Verslag Nationaal Openbare Ruimte Congres

“De openbare ruimte moet terug naar de burgers”, betoogt de Australiër David Engwicht. Hij heeft zich ten doel gesteld levendige openbare ruimtes te scheppen. Als directeur van Creative Communities International reist hij de wereld over om met beperkte middelen en betrokken burgers steden levendig te maken. Op 7 december 2011 sprak hij in de Reehorst in Ede tijdens het Nationaal Openbare Ruimte Congres, georganiseerd door CROW en Elba Media, in samenwerking met de gemeente Ede.

“Europa heeft een hoge kwaliteit openbare ruimte en toch word ik als Australiër uitgenodigd om hier te spreken”, vertelt Engwicht. “Hier in Europa is een gebrek aan betrokkenheid ontstaan. Burgers hebben via de belastingen de openbare ruimte uitbesteed aan de overheid, die er eigenaar van is geworden. Een openbare ruimte hoort een thuis te zijn. En een thuis is geen plek, maar een gevoel. Je moet je er prettig voelen. En dat zit hem niet in dure oplossingen. In een groot, duur, steriel huis voel je je niet op je gemak. Zo is het met de openbare ruimte ook. Het zit hem niet in dure bakstenen en chique ontwerpen. Een plek is pas een geslaagde ruimte, als het anders wordt gebruikt dan de ontwerper heeft beoogd.”

Sociale oplossingen

“Hiervoor is wel een andere denkwijze nodig. We zijn de afgelopen decennia van burgers consumenten geworden. We moeten het consumentenmodel voor de openbare ruimte vaarwel zeggen en het burgerschap weer omarmen. Bij de oude Grieken was de stad, de polis, het hart van het openbare leven. Hier werd je een beter mens en werd je onderdeel van het sociale leven. We plannen alles en beseffen veel te weinig dat een openbare ruimte gedurende de tijd verandert. Zijn er sociale problemen, dan zoeken we fysieke oplossingen zoals cameratoezicht. Maar we moeten sociale oplossingen zoeken.”

Gemeente Ede

Burgemeester Cees van der Knaap van Ede opende het congres. Hij ging in op enkele pareltjes in zijn gemeente, zoals de Hoge Veluwe met het Kröller-Müller Museum, de voormalige kazerneterreinen die een woonbestemming krijgen en het stationsgebied dat voor 350 miljoen euro wordt vernieuwd.

Onderzoek

Speciaal voor dit congres werd een onderzoek uitgezet. Uit dit onderzoek van TNS NIPO blijkt dat meer dan vijftig procent van de Nederlanders een sterke tot zeer sterke band heeft met zijn buurt. Als zwakste punt wordt het onderhoud van de buitenruimte genoemd. Verder ziet de overgrote meerderheid de gemeente verantwoordelijk voor de openbare ruimte.
Tijdens twee rondes van elk zes deelsessies zijn onder meer gedeelde verantwoordelijkheid, verdienmodellen, de invloed van ‘fysiek’ op ‘sociaal’ en het combineren van infrastructuur en bomen aan bod gekomen.

Afsluitend debat

In een afsluitend debat kwamen de wethouders openbare ruimte van Ede, Apeldoorn en Zoetermeer aan het woord. Zij gingen in op betrokkenheid van burgers, krimpende budgetten en het verplaatsen van de aandacht van gebouwen naar de buitenruimte.

Met 330 bezoekers was het drukker dan vorig jaar; het Nationaal Openbare Ruimte Congres voorziet in een duidelijke behoefte. Begin december 2012 is de volgende editie gepland.