Creatief, goed doordacht en consequent doorgevoerd regionaal ov in Zuid-Tirol

Met een aantal ov-collega’s vanuit de provincies en de vervoerregio’s mocht ik recent op werkbezoek in Zuid-Tirol. Het ov groeit er sinds jaren hard en lijkt daarmee echt een ‘way of life’ te worden. Dit is - was onze conclusie - waarschijnlijk te danken aan creatief, goed doordacht en consequent doorgevoerd overheidsbeleid, onder andere op het gebied van betalen en tarieven.
 
  • Zuid-Tirol is de noordelijkste provincie van Italië, zuidelijke Alpen, met ruim 500.000 inwoners, waarvan ongeveer 100.000 in hoofdstad Bolzano/Bozen. Tot WO1 was de regio onderdeel van Oostenrijk, maar om strategische redenen (controle over de Brennerpas) eiste Italië het gebied op. Sindsdien heeft Zuid-Tirol zich ‘met horten en stoten’ ontwikkeld van ‘oorlogsbuit’ tot tweetalige en vergaand autonome provincie van Italië met een zeer hoog welvaartsniveau.

    Ov is één van de beleidsterreinen die geheel provinciaal is. De provincie stelt de doelstellingen en strategisch beleid vast. STA, een soort OV-bureau, voert regie op de uitvoering, is opbrengstverantwoordelijk, regelt zelf de stadslijnen en besteedt de regionale concessies aan. Sinds de eeuwwisseling heeft men consequent gewerkt aan een steeds beter ov-stelsel. Met als ‘beloning’ een zeer sterke reizigersgroei en inmiddels een hoog ov-gebruik. En een veel hogere kostendekkingsgraad dan de rest van Italië (ruim 30%, tegen 16% in Italië als geheel - Nederland haalt overigens inmiddels meer dan 50%).

    Bijvoorbeeld is het regionaal spoor vergaand opgewaardeerd en zijn frequente en goed verknoopte dienstregelingen bus en trein tot stand gebracht. Ook werden enkele kabelbanen onderdeel van het ov-netwerk en is begonnen met verduurzaming via waterstofbussen en elektrische bussen. Daarnaast treft men voorbereidingen voor MaaS-achtige ontwikkelingen etc. Onder andere via de komende Europese aanbesteding van vier regionale busconcessies hoopt men vanaf 2020 vervolgslagen te maken.

    Op het gebied van betalen en tarieven heeft Zuid-Tirol geheel eigen beleid ontwikkeld. Er is een ov-chipkaartstelsel tot stand gebracht, waarbij opmerkelijk genoeg alle functies die Translink voor de Nederlandse concessiehouders uitvoert bij de STA liggen. Verder is gekozen voor een zeer vereenvoudigd en geheel geïntegreerd tariefstelsel (dus voor trein, bus, kabelbaan). Voor een jaarlijks basisbedrag van €20 koopt een persoon (inmiddels meer dan 50% van de inwoners) een Süd-Tirolpas (de chipkaart). Kinderen tot 18 jaar kunnen daarmee gratis reizen. Studenten met een Süd-Tirolpas kunnen voor €150 per jaar een volledig reisrecht verkrijgen. En voor andere volwassenen met een pas geldt een degressief kilometertarief: voor de eerste 1000 reiskilometers betaalt men €0,12 per kilometer, de volgende 1000 €0,08, dan 8000 km voor €0,03 en er is gecapt op 20.000 reiskm’s per jaar. Gemiddeld reizen kaarthouders ongeveer 2500 km per jaar, en ze betalen maximaal €640 per jaar.

    Zuid-Tirol trekt uiteraard ook miljoenen toeristen. Hiervoor heeft de STA samen met andere partijen de Süd-Tirol-gastpas ontwikkeld. Dat is een afkoopproduct voor alle ov en voor bv museumbezoek. Hij is regulier te koop, maar inmiddels 6000 (!) hotels/pensions bieden de kaart standaard aan bij een overnachtingsboeking. In praktijk: je komt op je hotelkamer, de gastpas en toelichting liggen klaar, en je reist voor je gevoel gratis (maar in feite via een opslag op de overnachtingsprijs) met alle ov en bezoekt musea gratis. Voelt - ervoeren wij - gastvrij en ontzorgd. En sinds de invoering in 2012 maken toeristen nu al ruim twee keer zoveel gebruik van ov en musea.

    Echt een mooi product vonden wij, en we waren onder de indruk van het daadwerkelijk met alle betrokkenen tot stand brengen van deze ene gastenpas voor de hele provincie. Ook het beheer en verdeelvraagstukken bleken in praktijk forse opgaven. Mooi dat dan alle moeite ook tot zeer goede en verder uitbouwbare resultaten leidt!

    Jan van Selm
    Directeur bij samenwerkingsverband DOVA
    (Decentrale OV-Autoriteiten)

    Groepsfoto Tirol

Klantenservice
ma. t/m vr. van 8.30 tot 17.00 uur
Mét CROW onzichtbaar goed geregeld
Scroll naar boven