingseffecten van infrastructuur, bijvoorbeeld op de regionale economie. Zeker vooraf – maar ook achteraf – is dit vaak voer voor heftige discussies.

    Praktijkvoorbeelden

    Bij de uitwerking van de netwerkanalyses is de MKBA veelvuldig toegepast. Eindrapporten van alle netwerkanalyses zijn te vinden in de tool Beleidsdocumenten.

    Meer informatie

Desiree Lodewijks
Marketing & communicatie adviseur
Praktische kennis direct toepasbaar
Scroll naar boven