CO2-uitstoot verkeer

Wat is de invloed van CO2-uitstoot van verkeer en welke trends zijn er zichtbaar?

De CO2-emissies van verkeer en vervoer laten tussen 1990 tot 2006 een stijgende trend zien (zie onderstaande grafiek). Na 2008 nemen de CO2-emissies af. De sterke afname in 2009 is voor een groot deel te wijten aan een daling van de CO2- emissies van goederentransport over weg en water. Deze daling is het gevolg van een daling in transportvolume, wat waarschijnlijk grotendeels te wijten was aan de economisch crisis. Het zuiniger worden van nieuwe voertuigen heeft hierop een beperkte invloed. Tussen 2014 en 2018 stijgt de emissie, om in 2019 weer te dalen. De verwachting is dat in 2020 minder CO2 wordt uitgestoten als gevolg van de corona crisis. Wat er daarna gebeurt is onduidelijk. Zie ook berichten hierover van DNV GL en van het Pbl.
 

Emissies  broeikasgassen mobiele bronnen


 
Bron: CBS 2020; KEV 2019, Pbl; Klimaatakkoord 2019;
Bewerking door CROW-KpVV

Veel gemeenten hebben de ambitie om klimaatneutraal te zijn tussen 2035 en 2050. Deze doelen zijn een zeer grote uitdaging, met name op het gebied van verkeer en vervoer. De bijdrage van verkeer en vervoer is in veel gemeenten groot en de verwachting is dat het verkeersvolume nog verder zal groeien, wat de uitdaging om de CO2-uitstoot te verlagen alleen maar groter maakt.
 
Toekomstbeeld uit referentieraming
Sinds 2019 stelt het Planbureau voor de Leefomgeving elk jaar een Klimaat- en Energieverkenning (KEV) op. Dit rapport geeft inzicht in de totale CO2-uitstoot in Nederland. Als het beleid effect heeft, zal de KEV een dalende uitstoot van CO2 laten zien.
De KEV 2020 raamt voor 2030, met het vastgesteld en voorgenomen beleid, een emissiereductie van 34  procent ten opzichte van 1990 (1% minder dan de raming in 2019). Daarmee ligt er nog een opgave van 15 procent tot het reductie-doel uit de Klimaatwet (49 procent). In absolute emissies uitgedrukt komt deze KEV-raming in 2030 uit op 147 megaton, waar het reductiedoel van 49 procent overeenkomt met 113 megaton. Er resteert in 2030 dus een reductieopgave van 34 megaton.

Over mobiliteit staat in de KEV2020:
Met de daling die tot 2030 wordt verwacht, is de geraamde uitstoot van broeikasgassen door mobiliteit in 2030 ruwweg gelijk aan die in 1990. Voor 2050 geldt een doelstelling van 95 procent reductie voor Nederland als geheel. Om die te realiseren, zal ook de uitstoot van mobiliteit fors teruggebracht moeten worden. Gezien het tempo waarin verschillende wagenparken en de vloot worden vervangen, kan daarmee niet tot na 2030 worden gewacht. Er resteert daarom nog een grote reductieopgave voor 2030.​

De vertaling naar de RMP regio's
CROW heeft de KEV prognose laten vertalen naar cijfers voor de RMP regio. Hieruit blijkt dat er grote verschillen zijn tussen de regio's, maar ook dat er nog een aantal vraagstukken ligt. Bijvoorbeeld hoe bepaal je de ambitie van een krimpregio die al automatisch een daling van de CO2 emissie bereikt door de krimp? En hoe ga je om met doorgaand verkeer? Hieronder twee figuren voor een regio: de vertaling van de KEV cijfers 1990-2030 en voor dezelfde regio de ontwikkeling 1990 tot 2019 met en zonder snelwegen en wel/niet gerelateerd aan inwoners:
Klimaat-Arnhem-Nijmegen-1.png
Klik op de grafiek voor weergave in de Duurzaamheidsscore, hier kunt u de gegevens ook (geografisch) anders laten weergeven.

Klimaat-Groei-t-o-v-1990-Arnhem-Nijmegen-1.png

Klik op de grafiek voor weergave in de Duurzaamheidsscore, hier kunt u de gegevens ook (geografisch) anders laten weergeven.

Voor het bepalen van de duurzaamheidsscore gebruiken we de onderste lijn. Door te relateren aan inwoners kun je immers je regio met andere regio's vergelijken (ook in de prognose). En op de groei op de autosnelwegen heb je relatief weinig grip doordat hier veel doorgaand verkeer op zit. 
Uitgaande van de onderste grafiek scoort Arnhem-Nijmegen gemiddeld op de CO2 emissie per inwoner (zie 'Hoe duurzaam scoort jouw regio?').

Zie ook de terugblik van het Leercafé RMP: Monitor en Cijfers

Monitor Klimaatbeleid
In 2020 verscheen de eerste Klimaatnota waarin de voortgang van het klimaatbeleid en de prioriteiten voor komend jaar staan beschreven. Onderdeel van deze nota is de Monitor Klimaatbeleid.


bron: Ministerie van I&W, Monitor Klimaatbeleid 2020

Aan de hand van de indeling uit het klimaatakkoord wordt per pijler de voortgang besproken en een aantal kernindicatoren getoond.
Zo staat er dat inmiddels 450.000 mensen werken bij een organisatie die is aangesloten bij de coalitie Anders Reizen (wergeversaanpak), dat er in het laatste BO MIRT ook afspraken staan over laadinfrastructuur, stadslogistiek, werkgeversaanpak, eigen wagenpark en fietsstimulering. En onder kernindicatoren is bijvoorbeeld onderstaande figuur te vinden, waarin de verduurzaming van het woon-werk verkeer zichtbaar wordt: 
 
bron: Monitor Klimaatbeleid 2020

Zie ook de terugblik van het Leercafé RMP: Monitor en Cijfers

Het aandeel van verkeer en vervoer
Hoewel er nog geen monitor klimaatbeleid is gericht op decentrale overheden, zijn er al wel de nodige cijfers te vinden op het niveau van regio's en gemeenten. Hieronder laten we enkele afbeeldingen zien uit de duurzaamheidsscore. Door op de afbeeldingen te klikken zijn in een handomdraai afbeeldingen te maken waarin ook gemeenten, regio's of provincies zichtbaar worden.

Het aandeel van de sector verkeer en vervoer in de totale CO2-emissies in Nederland schommelt de afgelopen jaren rond de 29%. Uit onderstaande grafiek blijkt dat de CO2-uitstoot van verkeer en vervoer vooral het gevolg is van het wegvervoer (21 %).  Zeevaart en luchtvaart zijn hierbij niet opgenomen. Vooral op snelwegen en buitenwegen groeide de CO2-emissie.
Uitstoot-wegverkeer_-verkeer-en-vervoer-en-totale-1.png
Klik op de grafiek voor weergave in de Duurzaamheidsscore, hier kunt u de gegevens ook (geografisch) anders laten weergeven. Voor een vertaling naar gemeenten zijn aanvullende data en berekeningen nodig waarvoor meer tijd nodig is. Daarom zijn de decentrale cijfers een jaar later beschikbaar.


Wanneer we inzoomen op verkeer en vervoer zien we dat sinds 1990 het verkeer op de snelwegen zorgt voor groei, terwijl de emissie van het verkeer in de bebouwde kom daalde:

Uitstoot-verkeer-en-vervoer-1.png
NB deze grafiek toont  verschillende categorien die deels overlappen en dus niet optelbaar zijn. Klik op de grafiek voor weergave in de Duurzaamheidsscore, hier kunt u de gegevens ook (geografisch) anders laten weergeven. Voor een vertaling naar gemeenten zijn aanvullende data en berekeningen nodig waarvoor meer tijd nodig is. Daarom zijn de decentrale cijfers een jaar later beschikbaar.

Onderzoek door CE-Delft laat zien dat wanneer de lucht- en scheepvaart worden meegenomen, de CO2-uitstoot van de sector mobiliteit verdubbelt.


Aandeel in CO2-uitstoot in 2015 en 2050 voor enkele modaliteiten binnen mobiliteit. 
Bron: Klimaatbeleid voor mobiliteit op de kaart, CE Delft (2017)


Stedelijke en landelijke gemeenten 
In de grote steden veroorzaakt verkeer vooral luchtkwaliteitsproblemen en congestie. In de landelijke gemeenten draagt verkeer relatief veel bij aan de CO2-emissie. Alle partijen hebben baat bij maatregelen gericht op besparing van autokilometers, zeker als die worden gereden met voertuigen die fossiele brandstoffen gebruiken:

Klik op de grafiek voor weergave in de Duurzaamheidsscore, hier kunt u de gegevens ook (geografisch) anders laten weergeven. 

De top 10 gemeenten met de minste CO2-uitstoot zijn:
 
  Ton CO2
per inwoner
Vlieland 0,03
Maassluis 0,28
Schiedam 0,35
Vlaardingen 0,36
Krimpen aan den IJssel 0,40
Hardinxveld-Giessendam 0,41
Zandvoort 0,41
Westervoort 0,43
Voorschoten 0,43
Purmerend 0,44

De volledige lijst vind u in de de tool duurzaamheidsscore.

In landelijke gemeenten blijkt het aandeel van verkeer in de uitstoot van CO2 het grootst. Dat is op zich niet verwonderlijk, omdat verplaatsingen langer zijn en er minder vervoersalternatieven zijn.
Ook per persoon is de uitstoot in de minder stedelijke gebieden groter dan in stedelijke gemeenten. Deze emissie vindt vooral plaats op de snelwegen en op de buitenwegen:
 
Uitstoot-wegverkeer-2019-Stedelijkheid.png
Klik op de grafiek voor weergave in de Duurzaamheidsscore, hier kunt u de gegevens ook (geografisch) anders laten weergeven. 

In Flevoland Noordoost, de Regio Zwolle en de Achterhoek wordt per inwoner de meeste CO2 uitgestoten op het onderliggende wegennet.
Rivierenland, Noord-Veluwe en West-Brabant scoren de hoogste CO2 uitstoot per inwoner op de snelwegen:
 
Klik op de grafiek voor weergave in de Duurzaamheidsscore, hier kunt u de gegevens ook (geografisch) anders laten weergeven. 

Duurzame mobiliteit
Submenu openen

CO2-uitstoot verkeer

Scroll naar boven