Waar een wil is, is een innovatieve weg 30 sep 2016

    Innovatie is steeds meer een modewoord aan het worden. Iedereen wil innoveren en innovatie lijkt steeds vaker een doel op zich. Op zich is daar niets mis mee; vernieuwing in algemene zin houdt je scherp en zorgt ervoor dat je je blijft verbeteren. Veelal zijn innovaties juist interessant omdat deze een passende oplossing kunnen bieden voor jouw probleem. Een oplossing die er nog niet of niet in voldoende mate is. 
     

    Waarom innoveren?

    De voornaamste reden dat overheden innovaties willen, is dat zij een nog niet bestaande oplossing willen voor een belangrijk probleem. Op het gebied van infrastructuur geldt bijvoorbeeld dat de budgetten voor beheer en onderhoud door de bezuinigingen de laatste jaren verlaagd zijn, terwijl de eisen aan de infrastructuur juist hoger zijn geworden. Het gaat dan bijvoorbeeld om veiligheidseisen en duurzaamheidseisen. Ook is de belasting van de infrastructuur toegenomen door intensiever verkeer en steeds zwaardere vrachtwagens. Bovendien komt een groot aantal infrastructurele werken in de laatste fase van hun levensduur, als gevolg van de bouwgolf in de jaren 60 en 70 van de vorige eeuw, een kostbare vervangingsopgave. Dit brengt al met al een flink spanningsveld met zich mee. Met de bestaande oplossingen kom je er niet. Dat vergt budgetten die er niet (meer) zijn.

    Er wordt dan ook gezocht naar nieuwe oplossingen, zoals levensduurverlengende technieken, technieken die de onderhoudsbehoefte verminderen en technieken die bijdragen aan de duurzaamheidsdoelen. Dat zie je ook terug in een onlangs uitgevoerd marktonderzoek onder provincies, gemeenten en waterschappen in het kader van het Infra-Innovatie Netwerk. Je ziet dan dat overheden die meer hebben ingezet op vervanging van bestaande infrastructuur en meer met bezuinigingen te maken hebben gehad ook meer inzetten op innovatie. 

    Daar waar de problemen dus evident lijken, wordt bij het zoeken naar innovatieve oplossingen hiermee niet altijd een koppeling gelegd. Als je met inkoopfunctionarissen van overheidspartijen spreekt, valt op dat de vraag naar innovatieve oplossingen niet altijd wordt gespecificeerd. Ofwel, waarom wil je een innovatieve oplossing? Wil je de markt uitdagen om met innovatieve oplossingen te komen dan moet je ook duidelijk maken welke problemen opgelost moeten worden. Daar schort het volgens de inkopers nog wel eens aan. ‘Er moet dan gewoon een innovatieve oplossing komen.’
     

    Meer kennis van innovatief inkopen

    Het inkopen van innovatieve oplossingen is wat dat betreft ook nog een relatief nieuw fenomeen, waarbij er nog veel geleerd kan en moet worden. Er zijn – zeker met de gewijzigde Aanbestedingswet – genoeg mogelijkheden om het beste uit de markt te halen. Het vraagt alleen specifieke kennis bij zowel inkopers als de vakafdelingen zelf die innovatieve oplossingen willen. Je ziet ook dat partijen die vaker innovaties inkopen (dat zijn er overigens nog niet zo veel) er steeds bedrevener in raken. Je moet je er even in verdiepen en ermee aan de slag gaan. Het is wat dat betreft ook veelal een kwestie van doen. 
     
    Het Infra-Innovatie Netwerk kan daarbij helpen door praktische kennis in te brengen en ervaringen onderling uit te wisselen. Zo wordt in november 2016 in Groningen een eerste themabijeenkomst over innovatiegericht inkopen georganiseerd waar vraaggericht heel praktisch met elkaar aan de slag gegaan wordt. Theorie is er genoeg, maar het is de kunst om het in de praktijk te brengen. 

    Uiteraard zijn er ook nog andere factoren die de inkoop van innovatieve oplossingen in de weg staan. Soms heeft dat te maken met weerstand tegen veranderingen en onzekerheden. Soms heeft dat te maken met gescheiden budgetten van realisatie en beheer. Heel begrijpelijke factoren. Echter, als de wil er is om met innovaties aan de slag te gaan is er veel mogelijk. Ik wil dan ook eerst beginnen met de mensen die willen. Dan volgt de rest vanzelf. 


    Reinier Trommel
    Projectmanager Beheer Openbare Ruimte en Infrastructuur
    reinier.trommel@crow.nl

Reacties

Harm Lotterman
Ik ben het van harte eens met de als een stelling geformuleerde titel van het artikel. Ook op de inhoud valt wat mij betreft niet veel af te dingen. Wel zie ik ruimte voor aanvulling. Als eerste zou ik een definitie van innovatie willen toevoegen. In principe zijn er twee categorieën innovaties: innovaties die oplossingen bieden voor nieuwe behoeftes en innovaties die nieuwe oplossingen bieden voor bestaande behoeftes. In onze infra wereld gaat het m.i. vooral om deze laatste categorie en dan is een definitie die mij helpt om de gedachten scherp te krijgen: Innovatie = Een nieuwe manier om in een bestaande behoefte te voorzien waarbij de kosten/kwaliteit verhouding direct een verbetering biedt ten opzichte van de bekende conventionele oplossingen dan wel de potentie heeft om in de toekomst tot een substantiële verbetering van de kosten/kwaliteit verhouding te leiden. Vanuit deze definitie gezien is er, zoals Reinier al stelt niks mis mee om innovatie als een doel op zich te zien. Immers het verbeteren van de kosten/kwaliteit verhouding is altijd lovenswaardig om na te streven.
Vervolgens doemt hieruit een grote kans voor de BV Nederland op. Stel dat de beheerders van de infrastructuur een verbetering van de kosten/kwaliteit verhouding zouden willen nastreven dan vergroot dat onmiddellijk de kansen voor innovatieve oplossingen. Kenmerk voor innovatieve oplossingen is dat deze nieuw zijn en daarom bijna altijd te verbeteren of mooier gezegd, door te ontwikkelen. En wat is nu de beste manier om deze doorontwikkelingen tot stand te brengen? Naar mijn overtuiging is dat heel eenvoudig door opdrachten te verstrekken aan de bedrijven die deze innovatieve oplossingen aanbieden, daarmee als opdrachtgever samen te werken en eventueel kennisinstituten en/of andere bedrijven er bij te betrekken. Administratief eenvoudiger en effectiever dan subsidies. Een aantal innovaties komt dan in een stroomversnelling. De doorontwikkelde innovaties leiden tot voordeel voor de opdrachtgevers (=overheden), het marktaandeel groeit en… er ontstaat een solide basis voor export, en daarmee een versterking van de basis voor onze welvaart.
Kortom er is alles voor te zeggen dat onze overheden een actief beleid zouden moeten willen voeren om voor innovaties te kiezen. Het criterium zou dan kunnen zijn dat wanneer een innovatieve oplossing qua verwachting een gelijkwaardig resultaat oplevert aan de conventionele dat dan de innovatie het voordeel van de twijfel moet krijgen. Wanneer er dan twee van de tien keer raak geprikt wordt zal onze hele maatschappij daar zeker de vruchten van plukken. En doen wij het niet en het buitenland wel dan lopen we zelfs het risico om er relatief op achteruit te gaan.

Van harte ondersteun ik ook de de stelling van Reinier dat er meer kennis van innovatief inkopen nodig is bij zowel inkopers als vakafdelingen. Aansluitend daaraan wil ik er aandacht voor vragen dat het belangrijk is om alle medewerkers die op de een of andere manier bij uitbestedingen betrokken zijn bewust te maken van het belang van een positieve grondhouding ten opzichte van innovatieve oplossingen. Bereidheid om oplossingen te zoeken voor onvoorziene uitdagingen is daar een onderdeel van. Te vaak worden tegenslagen nog aangegrepen om als lastig of bedreigend ervaren innovaties naar de prullenbak te verwijzen. Dit vraagt een cultuurverandering, een proces dat tijd en aandacht vraagt met als hoeksteen dat innovatiebevorderend gedrag zowel formeel (functioneringsgesprek, werkoverleg) als informeel (collegiale waardering) wordt beloond.

Kortom er liggen grote en mooie kansen voor ons aller welzijn die we met een stuk bewustwording en gerichte aandacht kunnen verzilveren.
1-11-2017 13:09:40

 Security code

© Copyright 2014 CROW