Het anders organiseren van vervoer.

14-10-2014
De afgelopen weken ben ik bij aantal verschillende bijeenkomsten geweest waar “het anders organiseren van vervoer” centraal stond. Bijeenkomsten door overheden of door reizigersvertegenwoordigers georganiseerd. Gemeenten, vervoerders en vertegenwoordigers van reizigers gingen met elkaar in gesprek over lastige onderwerpen rond openbaar vervoer, doelgroepenvervoer en alternatieve vervoersvormen. Graag wil ik vijf adviezen voor het organiseren van collectief vervoer delen, volgens mij voor heel Nederland interessant.  Punten die voor een deel ook aan de orde komen tijdens onze landelijke bijeenkomst Collectief Vervoer 6.0 op 19 november a.s. in Utrecht.

1.     Koppel beleid aan elkaar!
Streven van veel gemeenten is om zorg dichterbij in de eigen wijk van mensen te organiseren. Een idee in Venlo is een combinatie te maken tussen de Huizen van de Wijk (dat is een inlooppunt voor iedereen in de wijk waarvan alles te doen is, bijvoorbeeld omdat er dagvoorziening of een eetpunt zit) en bushaltes. Zodat mensen in het Huis van de Wijk kunnen wachten op de bus. Zo ontstaat een prettige wachtplek voor reizigers en er is goede verbinding van en naar deze huizen! Ook op of rond stations zou dergelijke combinatie van functies  kunnen werken.

Er zijn voorbeelden waar leegstaande stationsgebouwen van kleinere stations ingezet worden als horeca of als winkel, dat kan een wachtplek zijn voor reizigers. Mogelijk dat mensen met afstand tot de arbeidsmarkt aan de slag kunnen in deze winkels of horecagelegenheden. En ten slotte er zijn dan ook meer mensen op en rond het station dat heet dan vanuit sociale veiligheid ineens ‘informeel toezicht’ en dat is goed voor veiligheidsbeleving van reizigers.

2.     Vraag input van met reizigers(vertegenwoordigers)
Tijdens de bijeenkomsten komt telkens naar voren dat reizigers zeer goed bereid zijn om met overheden mee te denken over het vinden van oplossingen voor de financiële uitdagingen. Ze zijn niet alleen bereid mee te denken, reizigers hebben ook veel goede ideeën. Een drietal voorbeelden als het gaat om realiseren van bezuinigingen op WMo-vervoer:

reizigers die buiten de piektijden reizen, betalen minder eigen bijdrage
deelindicatie lijkt prima optie voor aantal reizigers; denk aan reizen met Regiotaxi in de avond of bij slecht weer reizigers die ruim van te voren rit boeken betalen minder eigen bijdrage.

Bespreek niet alleen de inhoud van beleidswijzigingen met reizigers . Ga ook in op de manier van  communiceren hierover. Een voorbeeld. Benader binnen Wmo-vervoer inactieve pashouders met een vraag over de reden van niet gebruik i.p.v. een brief te verzenden met de aankondiging dat de pas ingetrokken zal worden i.v.m. niet gebruik.

De laatstgenoemde aanpak kan veel onrust veroorzaken onder reizigers. Eerst vragen met een goede uitleg waarom de vraag gesteld wordt en dan actie ondernemen, voorkomt die onrust. Op 19 november krijgt u tijdens de sessie “Communicatie als sleutel tot succes” tips en tools voor effectieve communicatie met reizigers.

3.     Gebruik beschikbare kennis over openbaar vervoer in gesprekken met reizigers
Wanneer ik aan mensen tijdens bijeenkomsten vraag wat ze weten over het oordeel over de kwaliteit van en het aanbod van openbaar vervoer dan blijkt dat dit niet altijd overeenkomt met uitkomsten van onderzoek. Zo scoort het openbaar vervoer in de ogen van best veel deelnemers aan de bijeenkomsten  gemiddeld een krappe zes en heeft maar 40% proces van de mensen een bushalte in de buurt. Dat klopt niet. Bij het zoeken naar mogelijkheden om mensen anders te laten reizen is dit belangrijke informatie.
Een aantal interessante cijfers over het openbaar vervoer in Nederland. Het stad- en streekvervoer wordt door de reiziger met gemiddeld een 7,4 gewaardeerd, 75% van de reizigers van NS geeft een 7 of hoger voor het algeheel klantoordeel.  De reizigers in stads- en streekvervoer beoordelen het gebruiksgemak van de OV-chipkaart met een 7,6. Dan nog een feit over aanbod: 89% van de inwoners woont binnen een straal van 500 meter van een bushalte. 

Daarmee is niet gezegd dat openbaar vervoer voor iedereen en altijd, een geschikt product is. Het  kan wel voor meer mensen dan in eerste instantie gedacht een uitkomst zijn. Bekendheid met deze cijfers helpt mensen over de figuurlijke ‘mentale drempel’ heen te stappen. Een drempel is bijvoorbeeld gebruik van de OV-chipkaart, de praktijk wijst uit de reizigers gemak ervan goed waarderen waarbij ouderen de hoogte waardering geven.

4.     Zoek oplossingen die passen bij eigen praktijk en doelstellingen
Het is best verleidelijk om nieuwe oplossingen die elders schijnbaar goed werken, in een andere regio of een ander land over te nemen of als doel te stellen. Dat kan best goed gaan en wielen die goed rijden verdienen het om veel ingezet te worden. Toch blijkt  de beginsituatie per regio net even anders, dan werkt de aanpak van het andere gebied uiteindelijk niet goed. Of politieke doelstellingen zijn anders, waardoor de gekopieerde aanpak niet past.

Wat werkt wel? Politieke koersbepaling op hoofdlijnen. Op basis waarvan een goede analyse van de huidige vervoerssituatie uitgevoerd kan worden. Dan ontstaat inzicht in mogelijkheden om invulling te geven aan de politieke doelstellingen. Beschrijf verschillende opties om doelstellingen te realiseren, ga na wat gebruikers vinden van de opties. Een voorbeeld. Minder geld voor openbaarvervoer kan betekenen minder haltes bedienen met gelijke frequentie. Een andere mogelijkheid is gelijk aantal haltes met mindere frequentie om twee uiterste te noemen. Uiteindelijk is het aan de politiek om op hoofdlijnen keuzes te maken voor het collectief vervoer.

5.     Meten is weten
Niet alleen kennis over openbaar vervoer is van belang (punt 3) zorg als opdrachtgever ook voor kloppende en voldoende informatie over contractvervoer waar je verantwoordelijk voor bent. Denk aan basiszaken als: hoeveel mensen maken gebruik van het vervoer, wat is de gemiddelde ritlengte, wat zijn veel voorkomende verplaatsingen, wat is de gemiddelde combinatiegraad, aantal loosritten, oordeel van de gebruikers enz.

Dergelijke informatie helpt bij de genoemde analyse van huidige vervoerssituatie, controle op de uitvoer van het vervoer, wanneer overheden op zelfde wijze informatie verzamelen wordt onderling vergelijk mogelijk en het creëert een gelijk speelveld bij aanbesteding. Dat laatste klinkt wat cryptisch, een korte toelichting. De zittende vervoerder heeft bovengenoemde informatie hij/zij verzorgt immers het vervoer en weet precies hoeveel mensen vervoerd worden welke combinatie gemaakt worden enz. Bij een aanbesteding is het noodzakelijk  dat alle inschrijvers dezelfde informatie hebben. Dan kunnen alle inschrijvende vervoerders een passend aanbod doen, er is geen  voordeel voor de zittende vervoerder. 

Als er meer standaard zou zijn in wat opdrachtgevers vragen van vervoerders dan heeft dat voor vervoerders voordelen. In het openbaar vervoer is er een modelinformatieprofiel waar flink wat partijen mee werken. Een modelprofiel voor contractvervoer is wellicht een stap te ver t.o.v. huidige situatie. Een eerste stap kan  wat meer uniformiteit zijn. Naast het creeren van gelijk speelveld is dat voor vervoerders prettig want die hoeven die niet voor elk contract (soortgelijke) informatie net op andere wijze aan te leveren. Vanuit CROW-KpVV zijn we begin dit jaar begonnen met dit onderwerp, dat pakken we de komende maanden weer op.

Op 19 november gaat een van de deelsessies over het project rond kostenkengetallen kleinschalig vervoer dat we uitvoeren. Een andere sessie gaat in op de mogelijkheden om te komen tot een landelijke aanpak van klanttevredenheid onderzoek in (delen van) het doelgroepenvervoer.

Opmerkingen op de vijf punten en/of andere punten
Ik ben benieuwd wat je van deze vijf punten vindt, of zijn er andere punten veel belangrijker naar uw mening? Dan lezen of horen we dat graag. Verder praten over deze en andere onderwerpen kan op 19 november tijdens onze (gratis) landelijke bijeenkomst collectief vervoer 6.0 in Utrecht. De regiecentrale, sturen op vervoer, samenwerking, indicatiestelling en innovatie zijn onderwerpen die daar aan de orde komen. Zie voor meer informatie en de mogelijkheid om aan te melden: http://kpvv.dewebmakers.nl/

Guy Hermans

Reacties

Er zijn nog geen reacties op dit bericht
Abonneer
 Security code
Scroll naar boven