Terugblik bijeenkomst Sturen op maatschappelijk rendement 22 jun 2017

    Op dinsdag 20 juni waren we te gast bij Sight Landscaping in Harderwijk voor de CROW Levende Stad themabijeenkomst Sturen op maatschappelijk rendement. Een vervolg op de sessie die afgelopen jaar werd gehouden op het Nationaal Congres Beheer Openbare Ruimte. En ook nu was de interesse en opkomst voor het thema en de bijeenkomst groot.
     
    Aanleiding voor de sessie en nu de themabijeenkomst is de opdracht die de gemeente Zoetermeer aan twee studenten van de HAS heeft gegeven: “Onderzoek de verwaarding van de openbare ruimte, zodat we beter kunnen gaan sturen op het maatschappelijk rendement”?. Want hoe kun je met zo min mogelijk middelen een zo groot mogelijk resultaat behalen waarbij de tevredenheid ook van groot belang is.

    Peter de Visser heeft de deelnemers meegenomen waarom de gemeente Zoetermeer deze vraag heeft geformuleerd voor de studenten. Robert Pals (management trainee Sight Landscaping) heeft het onderzoek uitgevoerd (samen met Rens Bonekamp helaas vanwege tijdsgebrek afwezig) en geeft een toelichting op de uitvoering en resultaten. Levi Block (student HAS) heeft een vervolg onderzoek uitgevoerd.
     
    Inleiding sturen op maatschappelijk rendement van de openbare ruimte
    Peter de Visser, Hoofd Stadsbeheer gemeente Zoetermeer

    Filmpje Zoetermeer 

    Waarom zo’n opdracht: “Onderzoek de verwaarding van de openbare ruimte, zodat we beter kunnen gaan sturen op het maatschappelijk rendement”?
    1.     Algemeen geldt: de verbinding sociaal domein en gebruik openbare ruimte is er, maar we weten er nog weinig van.
    2.     En toch: de tevredenheid over en doelmatigheid van de openbare ruimte wordt uiteindelijk bepaald door de gebruikers in al hun verschijningsvormen en dat horen we vaak genoeg!
    3.     En: er is geld te halen in het sociale domein vermits je een goed verhaal hebt.
     
    Wat weten we al?
    1.     Weinig: MKBA is vaak niet meer dan een term met redelijk vage kengetallen.
    2.     Veel: Iedereen heeft wel een mening of alternatief feit over hoe de openbare ruimte maatschappelijk rendeert.
    3.     Weinig: 7% OZB is 1 kwaliteitsniveau hoger of lager en daarna?
    4.     Veel: wat we investeren in Total Costs of Ownership incl. groot onderhoud is aanzienlijk en klopt technisch prima.
    5.     Weinig: de diversiteit van gebruikers is groot, maar: er zijn wel trends te onderkennen.
    6.     Veel: verkeersmanagement doet al niet anders dan inspelen op de maatschappelijke behoefte tot verplaatsing en dat is ook rendement van de openbare ruimte.
    7.     En dus weten we wel veel, maar nog niet genoeg om de juiste beslissingen over de inrichting en instandhouding van de openbare ruimte te kunnen nemen.
     
    Hoe kom je dan tot zo’n opdracht “Onderzoek de verwaarding van de openbare ruimte”?
    1.     Draagvlak bij beleid sociaal domein is gering, 3D’s en vooral Jeugd, GGZ en WMO zijn belangrijker, want risicovol voor het bestuur
    2.     Draagvlak bij ontwerpers openbare ruimte is er tot op zekere hoogte, want hoe blijft hun ontwerp anders in stand, al zijn er ook die daar weinig boodschap aan hebben
    3.     Draagvlak bij vakman/beheerder is groter, want zij ervaren het dagelijks en kennen de behoeften van de buurt en de mensen en willen daarop inspelen met hun werk.
     
    Het goede verhaal, hoe luidt dat dan?
    1.     Dat gaat u straks horen van Rens Boonekamp en Robert Pals en wellicht de lopende studie opdracht van Community of Practice van o.a. Dordrecht en andere steden.
    2.     Het verhaal is pas goed als het aansluit bij de taal van het sociaal domein: doelgroepen, integraal plan, invloed omgevingsfactoren, uitgespaarde zorgkosten, etc.
    3.     Het verhaal kan alleen samen met sociaal domein gemaakt worden.
    4.     Het goede verhaal legt simpel uit wat de openbare ruimte bijdraagt aan het maatschappelijk welbevinden van de gemeenschap. Maar dat is niet eenvoudig te maken!
     
    En er zijn nog voldoende dilemma’s en uitdagingen:
    1.     De veiligheid van Share Space versus de zorg voor toenemend aantal thuiswonende demente mensen die de weg terug naar huis zoeken en dan veel hebben aan een veilige stoep.
    2.     Het UN verdrag over Toegankelijkheid voor iedereen: en hoe weet je wat goed is, bijvoorbeeld visueel beperkten en een roltrap: doen of niet doen, lift ernaast bouwen?
    3.     En hoe hang je er verantwoord geld aan vanuit het sociaal domein, in welke mate worden naast ziektekosten ook zorgkosten uitgespaard door te investeren in de openbare ruimte
    4.     Hoe neem je dat mee in de prognose van groot onderhoud: bijvoorbeeld door je Nota Kapitaalgoederen openbare ruimte 3.0 met  sociale en demografische data te verrijken
    5.     Welke KPI’s in effectbestekken zijn relevant: bruikbaarheid, fysieke en sociale veiligheid, aantrekkelijkheid en schoon kennen we al, participatie SROI/MVO, duurzaamheid ook, maar wat weten we van de laagst mogelijke maatschappelijke kosten?  
     
    En daar gaat het vanmiddag om: de ontdekkingstocht naar de laagste mogelijke maatschappelijke kosten is eigenlijk een zoektocht naar het hoogste maatschappelijk rendement
     
    Robbert Pals en Levi de Block
    Op welke manier kunnen investeringen van gemeenten een zo hoog mogelijk rendement behalen?

     
    Het doel van de opdracht was om een systematiek te ontwikkelen waarmee de gemeente de budgetten in kan zetten van zowel het sociaal, als fysiek domein om een zo hoog mogelijk maatschappelijk rendement te behalen op investeringen.

    Dit alles werd gedaan aan de hand van een praktijkcasus binnen de woonwijk Meerzicht. Binnen deze wijk lag een groot sociaal probleem, wat de wijk uitermate geschikt maakte voor deze opdracht. De systematiek die wij hiervoor hebben gebruikt is de Maatschappelijke Kosten- Batenanalyse (MKBA). Hierbij worden de baten van investeringen in geld uitgedrukt. Door het toepassen van de MKBA is het uitvoerend orgaan van de gemeente in staat om een benodigde maatregel te onderbouwen. Het kan leiden tot duurdere investeringen, waarvan de baten hoger zijn dan de baten van een minder dure investering. Een bijkomend voordeel is het kiezen van de juiste stakeholders. Door de partijen te benoemen die aantoonbaar (financieel) voordeel ondervinden van een bepaalde maatregel, worden deze sneller betrokken tot het project om te komen tot een investering. Daarnaast worden de baten van verschillende domeinen helder.
     
    Wat duidelijk werd is het feit dat bewoners meegenomen willen worden in de investeringen die een gemeente wil gaan doen. Dit zelfde geldt voor winkeliers en woningcorporaties en kan er zelfs voor zorgen dat zij ook bereid zijn om te investeren.
    Elke investering die een gemeente doet heeft baat bij alle domeinen, haal daarom zoveel mogelijk de kaders tussen het fysiek en sociaal domein weg om met elkaar meer te kunnen bereiken.
     
    Enkele praktische tips:
    ·        Wissel van werkplek, communiceer met elkaar
    ·        Ga fysiek dichter bij sociaal domein zitten – dit gebeurt in Zoetermeer
    ·        Zoek vanuit beheer aantrekkelijke onderwerpen die tegen het sociaal domein aanschuren
    ·        Het bevragen door middel van onderzoek heeft een betere uitwerking op de verschillende afdelingen.
     
    Aandachtspunten:
    ·        Aan de hand van een enquĂȘte, ingevuld door burgers, kwamen zaken naar voren die intern nog niet op het netvlies zaten. Bewoners zijn en blijvende voelsprieten van de wijk, maak hier gebruik van
    ·        Hoe stimuleert de gemeente maatschappelijke initiatieven? En wat doe je met sommige vragen/initiatieven die binnen komen?
    ·        Grotere maatschappelijke initiatieven stranden vaak niet bij stadsbeheer maar verder in de organisatie. Daarom wil Zoetermeer nu ook interne accountmanagers inzetten die de interne routes kennen en zo initiatieven verder kunnen brengen.
     
    Tevredenheid is ook een vorm van maatschappelijk rendement!
     
     
    Kees Thorn Broers
    Hoe staat Sight Landscaping in de vraag: hoe behaal je met zo laag mogelijke kosten voor een zo hoog mogelijk rendement?
     
    Als je echt vraagt om kwaliteit bij de aannemer dan zit er veel meer kennis, kunde en initiatief bij de medewerkers dan wat er nu naar voren komt. Dit komt voor een groot deel door de strakke regels en gemaakte standaard afspraken waarbij niet veel ruimte is voor eigen initiatief. Sight Landscaping wil graag meer mee participeren met mogelijk veranderd opdrachtgeverschap in de toekomst. Zij willen graag weten wat ze nog meer kunnen bijdragen aan een hoger maatschappelijk rendement!
     
    Stellingen voor groepsdiscussie
    1)     Hoe maken we maatschappelijk rendement uitlegbaar naar wethouders, raadsleden en niet in de laatste plaats: onze burgers, bedrijven en instellingen.

     wiel-(1).png
    Figuur van een wiel: Stip in het midden is het beheer, de vlakken eromheen zijn andere partijen/afdelingen/domeinen. Hieruit blijkt dat er meer overlap is dan we soms denken en dus meer mogelijkheden met wie we kunnen samen werken/op te trekken. Zo blijft het niet 1 verhaal van de beheerder.

    Betrek hierbij ook de bewoners, laat ze het verhaal vertellen en uitleggen. Breng ze hiervoor letterlijk in positie!
     
    2)     Dit werkt alleen met samenwerking met alle stakeholders. Wie zijn dat, en hoe organiseer je dat?
    Wie zijn nu eigenlijk de stakeholders? Van groot belang zijn de bewoners, de politiek en de markt hierbij is het vliegwiel.
    Wanneer je met stakeholders werkt is een gebiedsvisie van groot belang, zo zorg je voor een gezamenlijke doel met daarbij natuurlijk wel oog voor de kaders vanuit de gemeente. Maar…gemeente moeten eerder loslaten en dus eerder de stakeholders betrekken.
     
    3)     Hoe maak ik het meetbaar? Moet dat wel in euro’s?
    Vaak is er vanuit het sociaal domein wel behoefte om inzicht te hebben in het maatschappelijk rendement wat een bepaalde investering met zich mee brengt. Pas dan is er eerder bereidheid om samen op te trekken. Maar dit hoeft niet altijd in harde euro’s. Vaak kunnen baten ook meetbaar of inzichtelijk gemaakt kan worden wat ook kan bijdrage aan samenwerking.
    En waarom wil je het meetbaar maken, om inzicht te krijgen in de tevredenheid? Soms moeten we ook accepteren dat er ontevredenheid blijft bestaan en moeten we zoeken naar een optimum.
     
    4)     Wat heb je te bieden aan het sociaal domein?
    Vanuit beheer kunnen er veel verbindingen gelegd worden. Dit begint al met persoonlijk enthousiasme, je contacten inzetten en er een missie van te maken om met elkaar meer voor elkaar te krijgen.
     
    Paul van der Donk, HAS Hogeschool
    Oproep vanuit de HAS voor onderzoeksprojecten bij diverse partijen voor afstudeerders in het 4e jaar van de opleiding Management van de leefomgeving. Bij dit onderzoek moet er en duidelijke urgentie zijn.

    Timing: september start individueel onderzoek student -> 1 februari start afstudeeronderzoek.
    Heb je een interessant onderzoek of wil je meer informatie over de mogelijkheden? Laat het ons weten: levendestad@crow.nl
     
    Het was een boeiende middag vol discussie en uitwisseling van kennis, ervaring en vragen die er leven. De inhoud biedt nog meer ruimte voor een vervolgbijeenkomst.
     
    Presentaties
    ·        Algemene presentatie CROW Levende Stad
    ·        Filmpje Zoetermeer
    ·        Presentatie Robbert Pals en Levi de Block
     
    Interessant CROW Levende Stad bijeenkomsten
    ·        Netwerkbijeenkomst beleving van de openbare ruimte – 12 oktober 2017
    ·        Toekomstbestendige openbare ruimte – 19 september 2017

Reacties

Er zijn nog geen reacties op dit bericht

© Copyright 2014 CROW