Maatstaf voor acceptatie en draagvlak

Sommige actoren komen niet verder dan aandacht of begrip voor een beleidsplan. Andere actoren hebben een klein zetje nodig om bij hen draagvlak te verkrijgen. De maatstaf is een goed instrument bij onderwerpen die heterogene groepen actoren raken.

De maatstaf werkt als een thermometer en kent vijf stadia:

1. De actor is ontvankelijk voor het onderwerp.
2. De actor heeft aandacht voor het onderwerp.
3. De actor begrijpt de maatregel.
4. De actor heeft/krijgt vertrouwen in de maatregel (acceptatie).
5. De actor is het eens met de maatregel (steun)

Doel en doelgroep
De maatstaf voor acceptatie en draagvlak is bedoeld voor de opdrachtgever of probleemeigenaar, en biedt een handvat voor het definiëren van haalbare en meetbare draagvlak-doelstellingen.

Toepassing
Deze tool kan het beste vanaf het begin van een beleidsproces worden gebruikt en daarna meerdere malen worden herhaald.
Het opzetten van de maatstaf begint met het gezamenlijk vaststellen van de exacte definities: bedoelt iedereen hetzelfde met het begrip en met vertrouwen? Het daarover eens zijn is belangrijker dan een wetenschappelijk verantwoorde definitie.

Elke actorengroep krijgt vervolgens een aparte maatstaf. Dat wil zeggen: een eigen uitgangspositie met een eigen communicatiedoel en participatievorm (zie ook participatievormen in Krachtenveldanalyse). Stel vast waar de actor nu staat, en welke mate van acceptatie gewenst/ noodzakelijk is.

Dit kan voor elke betrokken actor anders zijn. Voor actoren met een sterke hinder- of realisatiemacht is het belangrijk dat zij tenminste vertrouwen hebben in de maatregel of –liever nog- het ermee eens zijn. Voor actoren die minder belangrijk zijn voor de realisatie van het beleidsvoornemen is het soms voldoende als zij hooguit ontvankelijk zijn voor de maatregel.

Voor actoren die wel belangrijk zijn, maar in eerste instantie nog weinig ontvankelijk zijn, of weinig vertrouwen hebben in het beleidsvoornemen, moet een acceptatiestrategie bedacht worden. Denk hierbij aan het slim informeren van actoren, het zoeken naar winst of compensatie voor deze actoren, of het bieden van een aantrekkelijke participatievorm in het proces.

Aandachtspunten
Acceptatie en draagvlak zijn niet statisch. Voor een opdrachtgever of procesmanager is het belangrijk te beseffen dat een bepaalde actor op enig moment begrip kan tonen voor een bepaald beleidsalternatief, maar in een later stadium zijn vertrouwen helemaal kwijt is. Maar ook kan het belang van draagvlak bij bepaalde actoren tijdens het proces veranderen. Het maatstaf-model dient dus gebruikt te worden als een thermometer, die herhaaldelijk gebruikt kan worden.

Meer informatie
Berenschot Communicatie:Managementmodellen voor Communicatie, Amsterdam, mei 2003.

Meer informatie in de Kwaliteitswijzer Beleid:

• Ervaringen uit de verkeerspraktijk met betrekking tot draagvlak.