CO2-uitstoot verkeer

Wat is de invloed van CO2-uitstoot van verkeer en welke trends zijn er zichtbaar?

De CO2-emissies van verkeer en vervoer laten tussen 1990 tot 2006 een stijgende trend zien (zie onderstaande grafiek). Na 2008 nemen de CO2-emissies af. De sterke afname in 2009 is voor een groot deel te wijten aan een daling van de CO2- emissies van goederentransport over weg en water. Deze daling is het gevolg van een daling in transportvolume, wat waarschijnlijk grotendeels te wijten was aan de economisch crisis. Het zuiniger worden van nieuwe voertuigen heeft hierop een beperkte invloed. Tussen 2014 en 2017 stijgt de emissie weer.
 
Bron: CBS 2019; ECN, PBL 2016; Klimaatakkoord 2019;
Bewerking door CROW-KpVV
 
Toekomstbeeld uit referentieraming
Volgens het vastgestelde (en voorgenomen) beleid zal de CO2-uitstoot van de sector verkeer en vervoer tussen 2012 en 2020 met 3 megaton dalen tot 34 megaton (zie Nationale Energieverkenning 2014). Deze afname is vooral het gevolg van Europese CO2-normering voor nieuwe personenbestelauto’s en de verplichte bijmenging van biobrandstoffen. Of de doelstelling voor 2020 uit het SER akkoord wordt gehaald is volgens de NEV-raming nog onzeker (het gemiddelde van de raming komt 1 Mton hoger uit). Om de doelstelling voor 2030 te halen is zeker aanvullend beleid nodig. Verwacht wordt dat het transportvolume, met name van het vrachtvervoer, blijft toenemen (zie ook: EU-Transport-GHG-2050). Aanvullend beleid op zuinigere voertuigen en het beperken van de verkeersgroei zijn nodig om de doelstellingen te kunnen halen.

De onzekerheden voor deze prognoses zijn groot. ECN en PBL geven een bandbreedte van ongeveer 10-20% bij hun prognoses aan. Naast onzekerheden zijn er ook regionale verschillen. Zo voorspelt Breda voor het vastgestelde beleid 2010-2030 een toename van ca. 10%, waar de raming juist een afname van 13% uitgaat. De ligging van een stad in het stedelijk netwerk is hierbij van invloed op de CO2-prestatie. Langeafstandsvrachtverkeer speelt bijvoorbeeld een belangrijke rol in de toename van verkeersgerelateerde CO2 uitstoot in een gemeente of regio.

Het aandeel van verkeer en vervoer
Het aandeel van de sector verkeer en vervoer in de totale CO2-emissies in Nederland schommelt de afgelopen jaren rond de 20%. In 2010 is een dip in het aandeel verkeer en vervoer te zien, die waarschijnlijk te verklaren is door de crisis (mogelijk een trager economisch herstel in goederentransport). De afname van de CO2-emissie uit bovenstaande figuur is ook terug te zien in het aandeel. Ook is duidelijk dat de CO2-uitstoot vooral het gevolg is van het wegvervoer.

Klik om te vergroten


Onderstaande grafiek toont dat vooral het verkeer op de snelwegen zorgt voor groei:
Klik om te vergroten

Onderzoek door CE-Delft laat zien dat wanneer de lucht- en scheepvaart worden meegenomen, de CO2-uitstoot van de sector mobiliteit verdubbelt. Het aandeel verkeer en vervoer stijgt dan van 18 naar 27%.
 


Aandeel in CO2-uitstoot in 2015 en 2050 voor enekel modaliteiten binnen mobiliteit. 
Bron: Klimaatbeleid voor mobiliteit op de kaart, CE Delft (2017)

Veel gemeenten hebben de ambitie om klimaatneutraal te zijn tussen 2035 en 2050. Deze doelen zijn een zeer grote uitdaging, met name op het gebied van verkeer en vervoer. De bijdrage van verkeer en vervoer is in veel gemeenten groot en de verwachting is dat het verkeersvolume nog verder zal groeien, wat de uitdaging om de CO2-uitstoot te verlagen alleen maar groter maakt. Het aandeel verkeer en vervoer in de totale CO2-uitstoot is sinds 2010 ongeveer 50%:
Klik om te vergroten

In landelijke gemeenten blijkt het aandeel van verkeer in de uitstoot van CO2 het grootst (zie figuur hieronder). Dat is op zich niet verwonderlijk, omdat verplaatsingen langer zijn en er minder vervoersalternatieven zijn.
 
Inclusief snelwegen blijft het aandeel verkeer constant, maar neemt in 2015 af. De emissies van de snelweg worden hierbij aan de gemeente toegedeeld op basis van het stuk snelweg in de gemeente en de verkeersintensiteit. Ook per persoon is de uitstoot in de minder stedelijke gebieden groter dan in stedelijke gemeenten. Deze emissie vindt vooral plaats op de snelwegen en op de buitenwegen:
 

Klik om te vergroten

Het wegverkeer het grootste deel van de CO2 emissie veroorzaakt binnen verkeer en vervoer, in alle stedelijkheidsgraden. Zeevaart en luchtvaart zijn hierbij niet opgenomen. Vooral op snelwegen en buitenwegen groeide de CO2-emissie. Vooral in Zeeland, Overijssel en Noord-Brabant wordt per inwoner veel CO2 uitgestoten op het onderliggende wegennet:
 

Klik om te vergroten

Stedelijke en landelijke gemeenten 
In de grote steden veroorzaakt verkeer vooral luchtkwaliteitsproblemen en congestie. In de landelijke gemeenten draagt verkeer relatief veel bij aan de CO2-emissie. Alle partijen hebben baat bij maatregelen gericht op besparing van autokilometers, zeker als die worden gereden met voertuigen die fossiele brandstoffen gebruiken:

Klik om te vergroten

Onderstaande tabel laat zien dat de minste CO2 in het wegverkeer per inwoner wordt uitgestoten in de provincie Zuid Holland:
 
  Uitstoot wegverkeer
Groningen 1,47
Friesland 1.83
Drenthe 2.06
Overijssel 1.72
Flevoland 2.12
Gelderland 2.16
Utrecht 2.24
Noord-Holland 1.40
Zuid-Holland 1.32
Zeeland 1.79
Noord-Brabant 2.11
Limburg 1.88

De top 10 gemeenten met de minste CO2-uitstoot zijn:
Vlieland 0,03
Maassluis 0,34
Vlaardingen 0,39
Krimpen aan den IJssel 0,42
Westervoort 0,43
Schiedam 0,44
Zandvoort 0,44
Purmerend 0,47
Voorschoten 0,47
Culemborg 0,48
 
De volledige lijst vind u in de duurzaamheidsscore.

Duurzame mobiliteit
Submenu openen

CO2-uitstoot verkeer

Scroll naar boven