Nederland heeft te weinig rebellerende ambtenaren!

05-04-2016
De huidige maatschappij vraagt om een transformatie van een verzorgende en controlerende overheid naar een faciliterende en stimulerende overheid. Van reguleren naar participeren. Bij deze transformatie is het dus de kunst om te zoeken naar een nieuwe balans tussen burgerverantwoordelijkheid en overheidsbemoeienis. Maar grenzen verleggen kan alleen als je er af en toe overheen durft te gaan!

Buiten de bestaande kaders

Rebellerende ambtenaarParticipatie vraagt rebels handelen van een ambtenaar. Mensen die durven te handelen buiten de bestaande kaders van de organisatie. Mensen met lef en improvisatievermogen, omdat het hen gaat om het uiteindelijke maatschappelijk resultaat.
 
In plaats van te beslissen voor de bewoners, gaan mensen zelf met eigen oplossingen aan de slag. De overheid heeft daarin een rol, maar die is coachend en adviserend in plaats van dirigerend en dwingend.

Loslaten huidige systeemdenken

Dit vraagt om het loslaten van het huidige systeemdenken (voortschrijvende wet-, regelgeving, formele kaders, afspraken, rollen, regels, formele organisatie). Verbinding leggen tussen de belangen van de bewoners en  de bestaande systemen en afspraken. Het één kan niet zonder het ander.
 
Een uitdaging voor de huidige  gehoorzame ambtenaar is om binnen de bestaande systemen  de ruimte te benutten, grenzen op te zoeken, spelregels te verruimen en het anders te organiseren. En een uitdaging voor hun leidinggevende is om de rebellerende ambtenaren niet af te rekenen, maar juist te stimuleren. 
 
Bent u al een rebellerende ambtenaar die een bijdrage levert aan deze participatie transitie? Durft u buiten de lijntjes te kleuren? Hoe gaat u op een andere manier om met het speelveld en de spelregels? En staat u daarin alleen, of krijgt u steun vanuit uw gemeentelijke organisatie?
 
Laat het me weten!
 
Annet MullerAnnet Muller
LiSadvies – Leefomgeving in Samenspel












 

Reacties

Annet
Beste Jacques Smeets,

Het is idd een essay wat betrekking heeft op dit onderwerp. Je merkt dat het echt een zoektocht is van ruimte geven en loslaten en formeel gezag en verantwoordelijkheden. Bedankt voor de informatie.

Annet Muller
13-7-2016 14:23:48

Jacques Smeets
Dag Annet,

Hele boeiende vraag over rebellerende ambtenaren.
Ik ben zelf een gepensioneerde politieman en rebelleerde wel eens. Heb daar overigens nooit problemen door gekregen.
Naast die status van oud-politieman ben ik ook een ambassadeur van het politieberoep en in die zin ben ik actief als voortrekker binnen de Stichting Beroepseer.

Op 29 juni jl was ik aanwezig bij de presentatie van een essay van Gabriël van den Brink en Thijs Jansen met de prachtige titel: 'Ambtelijk vakmanschap en moreel gezag'. Misschien heb jij er iets over vernomen. Zo niet, verwijs ik je graag naar een artikel op die website dat betrekking heeft op het essay en de presentatie ervan.
Hier is de link: http://beroepseer.nl/nl/actueel/item/1948-x
1-7-2016 14:13:35

Annet
Hoi Bram,

Wat een leuke vraag en goed om te zien dat het thema ook bij jullie speelt. Letterlijk en figuurlijk over grenzen durven kijken! Ik wil graag meedenken met jou over hoe in vulling te geven aan jou grensverleggend de tour. Als slot kunnen we misschien een afsluitende bijeenkomst organiseren ism Levende Stad. Dan kunnen we de zaadjes planten om meer rebels te worden, met oog voor het systeemdenken, ruimte om te handelen en het lef hebben om gezamenlijk de uitdaging aan te gaan.
10-5-2016 19:58:20

annet
Thnx iedereen voor jullie reactie. Je merkt dat het leeft! Het is zoeken naar een nieuwe balans in het spanningsveld kaders stellen vanuit de systeemwereld en de wens naar meer handelingsvrijheid om te kunnen acteren op vraag vanuit de samenleving. Een overheid die vanuit het hart van de samenleving zonder agenda luistert naar wat er speelt. Heb lef om de verbinding en de echte dialoog aan te gaan. Zoek de rek op waar nodig! En wie weet wees ook af en toe rebels.
10-5-2016 19:51:14

Bram
Beste Annet,

Ik stuur deze reactie namens Futur, het Nederlandse jonge ambtenaren netwerk. In 2016 organiseert Futur voor de derde maal op rij de Futour. Voor de Futour gaan wij in de zomer in twee dagen met een busje op reis langs verschillende overheidsinstanties in ons land. Hierbij doen we organisaties aan waar jonge ambtenaren een belangrijke rol spelen of een verschil maken binnen hun vakgebied. Dit proberen wij ieder jaar op een andere manier in beeld te brengen/vast te leggen en bieden dit vervolgens aan bij de minister. De afgelopen twee jaren waren dit achtereenvolgens minister Plasterk en Blok.

Gezien het EU voorzitterschap van Nederland is het thema van dit jaar ‘over grenzen’. Dit kunnen allerlei grenzen zijn o.a. persoonlijke grenzen en grenzen van de organisatie, maar ook de landsgrenzen. Via onze netwerken en partners vragen wij jonge ambtenaren op te geven die letterlijk en figuurlijk over grenzen durven te denken. Jouw artikel sluit perfect aan op ons thema van 2016 en ik wil jou (en andere reageerders op dit blog) vragen of jij een of misschien wel meerdere jonge ambtenaren weet die wij zeker moeten bezoeken in dit kader.

Alvast hartelijk dank voor je reactie,

namens het bestuur van Futur,
Bram Streppel
bramstreppel@gmail.com
6-5-2016 14:26:56

Rob
Hoi Annet, organiseren, creëren, participeren en creativiteit, het is allemaal interessant maar het zijn en blijven voornamelijk ambtelijke containerbegrippen uit verouderde managementboekjes. Ik zou je stelling dan ook enigszins willen aanscherpen. Je gaat pas rebelleren als je ondernemend bent; als je echt iets wilt bereiken. De ondernemende ambtenaar ritselt en regelt en probeert desnoods via omwegen, via nieuwe constructies en via de circulaire economie beleid te vertalen naar concrete projecten. Uiteraard binnen de spelregels maar wel met een vette knipoog. Voor iedere ondernemende of rebellerende ambtenaar zijn er regulerende ambtenaren nodig, Daar ontkomen we niet aan. Het gaat immers om gemeenschapsgeld en dat moet verantwoord besteed worden. Ik ben van mening dat zonder rebellerend ondernemerschap de ambtenarij achter de feiten aan blijft lopen. Oftewel, hetzelfde lot beschoren is als de V&D.


Deze balans is ook noodzakelijk omdat de rebellie moet leiden tot maatschappelijke meerwaarde
26-4-2016 11:09:29

Chris Winter
Annet,

Er is een groot verschil tussen beleiden en doen. Als rebellerend ambtenaar kom je wel iedereen tegen. Onze gemeente wil van buiten naar binnen denken. Als je dit in gang wil zetten blijkt dat veel ambtenaren er nog niet aan toe zijn. Regelmatig vraag ik me dan ook af, of het voor mezelf niet beter is om weer in het veilige gemeentehuis te gaan zitten. Helaas is dat niet mijn aard.
Ik word er wel moe van de laatste tijd: businesscontrole, inkoopdossiers, boompie weg is boompie terug, enz., enz., ipv minder regels, meer regels.
Groet Chris
25-4-2016 22:51:41

André van der Krogt
Figuurlijk gesproken is regelen dan inderdaad een woord dat aansluit bij de "oude" gedachte dat je zaken moet regelen binnen de voorgeschreven kaders. We kunnen misschien beter spreken van organiseren en creëren. Overigens organiseert Breda burgerpariticipatie zeer gestructureerd met juist een medewerker die ooit bij een afdeling werkte waar vele regels waren en toch heeft Breda nu voordeel bij het strak administreren van de verschillende initiatieven.
22-4-2016 09:51:49

Harro Verhoeven
Hoi Annet, ik ben het met je eens dat ambtenaren het maatschappelijke resultaat voorop mogen stellen, en pas daarna kijken hoe dit op een correcte manier is te regelen. Want er zijn volgens mij nog best veel regels die dateren uit de tijd van de regelgevende overhead en die niet goed passen bij de participatiemaatschappij.

Mooi voorbeeld lijkt mij gemeente Zwolle waar bewoners meer vrijheid wilden om tijdelijk kleine speeltoestellen in de openbare ruimte te plaatsen. Volgens de WAS mag dit officieel niet. Daarom hebben de ambtenaren samen met het college spelregels geformuleerd hoe het wel op een veilige manier is te regelen. De gemeente is formeel door de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit op de vingers getikt, maar inmiddels wel met de NVWA in gesprek geraakt om te kijken of er (figuurlijke gesproken dan) meer speelruimte mogelijk is. Volgens mij is dit precies zoals het zou moeten werken.

Dus of je de ambtenaren in Zwolle nu rebellerend noemt of creatief, ze zijn in ieder geval goed bezig!
22-4-2016 09:39:59

Annet
Ineke
Ik ga zeker het verslag lezen van Jan van Ginkel. Dank je voor de informatie .
15-4-2016 20:12:18

Annet
Hoi Ruud en André
Onder rebellerende ambtenaar versta ik iemand zoals Ruud zo mooi omschreef: iemand die regel ruimte zoekt en neemt en zakelijk ritselt. Waardoor het maatschappelijk resultaat behaald kan worden. En ook iets kan betekenen en een voortrekkersrol kan vervullen. Vandaag een inspirerende gesprek gehad met bewoners van Nieuwland en gemeente Amersfoort waar de gemeente ruimte heeft gegeven aan de bewoners en de bewoners de samenspraak heeft opgepakt. We hebben metname gesproken over meedenken, luisteren naar elkaar, met elkaar in gesprek zoeken naar oplossingen. Dan ontstaan er mooie resultaten. Dit in combinatie met ruimte nemen, iets buiten de lijntjes kleur daar is een rol neergelegd voor een "rebellerende" ambtenaar.
15-4-2016 20:09:54

Ineke Westerbroek
Je verhaal sluit heel herkenbaar aan bij de Masterclass die Jan van Ginkel eerder verzorgde voor CROW Levende Stad. Daarin daagde hij iedereen uit om vooral de "mazen in het net te zien, en niet de draden". Die zijn immers veel groter in oppervlakte;-) Zoek je elke keer eerst naar de randvoorwaarden en beperkingen, laat je vaak kansen liggen. En natuurlijk moet je uiteindelijk wel binnen de (wettelijke) grenzen blijven, maar vaak is de speelruimte groter dan je denkt.

Wat mij ook aan het denken zette: "Het kan niet waar zijn dat projectgroepen aan het eind van een project geen wisselingen in de samenstelling hebben gehad. Je moet zelf voortdurend kritisch blijven zoeken en je waarde ter discussie stellen. Met alle neuzen in dezelfde richting zit je namelijk op de kortste route naar het ravijn”, aldus Jan van Ginkel.
Tja, ook een goede spiegel voor CROW? Moeten we slimmer met elkaar projecten uitvoeren en meer durven variëren? Zeg het maar.......

Meer uitspraken van Jan van Ginkel tijdens de Masterclass zijn terug te vinden in het verslag:
http://www.crow.nl/crow-levende-stad/nieuws-crow-levende-stad/februari-2016-(1)/masterclass-jan-van-ginkel-bij-crow-levende-stad
14-4-2016 22:46:52

André van der Krogt
Is rebellie tegenwoordig de norm. Zonder weerstand geen vooruitgang, strijk mensen tegen de haren en dan heb je juist succes? Zelf spreek ik liever van creativiteit. Een rebel is misschien wel de leider van de toekomst, maar was Ghandi een rebel of een creatief vrije denker. Verandering kan ook vanuit energie en overtuiging, maar zonder de weerstand waar ik een rebel mee associeer.
Ruud stelt dus een goede vraag: Hoe duid je rebellie?
13-4-2016 18:43:16

Ruud de Prez
Beste Annet,
Hoe duid je rebellie? Is dat de ondeugd, die door iedereen wordt geaccepteerd. Of is het degene die de regels overtreed? Dat laatste zou ik ambtenaren zeker niet adviseren. Ik ben wel van mening dat ambtenaren regel ruimte hebben of zouden moeten hebben. En dat is al behoorlijk spannend in een maatschappelijke cultuur die nog behoefte heeft aan beheersing en controle. Volgens mij gaat het om het spel waarbij je niet uitgaat van de regels, maar van het doel, door gebruik te maken van omdenken en zakelijk ritselen. Recent kwam ik een voorbeeld tegen waar een burgerinitiatief dreigde vast te lopen op een vergunningsprocedure (veel uit te zoeken, omdat het nieuw is, het kost tijd en zelfs leges) Omdat op zichzelf iedereen wel voor het initiatief was Is besloten een pilot te doen en de vergunning uit te stellen. Deze competenties gaan we vaker nodig hebben. Maar regels stellen en handhaven blijft een taak van de overheid, dus die rol zal ook blijven bestaan.
13-4-2016 17:26:27

Annet
Dank je voor de info Margruet. Je merkt dat er kleine stapjes gemaakt worden. Dat is een begin van een attitude verandering.

Waar zijn de rebellen? Wie vind zich een rebel? Of juist niet. Daar ben ik nu nieuwsgierig naar!!!!
8-4-2016 07:39:24

Margruet
Ha Annet, vandaag was het 'Kim binnen bij bedrijven'-dag. Ik had een uitnodiging van de gemeenre Bodegraven -Reeuwijk voor een ikebnismakingsmiddag. Zij werken sinds kort op een andere manier. Niet perse rebellerend naar misschien wel een rebelse aanpak van werk voor ambtenaren, bewist en georganiseerd. Hierbij de link:https://organiserenmetperspectief.nl/2015/10/07/blog-een-gemeente-zonder-afdelingen/. Misschien wist je dit al, maar toch.
7-4-2016 22:16:12

Abonneer
 Security code
Mét CROW onzichtbaar goed geregeld
Scroll naar boven